एकान्तेन ह्य् अमर्यादात् सर्वो ऽप्य् उद्विजते जनः ॥
दस्यवो ऽप्य् उपशङ्कन्ते निरनुक्रोशकारिणः ॥
स्थापयेद् एव मर्यादां जनचित्तप्रसादिनीम् ॥
अल्पाप्य् अथेह मर्यादा लोके भवति पूजिता ॥
नायं लोको ऽस्ति न पर इति व्यवसितो जनः ॥
नालं गन्तुं च विश्वासं नास्तिके भयशङ्किनि ॥
यथा सद्भिः परादानम् अहिंसा दस्युभिस् तथा ॥
अनुरज्यन्ति भूतानि समर्यादेषु दस्युषु ॥
अयुध्यमानस्य वधो दारामर्शः कृतघ्नता ॥
ब्रह्मवित्तस्य चादानं निःशेषकरणं तथा ॥
स्त्रिया मोषः परिस्थानं दस्युष्व् एतद् विगर्हितम् ॥
ekāntena hy amaryādāt sarvo 'py udvijate janaḥ ||
dasyavo 'py upaśaṅkante niranukrośakāriṇaḥ ||
sthāpayed eva maryādāṃ janacittaprasādinīm ||
alpāpy atheha maryādā loke bhavati pūjitā ||
nāyaṃ loko 'sti na para iti vyavasito janaḥ ||
nālaṃ gantuṃ ca viśvāsaṃ nāstike bhayaśaṅkini ||
yathā sadbhiḥ parādānam ahiṃsā dasyubhis tathā ||
anurajyanti bhūtāni samaryādeṣu dasyuṣu ||
ayudhyamānasya vadho dārāmarśaḥ kṛtaghnatā ||
brahmavittasya cādānaṃ niḥśeṣakaraṇaṃ tathā ||
striyā moṣaḥ paristhānaṃ dasyuṣv etad vigarhitam ||
«От полностью лишённого границ пугается всякий человек; даже разбойники опасаются того, кто действует без сострадания. Поэтому надо непременно установить такую границу, которая успокаивает сердца людей. Даже малая мера в этом мире почитается. Человек, решивший: “нет ни этого мира, ни иного”, не способен войти в доверие; безбожник вызывает страх и подозрение. Как у добрых порицается захват чужого, так у разбойников ценится хотя бы отказ от чрезмерного насилия. Существа располагаются даже к разбойникам, если у тех есть граница. Убивать не сражающегося, посягать на жену, быть неблагодарным, брать имущество знающего Брахман, уничтожать без остатка, похищать женщину и держать людей в осаде — всё это порицается даже среди разбойников».
5084225f2db8 · published Jun 20, 2026, 9:57:55 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Даже когда порядок повреждён, остаток меры остаётся спасительным. Бхишма показывает, что полная аморальность разрушает доверие сильнее любой бедности; без хотя бы малой границы сила становится опасной даже для своих.