Mahabharata · 12.307.1-2
॥
Devanāgarī
युधिष्ठिर उवाच
ऐश्वर्यं वा महत् प्राप्य धनं वा भरतर्षभ ॥
दीर्घम् आयुर् अवाप्याथ कथं मृत्युम् अतिक्रमेत् ॥
तपसा वा सुमहता कर्मणा वा श्रुतेन वा ॥
रसायनप्रयोगैर् वा कैर् नोपैति जरान्तकौ ॥
Transliteration (IAST)
yudhiṣṭhira uvāca
aiśvaryaṃ vā mahat prāpya dhanaṃ vā bharatarṣabha ||
dīrgham āyur avāpyātha kathaṃ mṛtyum atikramet ||
tapasā vā sumahatā karmaṇā vā śrutena vā ||
rasāyanaprayogair vā kair nopaiti jarāntakau ||
Word-by-word
SanskritIASTMeaning
युधिष्ठिर उवाचyudhiṣṭhira uvācaЮдхиштхира сказал; Юдхиштхира спросил
ऐश्वर्यम् वा महत् प्राप्यaiśvaryam vā mahat prāpyaили великое владычество получив; могущество
धनम् वा भरत ऋषभdhanam vā bharata ṛṣabhaили богатство, бык Бхаратов; о лучший
दीर्घम् आयुः अवाप्य अथdīrgham āyuḥ avāpya athaили долгую жизнь обретя; затем
कथम् मृत्युम् अतिक्रमेत्katham mṛtyum atikrametкак смерть превзойти; перейти
तपसा वा सुमहताtapasā vā sumahatāили очень великим тапасом; аскезой
कर्मणा वा श्रुतेन वाkarmaṇā vā śrutena vāили действием, или учением; услышанным
रसायन प्रयोगैः वाrasāyana prayogaiḥ vāили применением расаян; снадобий
कैः न उपैति जरा अन्तकौkaiḥ na upaiti jarā antakauчем не приходит к старости и смерти; двум концам
Translation
Юдхиштхира сказал: «Получив великое владычество или богатство, о бык Бхаратов, или обретя долгую жизнь, как человек может превзойти смерть? Каким великим тапасом, каким действием, каким учением или применением расаян он может не прийти к старости и смерти?»
Version
3bb3d4c619a7 · published Jun 21, 2026, 2:58:47 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Вопрос Юдхиштхиры ставит предел всем земным средствам: власть, богатство, долгая жизнь, аскеза и лекарства проверяются перед лицом старости и смерти.