भीष्म उवाच
तेषां संवदताम् एवम् ऋषीणां विबुधैः सह ॥
मार्गागतो नृपश्रेष्ठस् तं देशं प्राप्तवान् वसुः ॥
अन्तरिक्षचरः श्रीमान् समग्रबलवाहनः ॥
तं दृष्ट्वा सहसायान्तं वसुं ते त्व् अन्तरिक्षगम् ॥
ऊचुर् द्विजातयो देवान् एष छेत्स्यति संशयम् ॥
यज्वा दानपतिः श्रेष्ठः सर्वभूतहितप्रियः ॥
कथं स्विद् अन्यथा ब्रूयाद् वाक्यम् एष महान् वसुः ॥
एवं ते संविदं कृत्वा विबुधा ऋषयस् तथा ॥
अपृच्छन् सहसाभ्येत्य वसुं राजानम् अन्तिकात् ॥
भो राजन् केन यष्टव्यम् अजेनाहो स्विद् औषधैः ॥
एतन् नः संशयं छिन्धि प्रमाणं नो भवान् मतः ॥
स तान् कृताञ्जलिर् भूत्वा परिपप्रच्छ वै वसुः ॥
कस्य वः को मतः पक्षो ब्रूत सत्यं समागताः ॥
ऋषय ऊचुः
धान्यैर् यष्टव्यम् इत्य् एष पक्षो ऽस्माकं नराधिप ॥
देवानां तु पशुः पक्षो मतो राजन् वदस्व नः ॥
भीष्म उवाच
देवानां तु मतं ज्ञात्वा वसुना पक्षसंश्रयात् ॥
छागेनाजेन यष्टव्यम् एवम् उक्तं वचस् तदा ॥
कुपितास् ते ततः सर्वे मुनयः सूर्यवर्चसः ॥
ऊचुर् वसुं विमानस्थं देवपक्षार्थवादिनम् ॥
सुरपक्षो गृहीतस् ते यस्मात् तस्माद् दिवः पत ॥
अद्य प्रभृति ते राजन्न् आकाशे विहता गतिः ॥
अस्मच्छापाभिघातेन महीं भित्त्वा प्रवेक्ष्यसि ॥
ततस् तस्मिन् मुहूर्ते ऽथ राजोपरिचरस् तदा ॥
अधो वै संबभूवाशु भूमेर् विवरगो नृपः ॥
स्मृतिस् त्व् एनं न प्रजहौ तदा नारायणाज्ञया ॥
bhīṣma uvāca
teṣāṃ saṃvadatām evam ṛṣīṇāṃ vibudhaiḥ saha ||
mārgāgato nṛpaśreṣṭhas taṃ deśaṃ prāptavān vasuḥ ||
antarikṣacaraḥ śrīmān samagrabalavāhanaḥ ||
taṃ dṛṣṭvā sahasāyāntaṃ vasuṃ te tv antarikṣagam ||
ūcur dvijātayo devān eṣa chetsyati saṃśayam ||
yajvā dānapatiḥ śreṣṭhaḥ sarvabhūtahitapriyaḥ ||
kathaṃ svid anyathā brūyād vākyam eṣa mahān vasuḥ ||
evaṃ te saṃvidaṃ kṛtvā vibudhā ṛṣayas tathā ||
apṛcchan sahasābhyetya vasuṃ rājānam antikāt ||
bho rājan kena yaṣṭavyam ajenāho svid auṣadhaiḥ ||
etan naḥ saṃśayaṃ chindhi pramāṇaṃ no bhavān mataḥ ||
sa tān kṛtāñjalir bhūtvā paripapraccha vai vasuḥ ||
kasya vaḥ ko mataḥ pakṣo brūta satyaṃ samāgatāḥ ||
ṛṣaya ūcuḥ
dhānyair yaṣṭavyam ity eṣa pakṣo 'smākaṃ narādhipa ||
devānāṃ tu paśuḥ pakṣo mato rājan vadasva naḥ ||
bhīṣma uvāca
devānāṃ tu mataṃ jñātvā vasunā pakṣasaṃśrayāt ||
chāgenājena yaṣṭavyam evam uktaṃ vacas tadā ||
kupitās te tataḥ sarve munayaḥ sūryavarcasaḥ ||
ūcur vasuṃ vimānasthaṃ devapakṣārthavādinam ||
surapakṣo gṛhītas te yasmāt tasmād divaḥ pata ||
adya prabhṛti te rājann ākāśe vihatā gatiḥ ||
asmacchāpābhighātena mahīṃ bhittvā pravekṣyasi ||
tatas tasmin muhūrte 'tha rājoparicaras tadā ||
adho vai saṃbabhūvāśu bhūmer vivarago nṛpaḥ ||
smṛtis tv enaṃ na prajahau tadā nārāyaṇājñayā ||
Бхишма сказал: «Пока риши спорили с богами, лучший царь Васу, сияющий, ходящий по воздуху и сопровождаемый всей силой, прибыл в то место. Увидев внезапно приближающегося Васу, дваждырождённые сказали богам: “Он рассечёт сомнение. Он жертвователь, лучший владыка даров, любящий благо всех существ; как великий Васу может сказать неправду?” Так условившись, боги и риши подошли к царю Васу и спросили: “О царь, чем следует жертвовать — аджей или растениями? Разреши наше сомнение; ты признан нашим авторитетом”. Васу, сложив ладони, спросил их: “Какая сторона кем из вас принята? Скажите истину, собравшиеся”. Риши сказали: “Наша позиция — жертвовать зёрнами, о владыка людей; у богов же принята сторона животного. Скажи нам, царь”. Бхишма продолжил: “Узнав мнение богов, Васу из приверженности их стороне сказал тогда: ‘Жертвовать следует аджей-козлом’. Тогда все муни солнечного сияния разгневались и сказали Васу, стоявшему на воздушной колеснице и говорившему ради стороны богов: ‘Ты принял сторону суров; поэтому пади с неба. С сегодняшнего дня твой путь в небе пресечён; ударом нашего проклятия ты пробьёшь землю и войдёшь в неё’. В тот же миг царь Упаричара быстро пал вниз и вошёл в расщелину земли, но память не оставила его по повелению Нараяны».
992f4694b3c9 · published Jun 21, 2026, 5:47:38 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Васу падает не как безбожник, а как тот, кто исказил меру истины из পক্ষовой привязанности. Даже благочестивый царь отвечает за слово, если оно поддерживает насилие против чистого смысла шрути.