भीष्म उवाच
ततस् तेषां समस्तानाम् ऋषीणाम् ऋषिसत्तमः ॥
ऋषभो नाम विप्रर्षिः स्मयन्न् इव ततो ऽब्रवीत् ॥
पुराहं राजशार्दूल तीर्थान्य् अनुचरन् प्रभो ॥
समासादितवान् दिव्यं नरनारायणाश्रमम् ॥
यत्र सा बदरी रम्या ह्रदो वैहायसस् तथा ॥
यत्र चाश्वशिरा राजन् वेदान् पठति शाश्वतान् ॥
तस्मिन् सरसि कृत्वाहं विधिवत् तर्पणं पुरा ॥
पितॄणां देवतानां च ततो ऽऽश्रमम् इयां तदा ॥
रेमाते यत्र तौ नित्यं नरनारायणाव् ऋषी ॥
अदूराद् आश्रमं कं चिद् वासार्थम् अगमं ततः ॥
ततश् चीराजिनधरं कृशम् उच्चम् अतीव च ॥
अद्राक्षम् ऋषिम् आयान्तं तनुं नाम तपोनिधिम् ॥
अन्यैर् नरैर् महाबाहो वपुषाष्टगुणान्वितम् ॥
कृशता चापि राजर्षे न दृष्टा तादृशी क्व चित् ॥
शरीरम् अपि राजेन्द्र तस्य कानिष्ठिकासमम् ॥
ग्रीवा बाहू तथा पादौ केशाश् चाद्भुतदर्शनाः ॥
शिरः कायानुरूपं च कर्णौ नेत्रे तथैव च ॥
तस्य वाक् चैव चेष्टा च सामान्ये राजसत्तम ॥
दृष्ट्वाहं तं कृशं विप्रं भीतः परमदुर्मनाः ॥
पादौ तस्याभिवाद्याथ स्थितः प्राञ्जलिर् अग्रतः ॥
निवेद्य नाम गोत्रं च पितरं च नरर्षभ ॥
प्रदिष्टे चासने तेन शनैर् अहम् उपाविशम् ॥
ततः स कथयाम् आस कथा धर्मार्थसंहिताः ॥
ऋषिमध्ये महाराज तत्र धर्मभृतां वरः ॥
bhīṣma uvāca
tatas teṣāṃ samastānām ṛṣīṇām ṛṣisattamaḥ ||
ṛṣabho nāma viprarṣiḥ smayann iva tato 'bravīt ||
purāhaṃ rājaśārdūla tīrthāny anucaran prabho ||
samāsāditavān divyaṃ naranārāyaṇāśramam ||
yatra sā badarī ramyā hrado vaihāyasas tathā ||
yatra cāśvaśirā rājan vedān paṭhati śāśvatān ||
tasmin sarasi kṛtvāhaṃ vidhivat tarpaṇaṃ purā ||
pitṝṇāṃ devatānāṃ ca tato ''śramam iyāṃ tadā ||
remāte yatra tau nityaṃ naranārāyaṇāv ṛṣī ||
adūrād āśramaṃ kaṃ cid vāsārtham agamaṃ tataḥ ||
tataś cīrājinadharaṃ kṛśam uccam atīva ca ||
adrākṣam ṛṣim āyāntaṃ tanuṃ nāma taponidhim ||
anyair narair mahābāho vapuṣāṣṭaguṇānvitam ||
kṛśatā cāpi rājarṣe na dṛṣṭā tādṛśī kva cit ||
śarīram api rājendra tasya kāniṣṭhikāsamam ||
grīvā bāhū tathā pādau keśāś cādbhutadarśanāḥ ||
śiraḥ kāyānurūpaṃ ca karṇau netre tathaiva ca ||
tasya vāk caiva ceṣṭā ca sāmānye rājasattama ||
dṛṣṭvāhaṃ taṃ kṛśaṃ vipraṃ bhītaḥ paramadurmanāḥ ||
pādau tasyābhivādyātha sthitaḥ prāñjalir agrataḥ ||
nivedya nāma gotraṃ ca pitaraṃ ca nararṣabha ||
pradiṣṭe cāsane tena śanair aham upāviśam ||
tataḥ sa kathayām āsa kathā dharmārthasaṃhitāḥ ||
ṛṣimadhye mahārāja tatra dharmabhṛtāṃ varaḥ ||
Бхишма сказал: «Тогда среди всех собравшихся риши лучший из них, брахмариши по имени Ришабха, словно улыбаясь, сказал: “Прежде, о тигр среди царей, обходя тиртхи, я достиг божественного ашрама Нары-Нараяны. Там находится прекрасная Бадари и небесное озеро; там Хаяшира читает вечные Веды. Совершив в том озере по правилу тарпану предкам и богам, я пошёл к ашраму, где постоянно пребывают два риши, Нара и Нараяна. Затем неподалёку я направился в один ашрам для ночлега и увидел приходящего риши по имени Тану, сокровище тапаса: он носил луб и шкуру, был худ и очень высок. О могучий, по телу он превосходил других людей в восемь раз, но такой худобы, царственный риши, я нигде не видел. Его тело было тонким как мизинец; шея, руки, ноги, волосы, голова, уши и глаза были удивительного вида, но речь и движения оставались обычными, лучший из царей. Увидев этого худого брахмана, я испугался и помрачился; поклонился его стопам и стал перед ним со сложенными ладонями. Назвав своё имя, готру и отца, я тихо сел на указанное им место. Затем этот лучший из несущих дхарму среди риши начал рассказывать истории, соединённые с дхармой и пользой”».
38e49c8f2ef8 · published Jun 20, 2026, 9:51:41 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Ответ о надежде начинается с образа Тану, Кришатану — почти бесплотного мудреца. Его худоба станет мерой того, насколько истончает человека неудовлетворённое ожидание.