तं प्रक्रमन्तम् आज्ञाय पिता स्नेहसमन्वितः ॥
उत्तमां गतिम् आस्थाय पृष्ठतो ऽनुससार ह ॥
शुकस् तु मारुताद् ऊर्ध्वं गतिं कृत्वान्तरिक्षगाम् ॥
दर्शयित्वा प्रभावं स्वं सर्वभूतो ऽभवत् तदा ॥
महायोगगतिं त्व् अग्र्यां व्यासोत्थाय महातपाः ॥
निमेषान्तरमात्रेण शुकाभिपतनं ययौ ॥
स ददर्श द्विधा कृत्वा पर्वताग्रं शुकं गतम् ॥
शशंसुर् ऋषयस् तस्मै कर्म पुत्रस्य तत् तदा ॥
ततः शुकेति दीर्घेण शैक्षेणाक्रन्दितस् तदा ॥
स्वयं पित्रा स्वरेणोच्चैस् त्रींल् लोकान् अनुनाद्य वै ॥
शुकः सर्वगतो भूत्वा सर्वात्मा सर्वतोमुखः ॥
प्रत्यभाषत धर्मात्मा भोःशब्देनानुनादयन् ॥
तत एकाक्षरं नादं भो इत्य् एव समीरयन् ॥
प्रत्याहरज् जगत् सर्वम् उच्चैः स्थावरजङ्गमम् ॥
ततः प्रभृति चाद्यापि शब्दान् उच्चारितान् पृथक् ॥
गिरिगह्वरपृष्ठेषु व्याजहार शुकं प्रति ॥
अन्तर्हितः प्रभावं तु दर्शयित्वा शुकस् तदा ॥
गुणान् संत्यज्य शब्दादीन् पदम् अध्यगमत् परम् ॥
महिमानं तु तं दृष्ट्वा पुत्रस्यामिततेजसः ॥
निषसाद गिरिप्रस्थे पुत्रम् एवानुचिन्तयन् ॥
ततो मन्दाकिनीतीरे क्रीडन्तो ऽप्सरसां गणाः ॥
आसाद्य तम् ऋषिं सर्वाः संभ्रान्ता गतचेतसः ॥
जले निलिल्यिरे काश् चित् काश् चिद् गुल्मान् प्रपेदिरे ॥
वसनान्य् आददुः काश् चिद् दृष्ट्वा तं मुनिसत्तमम् ॥
तां मुक्ततां तु विज्ञाय मुनिः पुत्रस्य वै तदा ॥
सक्तताम् आत्मनश् चैव प्रीतो ऽभूद् व्रीडितश् च ह ॥
taṃ prakramantam ājñāya pitā snehasamanvitaḥ ||
uttamāṃ gatim āsthāya pṛṣṭhato 'nusasāra ha ||
śukas tu mārutād ūrdhvaṃ gatiṃ kṛtvāntarikṣagām ||
darśayitvā prabhāvaṃ svaṃ sarvabhūto 'bhavat tadā ||
mahāyogagatiṃ tv agryāṃ vyāsotthāya mahātapāḥ ||
nimeṣāntaramātreṇa śukābhipatanaṃ yayau ||
sa dadarśa dvidhā kṛtvā parvatāgraṃ śukaṃ gatam ||
śaśaṃsur ṛṣayas tasmai karma putrasya tat tadā ||
tataḥ śuketi dīrgheṇa śaikṣeṇākranditas tadā ||
svayaṃ pitrā svareṇoccais trīṃl lokān anunādya vai ||
śukaḥ sarvagato bhūtvā sarvātmā sarvatomukhaḥ ||
pratyabhāṣata dharmātmā bhoḥśabdenānunādayan ||
tata ekākṣaraṃ nādaṃ bho ity eva samīrayan ||
pratyāharaj jagat sarvam uccaiḥ sthāvarajaṅgamam ||
tataḥ prabhṛti cādyāpi śabdān uccāritān pṛthak ||
girigahvarapṛṣṭheṣu vyājahāra śukaṃ prati ||
antarhitaḥ prabhāvaṃ tu darśayitvā śukas tadā ||
guṇān saṃtyajya śabdādīn padam adhyagamat param ||
mahimānaṃ tu taṃ dṛṣṭvā putrasyāmitatejasaḥ ||
niṣasāda giriprasthe putram evānucintayan ||
tato mandākinītīre krīḍanto 'psarasāṃ gaṇāḥ ||
āsādya tam ṛṣiṃ sarvāḥ saṃbhrāntā gatacetasaḥ ||
jale nililyire kāś cit kāś cid gulmān prapedire ||
vasanāny ādaduḥ kāś cid dṛṣṭvā taṃ munisattamam ||
tāṃ muktatāṃ tu vijñāya muniḥ putrasya vai tadā ||
saktatām ātmanaś caiva prīto 'bhūd vrīḍitaś ca ha ||
Когда отец узнал, что Шука уходит, он, полный любви, принял высший путь и последовал за ним. Шука же, проложив путь выше ветра и сквозь пространство, показал своё могущество и тогда стал всеми существами. Великотапасный Вьяса поднялся и за одно мгновение достиг места полёта Шуки. Он увидел рассечённую горную вершину и услышал от риши о деле своего сына. Тогда сам отец громким, протяжным голосом, огласив три мира, воскликнул: “Шука!” Шука, став всепроникающим, всеобщим атманом, обращённым во все стороны, ответил праведной душой, оглашая всё звуком “бхо”. Произнеся этот односложный звук, он словно отозвал весь мир, движущийся и неподвижный; с тех пор и доныне отдельные звуки, произнесённые в горных пещерах и на склонах, отвечают Шуке. Исчезнув и показав своё могущество, Шука оставил гуны, начиная со звука, и достиг высшего положения. Увидев величие безмерно сияющего сына, Вьяса сел на горном плато, думая только о нём. Затем все апсары, игравшие на берегу Мандакини, приблизившись к этому риши, смутились и потеряли самообладание: одни скрылись в воде, другие убежали к кустам, третьи схватили одежды, увидев лучшего муни. Поняв освобождённость сына и собственную привязанность, мудрец одновременно обрадовался и устыдился».
78762a2e0132 · published Jun 21, 2026, 6:01:20 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Сцена с апсарами раскрывает разницу между Шукой и Вьясой без унижения Вьясы. Шука уже вне телесного восприятия, а Вьяса, великий мудрец, всё ещё переживает любовь отца и тонкую связь с телесным миром.