युधिष्ठिर उवाच
इमे जना नरश्रेष्ठ प्रशंसन्ति सदा भुवि ॥
धर्मस्य शीलम् एवादौ ततो मे संशयो महान् ॥
यदि तच् छक्यम् अस्माभिर् ज्ञातुं धर्मभृतां वर ॥
श्रोतुम् इच्छामि तत् सर्वं यथैतद् उपलभ्यते ॥
कथं नु प्राप्यते शीलं श्रोतुम् इच्छामि भारत ॥
किंलक्षणं च तत् प्रोक्तं ब्रूहि मे वदतां वर ॥
भीष्म उवाच
पुरा दुर्योधनेनेह धृतराष्ट्राय मानद ॥
आख्यातं तप्यमानेन श्रियं दृष्ट्वा तथागताम् ॥
इन्द्रप्रस्थे महाराज तव सभ्रातृकस्य ह ॥
सभायां चावहसनं तत् सर्वं शृणु भारत ॥
भवतस् तां सभां दृष्ट्वा समृद्धिं चाप्य् अनुत्तमाम् ॥
दुर्योधनस् तदासीनः सर्वं पित्रे न्यवेदयत् ॥
श्रुत्वा च धृतराष्ट्रो ऽपि दुर्योधनवचस् तदा ॥
अब्रवीत् कर्णसहितं दुर्योधनम् इदं वचः ॥
किमर्थं तप्यसे पुत्र श्रोतुम् इच्छामि तत्त्वतः ॥
श्रुत्वा त्वाम् अनुनेष्यामि यदि सम्यग् भविष्यसि ॥
यथा त्वं महद् ऐश्वर्यं प्राप्तः परपुरंजय ॥
किंकरा भ्रातरः सर्वे मित्राः संबन्धिनस् तथा ॥
आच्छादयसि प्रावारान् अश्नासि पिशितोदनम् ॥
आजानेया वहन्ति त्वां कस्माच् छोचसि पुत्रक ॥
yudhiṣṭhira uvāca
ime janā naraśreṣṭha praśaṃsanti sadā bhuvi ||
dharmasya śīlam evādau tato me saṃśayo mahān ||
yadi tac chakyam asmābhir jñātuṃ dharmabhṛtāṃ vara ||
śrotum icchāmi tat sarvaṃ yathaitad upalabhyate ||
kathaṃ nu prāpyate śīlaṃ śrotum icchāmi bhārata ||
kiṃlakṣaṇaṃ ca tat proktaṃ brūhi me vadatāṃ vara ||
bhīṣma uvāca
purā duryodhaneneha dhṛtarāṣṭrāya mānada ||
ākhyātaṃ tapyamānena śriyaṃ dṛṣṭvā tathāgatām ||
indraprasthe mahārāja tava sabhrātṛkasya ha ||
sabhāyāṃ cāvahasanaṃ tat sarvaṃ śṛṇu bhārata ||
bhavatas tāṃ sabhāṃ dṛṣṭvā samṛddhiṃ cāpy anuttamām ||
duryodhanas tadāsīnaḥ sarvaṃ pitre nyavedayat ||
śrutvā ca dhṛtarāṣṭro 'pi duryodhanavacas tadā ||
abravīt karṇasahitaṃ duryodhanam idaṃ vacaḥ ||
kimarthaṃ tapyase putra śrotum icchāmi tattvataḥ ||
śrutvā tvām anuneṣyāmi yadi samyag bhaviṣyasi ||
yathā tvaṃ mahad aiśvaryaṃ prāptaḥ parapuraṃjaya ||
kiṃkarā bhrātaraḥ sarve mitrāḥ saṃbandhinas tathā ||
ācchādayasi prāvārān aśnāsi piśitodanam ||
ājāneyā vahanti tvāṃ kasmāc chocasi putraka ||
Юдхиштхира спросил: «Лучший из людей, люди на земле всегда восхваляют śīla, добрый нрав, как начало дхармы. Поэтому у меня великое сомнение. Если нам можно узнать это, лучший из несущих дхарму, я хочу услышать всё: как обретается śīla и каковы его признаки? Скажи мне, лучший из говорящих». Бхишма ответил: «Прежде Дурьодхана, мучимый видом процветания, рассказал об этом Дхритараштре. Выслушай всё: он увидел твою с братьями сабху в Индрапрастхе, непревзойдённое богатство и своё осмеяние там, и обо всём сообщил отцу. Услышав слова Дурьодханы, Дхритараштра сказал ему в присутствии Карны: “Сын, почему ты страдаешь? Я хочу услышать это по сути и, услышав, наставлю тебя, если ты будешь благоразумен. Ты достиг великого владычества, покоритель чужих городов; все братья, друзья и родственники служат тебе, ты носишь богатые одежды, ешь мясо с рисом, породистые кони возят тебя. Почему же ты скорбишь, сынок?”»
86a7ab42393e · published Jun 20, 2026, 9:42:25 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Глава начинает с вопроса о śīla как основе дхармы и сразу показывает его противоположность: зависть Дурьодханы. Внешнее богатство не приносит покоя, если внутренний нрав разрушен сравнением и недоброжелательством.