जनक उवाच
यत् कार्यं ब्राह्मणेनेह जन्मप्रभृति तच् छृणु ॥
कृतोपनयनस् तात भवेद् वेदपरायणः ॥
तपसा गुरुवृत्त्या च ब्रह्मचर्येण चाभिभो ॥
देवतानां पितॄणां चाप्य् अनृणश् चानसूयकः ॥
वेदान् अधीत्य नियतो दक्षिणाम् अपवर्ज्य च ॥
अभ्यनुज्ञाम् अथ प्राप्य समावर्तेत वै द्विजः ॥
समावृत्तस् तु गार्हस्थ्ये सदारो नियतो वसेत् ॥
अनसूयुर् यथान्यायम् आहिताग्निस् तथैव च ॥
उत्पाद्य पुत्रपौत्रं तु वन्याश्रमपदे वसेत् ॥
तान् एवाग्नीन् यथाशास्त्रम् अर्चयन्न् अतिथिप्रियः ॥
स वने ऽग्नीन् यथान्यायम् आत्मन्य् आरोप्य धर्मवित् ॥
निर्द्वंद्वो वीतरागात्मा ब्रह्माश्रमपदे वसेत् ॥
janaka uvāca
yat kāryaṃ brāhmaṇeneha janmaprabhṛti tac chṛṇu ||
kṛtopanayanas tāta bhaved vedaparāyaṇaḥ ||
tapasā guruvṛttyā ca brahmacaryeṇa cābhibho ||
devatānāṃ pitṝṇāṃ cāpy anṛṇaś cānasūyakaḥ ||
vedān adhītya niyato dakṣiṇām apavarjya ca ||
abhyanujñām atha prāpya samāvarteta vai dvijaḥ ||
samāvṛttas tu gārhasthye sadāro niyato vaset ||
anasūyur yathānyāyam āhitāgnis tathaiva ca ||
utpādya putrapautraṃ tu vanyāśramapade vaset ||
tān evāgnīn yathāśāstram arcayann atithipriyaḥ ||
sa vane 'gnīn yathānyāyam ātmany āropya dharmavit ||
nirdvaṃdvo vītarāgātmā brahmāśramapade vaset ||
Джанака сказал: «Слушай, что здесь должен делать брахман начиная с рождения. После упанаяны, дорогой, он должен быть предан Веде; тапасом, служением гуру и брахмачарьей, о владыка, он должен стать свободным от долгов богам и предкам и быть независтливым. Изучив Веды, обуздав себя, дав дакшину и получив разрешение, брахман пусть совершит возвращение из ученичества. Вернувшись, пусть живёт в грихастхе с женой, сдержанно, без зависти, согласно правилу и поддерживая священные огни. Родив сына и внука, пусть живёт в лесном ашраме, почитая те же огни по шастре и любя гостей. В лесу, возложив огни в себя согласно правилу, знающий дхарму, свободный от двойственности и привязанности, пусть живёт в обители Брахмана».
fff12fa02919 · published Jun 21, 2026, 7:09:06 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Джанака излагает традиционный порядок ашрамов как дисциплину созревания: ученичество, дом, лес и отрешение ведут от долга к внутреннему переносу огня.