युधिष्ठिर उवाच
ईहमानः समारम्भान् यदि नासादयेद् धनम् ॥
धनतृष्णाभिभूतश् च किं कुर्वन् सुखम् आप्नुयात् ॥
भीष्म उवाच
सर्वसाम्यम् अनायासः सत्यवाक्यं च भारत ॥
निर्वेदश् चाविवित्सा च यस्य स्यात् स सुखी नरः ॥
एतान्य् एव पदान्य् आहुः पञ्च वृद्धाः प्रशान्तये ॥
एष स्वर्गश् च धर्मश् च सुखं चानुत्तमं सताम् ॥
अत्राप्य् उदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् ॥
निर्वेदान् मङ्किना गीतं तन् निबोध युधिष्ठिर ॥
ईहमानो धनं मङ्किर् भग्नेहश् च पुनः पुनः ॥
केन चिद् धनशेषेण क्रीतवान् दम्यगोयुगम् ॥
सुसंबद्धौ तु तौ दम्यौ दमनायाभिनिःसृतौ ॥
आसीनम् उष्ट्रं मध्येन सहसैवाभ्यधावताम् ॥
तयोः संप्राप्तयोर् उष्ट्रः स्कन्धदेशम् अमर्षणः ॥
उत्थायोत्क्षिप्य तौ दम्यौ प्रससार महाजवः ॥
ह्रियमाणौ तु तौ दम्यौ तेनोष्ट्रेण प्रमाथिना ॥
म्रियमाणौ च संप्रेक्ष्य मङ्किस् तत्राब्रवीद् इदम् ॥
yudhiṣṭhira uvāca
īhamānaḥ samārambhān yadi nāsādayed dhanam ||
dhanatṛṣṇābhibhūtaś ca kiṃ kurvan sukham āpnuyāt ||
bhīṣma uvāca
sarvasāmyam anāyāsaḥ satyavākyaṃ ca bhārata ||
nirvedaś cāvivitsā ca yasya syāt sa sukhī naraḥ ||
etāny eva padāny āhuḥ pañca vṛddhāḥ praśāntaye ||
eṣa svargaś ca dharmaś ca sukhaṃ cānuttamaṃ satām ||
atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam ||
nirvedān maṅkinā gītaṃ tan nibodha yudhiṣṭhira ||
īhamāno dhanaṃ maṅkir bhagnehaś ca punaḥ punaḥ ||
kena cid dhanaśeṣeṇa krītavān damyagoyugam ||
susaṃbaddhau tu tau damyau damanāyābhiniḥsṛtau ||
āsīnam uṣṭraṃ madhyena sahasaivābhyadhāvatām ||
tayoḥ saṃprāptayor uṣṭraḥ skandhadeśam amarṣaṇaḥ ||
utthāyotkṣipya tau damyau prasasāra mahājavaḥ ||
hriyamāṇau tu tau damyau tenoṣṭreṇa pramāthinā ||
mriyamāṇau ca saṃprekṣya maṅkis tatrābravīd idam ||
Юдхиштхира спросил: «Если человек старается в начинаниях, но не достигает богатства и побеждён жаждой богатства, что он должен делать, чтобы обрести счастье?» Бхишма ответил: «Равность ко всему, отсутствие мучительной натуги, правдивое слово, отрешённость и нежелание гнаться за новым приобретением — у кого есть эти пять, тот счастлив, Бхарата. Старцы называют эти пять состояний путём к умиротворению; это и небо, и дхарма, и высшее счастье праведных. Здесь приводят древнюю историю — песнь Манки, спетую из отрешённости. Услышь её, Юдхиштхира. Манки стремился к богатству, но его усилия снова и снова рушились. На какой-то остаток денег он купил пару молодых быков для обучения. Хорошо связанные, эти быки были выведены для укрощения, но внезапно бросились по обе стороны сидящего верблюда. Когда они достигли области его плеч, нетерпеливый верблюд вскочил, поднял их и побежал с великой скоростью. Видя, как этих быков уносит буйный верблюд и как они погибают, Манки сказал такие слова».
d72604345d9c · published Jun 20, 2026, 10:59:17 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Вопрос Юдхиштхиры касается человека, которого сломали не бедность сама по себе, а жажда богатства. История Манки показывает момент, когда повторная неудача становится началом прозрения.