लोभात् क्रोधः प्रभवति लोभात् कामः प्रवर्तते ॥
लोभान् मोहश् च माया च मानस्तम्भः परासुता ॥
अक्षमा ह्रीपरित्यागः श्रीनाशो धर्मसंक्षयः ॥
अभिध्याप्रज्ञता चैव सर्वं लोभात् प्रवर्तते ॥
अन्यायश् चावितर्कश् च विकर्मसु च याः क्रियाः ॥
कूटविद्यादयश् चैव रूपैश्वर्यमदस् तथा ॥
सर्वभूतेष्व् अविश्वासः सर्वभूतेष्व् अनार्जवम् ॥
सर्वभूतेष्व् अभिद्रोहः सर्वभूतेष्व् अयुक्तता ॥
हरणं परवित्तानां परदाराभिमर्शनम् ॥
वाग्वेगो मानसो वेगो निन्दावेगस् तथैव च ॥
उपस्थोदरयोर् वेगो मृत्युवेगश् च दारुणः ॥
ईर्ष्यावेगश् च बलवान् मिथ्यावेगश् च दुस्त्यजः ॥
रसवेगश् च दुर्वारः श्रोत्रवेगश् च दुःसहः ॥
कुत्सा विकत्था मात्सर्यं पापं दुष्करकारिता ॥
साहसानां च सर्वेषाम् अकार्याणां क्रियास् तथा ॥
lobhāt krodhaḥ prabhavati lobhāt kāmaḥ pravartate ||
lobhān mohaś ca māyā ca mānastambhaḥ parāsutā ||
akṣamā hrīparityāgaḥ śrīnāśo dharmasaṃkṣayaḥ ||
abhidhyāprajñatā caiva sarvaṃ lobhāt pravartate ||
anyāyaś cāvitarkaś ca vikarmasu ca yāḥ kriyāḥ ||
kūṭavidyādayaś caiva rūpaiśvaryamadas tathā ||
sarvabhūteṣv aviśvāsaḥ sarvabhūteṣv anārjavam ||
sarvabhūteṣv abhidrohaḥ sarvabhūteṣv ayuktatā ||
haraṇaṃ paravittānāṃ paradārābhimarśanam ||
vāgvego mānaso vego nindāvegas tathaiva ca ||
upasthodarayor vego mṛtyuvegaś ca dāruṇaḥ ||
īrṣyāvegaś ca balavān mithyāvegaś ca dustyajaḥ ||
rasavegaś ca durvāraḥ śrotravegaś ca duḥsahaḥ ||
kutsā vikatthā mātsaryaṃ pāpaṃ duṣkarakāritā ||
sāhasānāṃ ca sarveṣām akāryāṇāṃ kriyās tathā ||
«От жадности возникает гнев, от жадности развивается желание; от жадности рождаются заблуждение, обман, гордость, упрямство и враждебность. Нетерпение, отказ от стыда, гибель благополучия, разрушение дхармы, алчное размышление и безрассудство — всё это возникает от жадности. От неё же несправедливость, нерассуждение, действия в запретных делах, ложные науки и опьянение красотой и могуществом. От неё недоверие, неискренность, вражда и неуместность по отношению ко всем существам, захват чужого имущества и посягательство на чужих жён. От неё порывы речи, ума и порицания, порывы чрева и живота, ужасный порыв смерти, сильная зависть, труднооставимая ложь, неудержимый вкус и невыносимое влечение слуха. Поношение, хвастовство, завистливость, грех, совершение дурного, все дерзкие насилия и недолжные действия также происходят от неё».
8febfe57ee2f · published Jun 21, 2026, 2:13:51 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Бхишма показывает жадность как систему: она заражает чувства, речь, мышление, социальные отношения и даже религиозное знание. Поэтому борьба с ней не частная добродетель, а основа очищения.