Mahabharata
The Brahmin and Yama on Gifts (Part 6)13.67.15-21
12300 / 15823
Mahabharata · 13.67.15-21
Devanāgarī

यम उवाच
शृणु तत्त्वेन विप्रर्षे प्रदानविधिम् उत्तमम् ॥
तिलाः परमकं दानं पुण्यं चैवेह शाश्वतम् ॥
तिलाश् च संप्रदातव्या यथाशक्ति द्विजर्षभ ॥
नित्यदानात् सर्वकामांस् तिला निर्वर्तयन्त्य् उत ॥
तिलाञ् श्राद्धे प्रशंसन्ति दानम् एतद् ध्य् अनुत्तमम् ॥
तान् प्रयच्छस्व विप्रेभ्यो विधिदृष्टेन कर्मणा ॥
तिला भक्षयितव्याश् च सदा त्व् आलभनं च तैः ॥
कार्यं सततम् इच्छद्भिः श्रेयः सर्वात्मना गृहे ॥
तथापः सर्वदा देयाः पेयाश् चैव न संशयः ॥
पुष्करिण्यस् तडागानि कूपांश् चैवात्र खानयेत् ॥
एतत् सुदुर्लभतरम् इह लोके द्विजोत्तम ॥
आपो नित्यं प्रदेयास् ते पुण्यं ह्य् एतद् अनुत्तमम् ॥
प्रपाश् च कार्याः पानार्थं नित्यं ते द्विजसत्तम ॥
भुक्ते ऽप्य् अथ प्रदेयं ते पानीयं वै विशेषतः ॥

Transliteration (IAST)

yama uvāca
śṛṇu tattvena viprarṣe pradānavidhim uttamam ||
tilāḥ paramakaṃ dānaṃ puṇyaṃ caiveha śāśvatam ||
tilāś ca saṃpradātavyā yathāśakti dvijarṣabha ||
nityadānāt sarvakāmāṃs tilā nirvartayanty uta ||
tilāñ śrāddhe praśaṃsanti dānam etad dhy anuttamam ||
tān prayacchasva viprebhyo vidhidṛṣṭena karmaṇā ||
tilā bhakṣayitavyāś ca sadā tv ālabhanaṃ ca taiḥ ||
kāryaṃ satatam icchadbhiḥ śreyaḥ sarvātmanā gṛhe ||
tathāpaḥ sarvadā deyāḥ peyāś caiva na saṃśayaḥ ||
puṣkariṇyas taḍāgāni kūpāṃś caivātra khānayet ||
etat sudurlabhataram iha loke dvijottama ||
āpo nityaṃ pradeyās te puṇyaṃ hy etad anuttamam ||
prapāś ca kāryāḥ pānārthaṃ nityaṃ te dvijasattama ||
bhukte 'py atha pradeyaṃ te pānīyaṃ vai viśeṣataḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
शृणु तत्त्वेन विप्रर्षेśṛṇu tattvena viprarṣeслушай доподлинно, о брахман-риши
प्रदानविधिम् उत्तमम्pradānavidhim uttamamдаяния устав высший
तिलाः परमकं दानंtilāḥ paramakaṃ dānaṃсезам — высшее даяние
पुण्यं च एव इह शाश्वतम्puṇyaṃ ca eva iha śāśvatamи заслуга тут вечная
तिलाः च संप्रदातव्याःtilāḥ ca saṃpradātavyāḥи сезам да даётся
यथाशक्ति द्विजर्षभyathāśakti dvijarṣabhaпо силе, о бык-брахман
नित्यदानात् सर्वकामान्nityadānāt sarvakāmānот постоянного даяния все желания
तिलाः निर्वर्तयन्ति उतtilāḥ nirvartayanti utaсезам исполняет
तिलान् श्राद्धे प्रशंसन्तिtilān śrāddhe praśaṃsantiсезам при шраддхе хвалят
दानम् एतत् हि अनुत्तमम्dānam etat hi anuttamamдаяние это ведь наивысшее
तान् प्रयच्छस्व विप्रेभ्यःtān prayacchasva viprebhyaḥих давай брахманам
विधिदृष्टेन कर्मणाvidhidṛṣṭena karmaṇāуставом предписанным обрядом
तिलाः भक्षयितव्याः चtilāḥ bhakṣayitavyāḥ caсезам да вкушается
सदा तु आलभनं च तैःsadā tu ālabhanaṃ ca taiḥи всегда умащение ими
कार्यं सततम् इच्छद्भिःkāryaṃ satatam icchadbhiḥда творится, желающими постоянно
श्रेयः सर्वात्मना गृहेśreyaḥ sarvātmanā gṛheблага всецело в доме
तथा आपः सर्वदा देयाःtathā āpaḥ sarvadā deyāḥтак вода всегда даваема
पेयाः च एव न संशयःpeyāḥ ca eva na saṃśayaḥи для питья, нет сомнения
पुष्करिण्यः तडागानिpuṣkariṇyaḥ taḍāgāniлотосовые пруды, водоёмы
कूपान् च एव अत्र खानयेत्kūpān ca eva atra khānayetи колодцы тут да выроет
एतत् सुदुर्लभतरम्etat sudurlabhataramэто весьма труднодостижимо
इह लोके द्विजोत्तमiha loke dvijottamaв мире, о лучший из брахманов
आपः नित्यं प्रदेयाः तेāpaḥ nityaṃ pradeyāḥ teвода всегда даваема тобою
पुण्यं हि एतत् अनुत्तमम्puṇyaṃ hi etat anuttamamзаслуга ведь это наивысшая
प्रपाः च कार्याः पानार्थंprapāḥ ca kāryāḥ pānārthaṃи водопои да устрояются для питья
नित्यं ते द्विजसत्तमnityaṃ te dvijasattamaвсегда тобою, о лучший из брахманов
भुक्ते अपि अथ प्रदेयं तेbhukte api atha pradeyaṃ teи по трапезе да даётся тобою
पानीयं वै विशेषतःpānīyaṃ vai viśeṣataḥвода ведь особенно
Translation

Яма сказал: «Слушай доподлинно, о брахман-риши, даяния устав высший: сезам — высшее даяние, и заслуга тут вечная. И сезам да даётся по силе, о бык-брахман; от постоянного даяния все желания сезам исполняет. Сезам при шраддхе хвалят — даяние это ведь наивысшее; их давай брахманам уставом предписанным обрядом. Сезам да вкушается, и всегда умащение ими да творится желающими постоянно блага всецело в доме. Так вода всегда даваема и для питья, нет сомнения; лотосовые пруды, водоёмы и колодцы тут да выроет. Это весьма труднодостижимо в мире, о лучший из брахманов; вода всегда даваема тобою — заслуга ведь это наивысшая. И водопои да устрояются для питья всегда тобою, о лучший из брахманов; и по трапезе да даётся тобою вода ведь особенно».

Version

1ef98d9a156e · published Jun 21, 2026, 12:30:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with