व्यास उवाच
द्वितीयम् आयुषो भागं गृहमेधी गृहे वसेत् ॥
धर्मलब्धैर् युतो दारैर् अग्नीन् उत्पाद्य सुव्रतः ॥
गृहस्थवृत्तयश् चैव चतस्रः कविभिः स्मृताः ॥
कुसूलधान्यः प्रथमः कुम्भीधान्यस् त्व् अनन्तरम् ॥
अश्वस्तनो ऽथ कापोतीम् आश्रितो वृत्तिम् आहरेत् ॥
तेषां परः परो ज्यायान् धर्मतो लोकजित्तमः ॥
षट्कर्मा वर्तयत्य् एकस् त्रिभिर् अन्यः प्रवर्तते ॥
द्वाभ्याम् एकश् चतुर्थस् तु ब्रह्मसत्रे व्यवस्थितः ॥
गृहमेधिव्रतान्य् अत्र महान्तीह प्रचक्षते ॥
vyāsa uvāca
dvitīyam āyuṣo bhāgaṃ gṛhamedhī gṛhe vaset ||
dharmalabdhair yuto dārair agnīn utpādya suvrataḥ ||
gṛhasthavṛttayaś caiva catasraḥ kavibhiḥ smṛtāḥ ||
kusūladhānyaḥ prathamaḥ kumbhīdhānyas tv anantaram ||
aśvastano 'tha kāpotīm āśrito vṛttim āharet ||
teṣāṃ paraḥ paro jyāyān dharmato lokajittamaḥ ||
ṣaṭkarmā vartayaty ekas tribhir anyaḥ pravartate ||
dvābhyām ekaś caturthas tu brahmasatre vyavasthitaḥ ||
gṛhamedhivratāny atra mahāntīha pracakṣate ||
Вьяса сказал: «Вторую часть жизни домохозяин добрых обетов должен жить в доме, с супругой, обретённой по дхарме, и с установленными священными огнями. Мудрецы называют четыре образа жизни домохозяина: первый хранит зерно в амбаре, следующий — в сосуде, третий не имеет запаса на завтра, а четвёртый живёт “голубиным” образом, собирая лишь необходимое. Из них каждый последующий выше по дхарме и лучше завоёвывает миры. Один исполняет шесть действий, другой действует тремя, третий двумя, а четвёртый утверждён в брахма-сатре. Эти обеты домохозяина здесь называют великими».
47ed58b82ba1 · published Jun 21, 2026, 2:01:39 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Грихастха-дхарма дана не как простой быт, а как дисциплина меры. Чем меньше накопления и личного присвоения, тем выше форма жизни домохозяина.