Mahabharata
Śrī and Rukmiṇī: Where Fortune Dwells13.11.18-20
11803 / 15823
Mahabharata · 13.11.18-20
Devanāgarī

स्वाध्यायनित्येषु द्विजेषु नित्यं; क्षत्रे च धर्माभिरते सदैव ॥
वैश्ये च कृष्याभिरते वसामि; शूद्रे च शुश्रूषणनित्ययुक्ते ॥
नारायणे त्व् एकमना वसामि; सर्वेण भावेन शरीरभूता ॥
तस्मिन् हि धर्मः सुमहान् निविष्टो; ब्रह्मण्यता चात्र तथा प्रियत्वम् ॥
नाहं शरीरेण वसामि देवि; नैवं मया शक्यम् इहाभिधातुम् ॥
यस्मिंस् तु भावेन वसामि पुंसि; स वर्धते धर्मयशोर्थकामैः ॥

Transliteration (IAST)

svādhyāyanityeṣu dvijeṣu nityaṃ; kṣatre ca dharmābhirate sadaiva ||
vaiśye ca kṛṣyābhirate vasāmi; śūdre ca śuśrūṣaṇanityayukte ||
nārāyaṇe tv ekamanā vasāmi; sarveṇa bhāvena śarīrabhūtā ||
tasmin hi dharmaḥ sumahān niviṣṭo; brahmaṇyatā cātra tathā priyatvam ||
nāhaṃ śarīreṇa vasāmi devi; naivaṃ mayā śakyam ihābhidhātum ||
yasmiṃs tu bhāvena vasāmi puṃsi; sa vardhate dharmayaśorthakāmaiḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
स्वाध्यायनित्येषु द्विजेषु नित्यंsvādhyāyanityeṣu dvijeṣu nityaṃв брахманах, всегда (преданных) изучению Веды
क्षत्रे च धर्माभिरते सदा एवkṣatre ca dharmābhirate sadā evaи в кшатрии, всегда радеющем о дхарме
वैश्ये च कृष्याभिरते वसामिvaiśye ca kṛṣyābhirate vasāmiи в вайшье, радеющем о пашне, обитаю
शूद्रे च शुश्रूषणनित्ययुक्तेśūdre ca śuśrūṣaṇanityayukteи в шудре, всегда преданном служению
नारायणे तु एकमना वसामिnārāyaṇe tu ekamanā vasāmiв Нараяне же единомысленно обитаю
सर्वेण भावेन शरीरभूताsarveṇa bhāvena śarīrabhūtāвсем существом, став Его телом
तस्मिन् हि धर्मः सुमहान् निविष्टःtasmin hi dharmaḥ sumahān niviṣṭaḥв Нём ведь дхарма величайшая утверждена
ब्रह्मण्यता च अत्र तथा प्रियत्वम्brahmaṇyatā ca atra tathā priyatvamи почитание брахманов, и любовь
न अहं शरीरेण वसामि देविna ahaṃ śarīreṇa vasāmi deviне телом я обитаю, о Деви
न एवं मया शक्यम्na evaṃ mayā śakyamне так мною возможно
इह अभिधातुम्iha abhidhātumздесь высказать
यस्मिन् तु भावेन वसामि पुंसिyasmin tu bhāvena vasāmi puṃsiв каком же муже расположением обитаю
सः वर्धते धर्मयशोर्थकामैःsaḥ vardhate dharmayaśorthakāmaiḥтот возрастает дхармой, славой, богатством, желаниями
Translation

«„В брахманах, всегда преданных изучению Веды, и в кшатрии, всегда радеющем о дхарме, и в вайшье, радеющем о пашне, обитаю, и в шудре, всегда преданном служению. В Нараяне же единомысленно обитаю, всем существом, став Его телом; в Нём ведь утверждена дхарма величайшая, и почитание брахманов, и любовь. Не телом я обитаю, о Деви, — не так возможно мне здесь это высказать; но в каком муже расположением (бхавой) обитаю, тот возрастает дхармой, славой, богатством и благими желаниями“».

Version

0d8b81998b9d · published Jun 20, 2026, 7:50:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with