युधिष्ठिर उवाच
धनिनो वाधना ये च वर्तयन्ति स्वतन्त्रिणः ॥
सुखदुःखागमस् तेषां कः कथं वा पितामह ॥
भीष्म उवाच
अत्राप्य् उदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् ॥
शम्याकेन विमुक्तेन गीतं शान्तिगतेन ह ॥
अब्रवीन् मां पुरा कश् चिद् ब्राह्मणस् त्यागम् आस्थितः ॥
क्लिश्यमानः कुदारेण कुचैलेन बुभुक्षया ॥
उत्पन्नम् इह लोके वै जन्मप्रभृति मानवम् ॥
विविधान्य् उपवर्तन्ते दुःखानि च सुखानि च ॥
तयोर् एकतरे मार्गे यद्य् एनम् अभिसंनयेत् ॥
न सुखं प्राप्य संहृष्येन् न दुःखं प्राप्य संज्वरेत् ॥
yudhiṣṭhira uvāca
dhanino vādhanā ye ca vartayanti svatantriṇaḥ ||
sukhaduḥkhāgamas teṣāṃ kaḥ kathaṃ vā pitāmaha ||
bhīṣma uvāca
atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam ||
śamyākena vimuktena gītaṃ śāntigatena ha ||
abravīn māṃ purā kaś cid brāhmaṇas tyāgam āsthitaḥ ||
kliśyamānaḥ kudāreṇa kucailena bubhukṣayā ||
utpannam iha loke vai janmaprabhṛti mānavam ||
vividhāny upavartante duḥkhāni ca sukhāni ca ||
tayor ekatare mārge yady enam abhisaṃnayet ||
na sukhaṃ prāpya saṃhṛṣyen na duḥkhaṃ prāpya saṃjvaret ||
Юдхиштхира сказал: «Богатые и бедные, которые живут самостоятельно, как получают счастье и страдание, Питамаха?» Бхишма сказал: «Здесь также приводят древнюю историю — песнь Шамьяки, освобождённого и достигшего покоя. Некогда один брахман, утвердившийся в отречении, сказал мне это, будучи мучим плохой женой, плохой одеждой и голодом. С самого рождения к человеку в этом мире подступают разные страдания и счастья. Если судьба приводит его к одному из этих двух путей, пусть он, получив счастье, не ликует чрезмерно, а получив страдание, не сгорает от боли».
aa6574e6ee2a · published Jun 20, 2026, 10:55:04 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Шамьяка говорит изнутри трудности, а не из удобства. Поэтому его похвала отречению звучит как опыт свободы среди лишений, а не как отвлечённая теория.