Mahabharata
Manu Teaches Purification and the Supreme12.197.17-20
10874 / 15823
Mahabharata · 12.197.17-20
Devanāgarī

बुद्धिः कर्मगुणैर् हीना यदा मनसि वर्तते ॥
तदा संपद्यते ब्रह्म तत्रैव प्रलयं गतम् ॥
अस्पर्शनम् अशृण्वानम् अनास्वादम् अदर्शनम् ॥
अघ्राणम् अवितर्कं च सत्त्वं प्रविशते परम् ॥
मनस्य् आकृतयो मग्ना मनस् त्व् अतिगतं मतिम् ॥
मतिस् त्व् अतिगता ज्ञानं ज्ञानं त्व् अभिगतं परम् ॥
इन्द्रियैर् मनसः सिद्धिर् न बुद्धिं बुध्यते मनः ॥
न बुद्धिर् बुध्यते ऽव्यक्तं सूक्ष्मस् त्व् एतानि पश्यति ॥

Transliteration (IAST)

buddhiḥ karmaguṇair hīnā yadā manasi vartate ||
tadā saṃpadyate brahma tatraiva pralayaṃ gatam ||
asparśanam aśṛṇvānam anāsvādam adarśanam ||
aghrāṇam avitarkaṃ ca sattvaṃ praviśate param ||
manasy ākṛtayo magnā manas tv atigataṃ matim ||
matis tv atigatā jñānaṃ jñānaṃ tv abhigataṃ param ||
indriyair manasaḥ siddhir na buddhiṃ budhyate manaḥ ||
na buddhir budhyate 'vyaktaṃ sūkṣmas tv etāni paśyati ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
बुद्धिः कर्म गुणैः हीनाbuddhiḥ karma guṇaiḥ hīnāбуддхи, лишённая качеств кармы; действий
यदा मनसि वर्ततेyadā manasi vartateкогда пребывает в уме; манасе
तदा संपद्यते ब्रह्मtadā saṃpadyate brahmaтогда достигается брахман; становится
तत्र एव प्रलयम् गतम्tatra eva pralayam gatamтам же вошедшее в растворение; слияние
अस्पर्शनम्asparśanamне касаясь; без осязания
अशृण्वानम्aśṛṇvānamне слыша; без слуха
अनास्वादम्anāsvādamбез вкушения; не пробуя
अदर्शनम्adarśanamбез видения; не глядя
अघ्राणम्aghrāṇamбез обоняния; не нюхая
अवितर्कम् चavitarkam caи без рассуждения; размышления
सत्त्वम् प्रविशते परम्sattvam praviśate paramсущество входит в высшее; состояние
मनसि आकृतयः मग्नाःmanasi ākṛtayaḥ magnāḥформы погружены в ум; образы
मनः तु अतिगतम् मतिम्manaḥ tu atigatam matimум же превзошёл мысль; буддхи
मतिः तु अतिगता ज्ञानम्matiḥ tu atigatā jñānamмысль же превзошла знание; достигла
ज्ञानम् तु अभिगतम् परम्jñānam tu abhigatam paramзнание же достигло высшего; парам
इन्द्रियैः मनसः सिद्धिःindriyaiḥ manasaḥ siddhiḥчерез чувства осуществление ума; достижение
न बुद्धिम् बुध्यते मनःna buddhim budhyate manaḥум не познаёт буддхи; не охватывает
न बुद्धिः बुध्यते अव्यक्तम्na buddhiḥ budhyate avyaktamбуддхи не познаёт непроявленное; авьякту
सूक्ष्मः तु एतानि पश्यतिsūkṣmaḥ tu etāni paśyatiтонкий же видит всё это; созерцает
Translation

«Когда буддхи, свободная от качеств кармы, пребывает в уме, тогда достигается брахман, и всё входит в растворение именно там. Не касаясь, не слыша, не вкушая, не видя, не обоняя и не рассуждая, существо входит в высшее состояние. Формы погружаются в ум; ум превосходит мысль, мысль превосходит знание, а знание достигает высшего. Через чувства действует ум, но ум не познаёт буддхи; буддхи не познаёт непроявленное, а тонкий свидетель видит всё это».

Version

7209575e687c · published Jun 21, 2026, 12:31:28 AM UTC

Available inRU

Page between verses with