युधिष्ठिर उवाच
के पूज्याः के नमस्कार्याः कान् नमस्यसि भारत ॥
एतन् मे सर्वम् आचक्ष्व येषां स्पृहयसे नृप ॥
उत्तमापद्गतस्यापि यत्र ते वर्तते मनः ॥
मनुष्यलोके सर्वस्मिन् यद् अमुत्रेह चाप्य् उत ॥
भीष्म उवाच
स्पृहयामि द्विजातीनां येषां ब्रह्म परं धनम् ॥
येषां स्वप्रत्ययः स्वर्गस् तपःस्वाध्यायसाधनः ॥
येषां वृद्धाश् च बालाश् च पितृपैतामहीं धुरम् ॥
उद्वहन्ति न सीदन्ति तेषां वै स्पृहयाम्य् अहम् ॥
yudhiṣṭhira uvāca
ke pūjyāḥ ke namaskāryāḥ kān namasyasi bhārata ||
etan me sarvam ācakṣva yeṣāṃ spṛhayase nṛpa ||
uttamāpadgatasyāpi yatra te vartate manaḥ ||
manuṣyaloke sarvasmin yad amutreha cāpy uta ||
bhīṣma uvāca
spṛhayāmi dvijātīnāṃ yeṣāṃ brahma paraṃ dhanam ||
yeṣāṃ svapratyayaḥ svargas tapaḥsvādhyāyasādhanaḥ ||
yeṣāṃ vṛddhāś ca bālāś ca pitṛpaitāmahīṃ dhuram ||
udvahanti na sīdanti teṣāṃ vai spṛhayāmy aham ||
Юдхиштхира сказал: «Кто почитаемы, кто достойны поклона, кому ты поклоняешься, о Бхарата? Это мне всё поведай — к кому стремишься, о царь, к чему обращается ум твой и в крайней беде, во всём мире людей, что в том мире и здесь». Бхишма сказал: «Стремлюсь я к дваждырождённым, у кого Брахман — высшее богатство, у кого небо обретается собственным усилием — подвигом и изучением Веды. У кого и старые, и юные несут отчее и дедовское ярмо, не изнемогая, — к тем именно стремлюсь я».
77ec4b1f4ff0 · published Jun 20, 2026, 7:35:00 PM UTC
Available inRUPage between verses with
На вопрос, кто достоин высшего почитания, Бхишма указует на брахманов, «у кого Брахман — высшее богатство». Знаменательно это определение: достоинство брахмана — не во владениях, а в духовном сокровище, и небо своё он добывает сам, подвигом и изучением Веды, а не наследует. Так продолжается разбор природы брахманства: чтим не сан по рождению, а та внутренняя праведность и учёность, ради коих даже умирающий Бхишма стремится душою к сословию подвижников.