Mahabharata
Vipula Guards His Guru's Wife (Part 1)13.40.16-20
12100 / 15823
Mahabharata · 13.40.16-20
Devanāgarī

ऋषिर् आसीन् महाभागो देवशर्मेति विश्रुतः ॥
तस्य भार्या रुचिर् नाम रूपेणासदृशी भुवि ॥
तस्य रूपेण संमत्ता देवगन्धर्वदानवाः ॥
विशेषतस् तु राजेन्द्र वृत्रहा पाकशासनः ॥
नारीणां चरितज्ञश् च देवशर्मा महामुनिः ॥
यथाशक्ति यथोत्साहं भार्यां ताम् अभ्यरक्षत ॥
पुरंदरं च जानीते परस्त्रीकामचारिणम् ॥
तस्माद् यत्नेन भार्याया रक्षणं स चकार ह ॥
स कदा चिद् ऋषिस् तात यज्ञं कर्तुमनास् तदा ॥
भार्यासंरक्षणं कार्यं कथं स्याद् इत्य् अचिन्तयत् ॥

Transliteration (IAST)

ṛṣir āsīn mahābhāgo devaśarmeti viśrutaḥ ||
tasya bhāryā rucir nāma rūpeṇāsadṛśī bhuvi ||
tasya rūpeṇa saṃmattā devagandharvadānavāḥ ||
viśeṣatas tu rājendra vṛtrahā pākaśāsanaḥ ||
nārīṇāṃ caritajñaś ca devaśarmā mahāmuniḥ ||
yathāśakti yathotsāhaṃ bhāryāṃ tām abhyarakṣata ||
puraṃdaraṃ ca jānīte parastrīkāmacāriṇam ||
tasmād yatnena bhāryāyā rakṣaṇaṃ sa cakāra ha ||
sa kadā cid ṛṣis tāta yajñaṃ kartumanās tadā ||
bhāryāsaṃrakṣaṇaṃ kāryaṃ kathaṃ syād ity acintayat ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ऋषिः आसीत् महाभागःṛṣiḥ āsīt mahābhāgaḥриши был многочтимый
देवशर्मा इति विश्रुतःdevaśarmā iti viśrutaḥДевашарман именем известный
तस्य भार्या रुचिः नामtasya bhāryā ruciḥ nāmaего жена Ручи именем
रूपेण असदृशी भुविrūpeṇa asadṛśī bhuviкрасотою несравненная на земле
तस्य रूपेण संमत्ताःtasya rūpeṇa saṃmattāḥеё красотою опьянённые
देवगन्धर्वदानवाःdevagandharvadānavāḥбоги, гандхарвы, данавы
विशेषतः तु राजेन्द्रviśeṣataḥ tu rājendraособенно же, о владыка царей
वृत्रहा पाकशासनःvṛtrahā pākaśāsanaḥВритрахан, Пакашасана (Индра)
नारीणां चरितज्ञः चnārīṇāṃ caritajñaḥ caженщин нрав знающий
देवशर्मा महामुनिःdevaśarmā mahāmuniḥДевашарман, великий мудрец
यथाशक्ति यथोत्साहंyathāśakti yathotsāhaṃпо силе, по усердию
भार्यां ताम् अभ्यरक्षतbhāryāṃ tām abhyarakṣataжену ту оберегал
पुरंदरं च जानीतेpuraṃdaraṃ ca jānīteи Пурандару знал
परस्त्रीकामचारिणम्parastrīkāmacāriṇamк чужим жёнам похотливо ходящего
तस्मात् यत्नेन भार्यायाःtasmāt yatnena bhāryāyāḥпотому с усердием жены
रक्षणं स चकार हrakṣaṇaṃ sa cakāra haохрану он творил
स कदा चित् ऋषिः तातsa kadā cit ṛṣiḥ tātaон однажды, риши, о дорогой
यज्ञं कर्तुमनाः तदाyajñaṃ kartumanāḥ tadāжертву совершить замыслив тогда
भार्यासंरक्षणं कार्यंbhāryāsaṃrakṣaṇaṃ kāryaṃжены охрана, дело
कथं स्यात् इति अचिन्तयत्kathaṃ syāt iti acintayatкак была бы — так помыслил
Translation

«Риши был многочтимый, Девашарман именем известный; его жена Ручи именем, красотою несравненная на земле. Её красотою опьянённые боги, гандхарвы, данавы, особенно же, о владыка царей, Вритрахан-Пакашасана. Женщин нрав знающий, Девашарман, великий мудрец, по силе, по усердию жену ту оберегал. И Пурандару знал, к чужим жёнам похотливо ходящего; потому с усердием жены охрану он творил. Он однажды, риши, о дорогой, жертву совершить замыслив тогда, помыслил: жены охрана, дело, как была бы?»

Version

52cff1c93759 · published Jun 20, 2026, 10:15:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with