Mahabharata
The Fall and Deliverance of King Uparicara Vasu12.324.1-5
11551 / 15823
Mahabharata · 12.324.1-5
Devanāgarī

युधिष्ठिर उवाच
यदा भक्तो भगवत आसीद् राजा महावसुः ॥
किमर्थं स परिभ्रष्टो विवेश विवरं भुवः ॥
भीष्म उवाच
अत्राप्य् उदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् ॥
ऋषीणां चैव संवादं त्रिदशानां च भारत ॥
अजेन यष्टव्यम् इति देवाः प्राहुर् द्विजोत्तमान् ॥
स च छागो ह्य् अजो ज्ञेयो नान्यः पशुर् इति स्थितिः ॥
ऋषय ऊचुः
बीजैर् यज्ञेषु यष्टव्यम् इति वै वैदिकी श्रुतिः ॥
अजसंज्ञानि बीजानि छागं न घ्नन्तुम् अर्हथ ॥
नैष धर्मः सतां देवा यत्र वध्येत वै पशुः ॥
इदं कृतयुगं श्रेष्ठं कथं वध्येत वै पशुः ॥

Transliteration (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
yadā bhakto bhagavata āsīd rājā mahāvasuḥ ||
kimarthaṃ sa paribhraṣṭo viveśa vivaraṃ bhuvaḥ ||
bhīṣma uvāca
atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam ||
ṛṣīṇāṃ caiva saṃvādaṃ tridaśānāṃ ca bhārata ||
ajena yaṣṭavyam iti devāḥ prāhur dvijottamān ||
sa ca chāgo hy ajo jñeyo nānyaḥ paśur iti sthitiḥ ||
ṛṣaya ūcuḥ
bījair yajñeṣu yaṣṭavyam iti vai vaidikī śrutiḥ ||
ajasaṃjñāni bījāni chāgaṃ na ghnantum arhatha ||
naiṣa dharmaḥ satāṃ devā yatra vadhyeta vai paśuḥ ||
idaṃ kṛtayugaṃ śreṣṭhaṃ kathaṃ vadhyeta vai paśuḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
युधिष्ठिर उवाचyudhiṣṭhira uvācaЮдхиштхира сказал; спросил
यदा भक्तः भगवतःyadā bhaktaḥ bhagavataḥкогда преданным Бхагавана; Господа
आसीत् राजा महावसुःāsīt rājā mahāvasuḥбыл царь Махавасу; Васу
किम् अर्थम् सः परिभ्रष्टःkim artham saḥ paribhraṣṭaḥпо какой причине он пал; сорвался
विवेश विवरम् भुवःviveśa vivaram bhuvaḥвошёл в расщелину земли; провал
भीष्म उवाचbhīṣma uvācaБхишма сказал; ответил
अत्र अपि उदाहरन्ति इमम्atra api udāharanti imamи здесь приводят этот; пример
इतिहासम् पुरातनम्itihāsam purātanamдревний рассказ; старинную историю
ऋषीणाम् च एव संवादम्ṛṣīṇām ca eva saṃvādamи беседу риши именно; мудрецов
त्रिदशानाम् च भारतtridaśānām ca bhārataи тридцати богов, Бхарата; девов
अजेन यष्टव्यम् इतिajena yaṣṭavyam itiаджей следует жертвовать — так; козлом
देवाः प्राहुः द्विज उत्तमान्devāḥ prāhuḥ dvija uttamānбоги сказали лучшим двиджам; брахманам
सः च छागः हिsaḥ ca chāgaḥ hiи тот ведь козёл; именно
अजः ज्ञेयःajaḥ jñeyaḥкак аджа должен пониматься; знаться
न अन्यः पशुः इति स्थितिःna anyaḥ paśuḥ iti sthitiḥне иной жертвенный зверь — таково положение; правило
ऋषयः ऊचुःṛṣayaḥ ūcuḥриши сказали; мудрецы произнесли
बीजैः यज्ञेषु यष्टव्यम्bījaiḥ yajñeṣu yaṣṭavyamсеменами в жертвах следует жертвовать; приносить
इति वै वैदिकी श्रुतिःiti vai vaidikī śrutiḥтак ведь ведийская шрути; предписание
अज संज्ञानि बीजानिaja saṃjñāni bījāniсемена, называемые аджа; нерождёнными
छागम् न घ्नन्तुम् अर्हथchāgam na ghnantum arhathaкозла не должны убивать; закалывать
न एषः धर्मः सताम् देवाःna eṣaḥ dharmaḥ satām devāḥэто не дхарма добрых, боги; праведных
यत्र वध्येत वै पशुःyatra vadhyeta vai paśuḥгде убивается жертвенное животное; скот
इदम् कृत युगम् श्रेष्ठम्idam kṛta yugam śreṣṭhamэто лучшая Крита-юга; золотой век
कथम् वध्येत वै पशुःkatham vadhyeta vai paśuḥкак может быть убито животное; скот
Translation

Юдхиштхира сказал: «Когда царь Махавасу был преданным Бхагавана, почему он пал и вошёл в расщелину земли?» Бхишма сказал: «И здесь приводят древний рассказ — беседу риши и богов, о Бхарата. Боги сказали лучшим двиджам: “Жертвовать следует аджей; этот аджа должен пониматься как козёл, иного жертвенного животного здесь нет”. Риши сказали: “Ведийская шрути говорит, что в жертвах следует приносить семена. Семена называются аджа; вы не должны убивать козла. О боги, это не дхарма добрых, когда убивают животное. Сейчас лучшая Крита-юга: как же может быть убит жертвенный зверь?”»

Version

91d5d01f7504 · published Jun 21, 2026, 5:47:38 AM UTC

Available inRU

Page between verses with