Mahabharata
Śamyāka's Praise of Possessing Nothing12.170.20-23
10749 / 15823
Mahabharata · 12.170.20-23
Devanāgarī

एवम् एतानि दुःखानि तानि तानीह मानवम् ॥
विविधान्य् उपवर्तन्ते गात्रसंस्पर्शजानि च ॥
तेषां परमदुःखानां बुद्ध्या भैषज्यम् आचरेत् ॥
लोकधर्मं समाज्ञाय ध्रुवाणाम् अध्रुवैः सह ॥
नात्यक्त्वा सुखम् आप्नोति नात्यक्त्वा विन्दते परम् ॥
नात्यक्त्वा चाभयः शेते त्यक्त्वा सर्वं सुखी भव ॥
इत्य् एतद् धास्तिनपुरे ब्राह्मणेनोपवर्णितम् ॥
शम्याकेन पुरा मह्यं तस्मात् त्यागः परो मतः ॥

Transliteration (IAST)

evam etāni duḥkhāni tāni tānīha mānavam ||
vividhāny upavartante gātrasaṃsparśajāni ca ||
teṣāṃ paramaduḥkhānāṃ buddhyā bhaiṣajyam ācaret ||
lokadharmaṃ samājñāya dhruvāṇām adhruvaiḥ saha ||
nātyaktvā sukham āpnoti nātyaktvā vindate param ||
nātyaktvā cābhayaḥ śete tyaktvā sarvaṃ sukhī bhava ||
ity etad dhāstinapure brāhmaṇenopavarṇitam ||
śamyākena purā mahyaṃ tasmāt tyāgaḥ paro mataḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
एवम् एतानि दुःखानिevam etāni duḥkhāniтак эти страдания; вот так
तानि तानि इह मानवम्tāni tāni iha mānavamте и те здесь человека; разные
विविधानि उपवर्तन्तेvividhāni upavartanteразличные подступают; приходят
गात्र संस्पर्श जानि चgātra saṃsparśa jāni caи рождённые соприкосновением тела; телесные
तेषाम् परम दुःखानाम्teṣām parama duḥkhānāmдля этих высших страданий; сильнейших
बुद्ध्या भैषज्यम् आचरेत्buddhyā bhaiṣajyam ācaretразумом лечение пусть совершает; врачевание
लोक धर्मम् समाज्ञायloka dharmam samājñāyaпоняв закон мира; мирскую дхарму
ध्रुवाणाम् अध्रुवैः सहdhruvāṇām adhruvaiḥ sahaпостоянных вместе с непостоянными; устойчивого и шаткого
न अत्यक्त्वा सुखम् आप्नोतिna atyaktvā sukham āpnotiне оставив, счастья не достигает; без отречения
न अत्यक्त्वा विन्दते परम्na atyaktvā vindate paramне оставив, не находит высшее; предел
न अत्यक्त्वा च अभयः शेतेna atyaktvā ca abhayaḥ śeteне оставив, без страха не спит; покоится
त्यक्त्वा सर्वम् सुखी भवtyaktvā sarvam sukhī bhavaоставив всё, будь счастлив; стань свободным
इति एतत् हास्तिनपुरेiti etat hāstinapureтак это в Хастинапуре; в городе
ब्राह्मणेन उपवर्णितम्brāhmaṇena upavarṇitamбрахманом было изложено; рассказано
शम्याकेन पुरा मह्यम्śamyākena purā mahyamШамьякой прежде мне; для меня
तस्मात् त्यागः परः मतःtasmāt tyāgaḥ paraḥ mataḥпоэтому отречение считается высшим; лучшим
Translation

Так разные страдания подступают к человеку здесь, в том числе страдания, рождённые соприкосновением с телом. Для этих сильнейших страданий надо совершать лечение разумом, поняв закон мира, где постоянное смешано с непостоянным. Не оставив, человек не достигает счастья; не оставив, не находит высшего; не оставив, не спит без страха. Оставив всё, будь счастлив. Так это некогда в Хастинапуре изложил мне брахман Шамьяка. Поэтому отречение считается высшим».

Version

200b18410a37 · published Jun 20, 2026, 10:55:04 PM UTC

Available inRU

Page between verses with