Mahabharata
The Mixtures of the Guṇas and Janaka's Question (The Mixing of the Guṇas and Janaka's Question)12.302.5-8
11431 / 15823
Mahabharata · 12.302.5-8
Devanāgarī

द्वंद्वम् एषां त्रयाणां तु संनिपातं च तत्त्वतः ॥
सत्त्वस्य रजसश् चैव तमसश् च शृणुष्व मे ॥
सत्त्वस्य तु रजो दृष्टं रजसश् च तमस् तथा ॥
तमसश् च तथा सत्त्वं सत्त्वस्याव्यक्तम् एव च ॥
अव्यक्तसत्त्वसंयुक्तो देवलोकम् अवाप्नुयात् ॥
रजःसत्त्वसमायुक्तो मनुष्येषूपपद्यते ॥
रजस्तमोभ्यां संयुक्तस् तिर्यग्योनिषु जायते ॥
रजस्तामससत्त्वैश् च युक्तो मानुष्यम् आप्नुयात् ॥

Transliteration (IAST)

dvaṃdvam eṣāṃ trayāṇāṃ tu saṃnipātaṃ ca tattvataḥ ||
sattvasya rajasaś caiva tamasaś ca śṛṇuṣva me ||
sattvasya tu rajo dṛṣṭaṃ rajasaś ca tamas tathā ||
tamasaś ca tathā sattvaṃ sattvasyāvyaktam eva ca ||
avyaktasattvasaṃyukto devalokam avāpnuyāt ||
rajaḥsattvasamāyukto manuṣyeṣūpapadyate ||
rajastamobhyāṃ saṃyuktas tiryagyoniṣu jāyate ||
rajastāmasasattvaiś ca yukto mānuṣyam āpnuyāt ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
द्वंद्वम् एषाम् त्रयाणाम् तुdvaṃdvam eṣām trayāṇām tuдвойственность этих трёх же; попарное сочетание
संनिपातम् च तत्त्वतःsaṃnipātam ca tattvataḥи соединение в истине; смешение
सत्त्वस्य रजसः च एवsattvasya rajasaḥ ca evaсаттвы и раджаса именно; их сочетание
तमसः च शृणुष्व मेtamasaḥ ca śṛṇuṣva meи тамаса услышь от меня; выслушай
सत्त्वस्य तु रजः दृष्टम्sattvasya tu rajaḥ dṛṣṭamу саттвы же замечен раджас; виден
रजसः च तमः तथाrajasaḥ ca tamaḥ tathāи у раджаса тамас также; тёмное качество
तमसः च तथा सत्त्वम्tamasaḥ ca tathā sattvamи у тамаса также саттва; светлое качество
सत्त्वस्य अव्यक्तम् एव चsattvasya avyaktam eva caи у саттвы именно непроявленное; связь с авьяктой
अव्यक्त सत्त्व संयुक्तःavyakta sattva saṃyuktaḥсоединённый с непроявленным и саттвой; с авьякта-саттвой
देव लोकम् अवाप्नुयात्deva lokam avāpnuyātдостигает мира богов; дева-локи
रजः सत्त्व समायुक्तःrajaḥ sattva samāyuktaḥсоединённый с раджасом и саттвой; смешанный
मनुष्येषु उपपद्यतेmanuṣyeṣu upapadyateрождается среди людей; в человеческом мире
रजः तमोभ्याम् संयुक्तःrajaḥ tamobhyām saṃyuktaḥсоединённый с раджасом и тамасом; двумя гунами
तिर्यक् योनिषु जायतेtiryak yoniṣu jāyateрождается в животных лонах; в нечеловеческих рождениях
रजः तामस सत्त्वैः चrajaḥ tāmasa sattvaiḥ caи с раджасом, тамасом и саттвой; с тремя гунами
युक्तः मानुष्यम् आप्नुयात्yuktaḥ mānuṣyam āpnuyātсвязанный достигает человеческого состояния; рождения человеком
Translation

«Теперь выслушай от меня в истине попарное сочетание и смешение этих трёх: саттвы, раджаса и тамаса. В саттве бывает виден раджас, в раджасе — тамас, в тамасе — саттва, а в саттве также присутствует связь с Непроявленным. Соединённый с Непроявленным и саттвой достигает мира богов; соединённый с раджасом и саттвой рождается среди людей; соединённый с раджасом и тамасом рождается в животных лонах; связанный с раджасом, тамасом и саттвой достигает человеческого состояния».

Version

8b7c98be5bdc · published Jun 21, 2026, 3:13:33 AM UTC

Available inRU

Page between verses with