Mahabharata
The Origin and Supremacy of Gold as Dakṣiṇā (Part 1)13.83.21-28
12402 / 15823
Linux
Turn pages
Mahabharata · 13.83.21-28

Бхишма

Devanāgarī

तः सो ऽन्तर्हितो बाहुः पितुर् राधि
तो मां र्शयाम् सुः स्वप्नान्ते पिरस् दा
प्रीमाणास् तु माम् चुः प्रीताः स्म र्ष
विज्ञाने वाने यन् मुह्यसि र्मतः
त्वया हि कुर्वता शास्त्रं प्रमाणम् पार्थि
त्मा र्मः श्रुतं वेदाः पिरश् र्षिभिः
साक्षात् पिताहो ब्रह्मा गुवो ऽ प्रजातिः
प्रमाणम् नीता वै स्थितिश् विचालिता
तद् दं म्यग् ब्धं त्वयाद्य र्ष
किं तु भूमेर् वां चार्थे सुर्णं दीताम् ति
वं यं र्मश् र्वे चास्मत्पिताहाः
पाविता वै विष्यन्ति पानं मं हि तत्
पूर्वान् रांस् था संतान्ति ते
सुर्णं ये प्रच्छन्ति वं मे पिरो ऽब्रुवन्
तो ऽहं विस्मितो राजन् प्रतिबुद्धो विशां ते
सुर्णदाने ऽवं तिं त्त

Transliteration (IAST)

tataḥ so 'ntarhito huḥ pitur mama nadhipa ||
tato māṃ darśam āsuḥ svapnānte pitaras ta ||
prīyaṇās tu m ūcuḥ prītāḥ sma bharatarṣabha ||
vijñānena tanena yan na muhyasi dharmataḥ ||
tva hi kurva śāstraṃ praṇam iha rthiva ||
ātmā dharmaḥ śrutaṃ vedāḥ pitaraś ca maharṣibhiḥ ||
kṣāt pimaho brahmā guravo 'tha prapatiḥ ||
praṇam upa vai sthitiś ca na vili ||
tad idaṃ samyag ārabdhaṃ tvadya bharatarṣabha ||
kiṃ tu bhūmer gavāṃ rthe suvarṇaṃ yam iti ||
evaṃ vayaṃ ca dharmaś ca sarve smatpimahāḥ ||
vi vai bhaviṣyanti vanaṃ paramaṃ hi tat ||
daśa rvān daśa parāṃs tathā saṃrayanti te ||
suvarṇaṃ ye prayacchanti evaṃ me pitaro 'bruvan ||
tato 'haṃ vismito jan pratibuddho viśāṃ pate ||
suvarṇane 'karavaṃ matiṃ bharatasattama ||

Anuṣṭubh · 8+8+8+8 · ×8

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ततः सः अन्तर्हितः बाहुःtataḥ saḥ antarhitaḥ bāhuḥзатем та исчезла рука
पितुः मम नराधिपpituḥ mama narādhipaотца моего, о владыка людей
ततः मां दर्शयाम् आसुःtataḥ māṃ darśayām āsuḥзатем мне явились
स्वप्नान्ते पितरः तदाsvapnānte pitaraḥ tadāво сне предки тогда
प्रीयमाणाः तु माम् ऊचुःprīyamāṇāḥ tu mām ūcuḥрадующиеся же мне сказали
प्रीताः स्म भरतर्षभprītāḥ sma bharatarṣabha«довольны мы, о бык Бхаратов
विज्ञानेन तव अनेनvijñānena tava anenaразумением твоим этим
यत् न मुह्यसि धर्मतःyat na muhyasi dharmataḥчто не уклоняешься от дхармы
त्वया हि कुर्वता शास्त्रंtvayā hi kurvatā śāstraṃтобою ведь, поступившим, шастра
प्रमाणम् इह पार्थिवpramāṇam iha pārthivaавторитет тут, о царь
आत्मा धर्मः श्रुतं वेदाःātmā dharmaḥ śrutaṃ vedāḥдуша, дхарма, услышанное, Веды
पितरः च महर्षिभिःpitaraḥ ca maharṣibhiḥи предки — (так чтят) махариши
साक्षात् पितामहः ब्रह्माsākṣāt pitāmahaḥ brahmāвоочию Питамаха Брахма
गुरवः अथ प्रजापतिःguravaḥ atha prajāpatiḥгуру, и Праджапати
प्रमाणम् उपनीताः वैpramāṇam upanītāḥ vaiв авторитет возведены
स्थितिः च न विचालिताsthitiḥ ca na vicālitāи устой не поколеблен
तत् इदं सम्यक् आरब्धंtat idaṃ samyak ārabdhaṃэто верно начато
त्वया अद्य भरतर्षभtvayā adya bharatarṣabhaтобою ныне, о бык Бхаратов
किं तु भूमेःkiṃ tu bhūmeḥно земли
गवां च अर्थेgavāṃ ca artheи коров ради
सुवर्णं दीयताम् इतिsuvarṇaṃ dīyatām itiзолото да дастся, так
एवं वयं च धर्मः चevaṃ vayaṃ ca dharmaḥ caтак мы, и дхарма
सर्वे च अस्मत्पितामहाःsarve ca asmatpitāmahāḥи все наши деды
पाविताः वै भविष्यन्तिpāvitāḥ vai bhaviṣyantiочищены ведь будем
पावनं परमं हि तत्pāvanaṃ paramaṃ hi tatочиститель высший ведь это
दश पूर्वान् दश परान्daśa pūrvān daśa parānдесять предков, десять потомков
तथा संतारयन्ति तेtathā saṃtārayanti teтак спасают они
सुवर्णं ये प्रयच्छन्तिsuvarṇaṃ ye prayacchantiзолото кто дарует
एवं मे पितरः अब्रुवन्evaṃ me pitaraḥ abruvanтак мне предки сказали»
ततः अहम् विस्मितः राजन्tataḥ aham vismitaḥ rājanзатем я, изумлённый, о царь
प्रतिबुद्धः विशां पतेpratibuddhaḥ viśāṃ pateпробудившийся, о владыка народа
सुवर्णदाने अकरवंsuvarṇadāne akaravaṃна золота-даяние положил
मतिं भरतसत्तमmatiṃ bharatasattamaрешение, о лучший из Бхаратов
Translation

«Затем та исчезла рука отца моего, о владыка людей; затем мне явились во сне предки тогда. Радующиеся же мне сказали: „Довольны мы, о бык Бхаратов, разумением твоим этим, что не уклоняешься от дхармы. Тобою ведь, поступившим, шастра — авторитет тут, о царь: душа, дхарма, услышанное, Веды и предки — так чтят махариши. Воочию Питамаха Брахма, гуру, и Праджапати в авторитет возведены, и устой не поколеблен. Это верно начато тобою ныне, о бык Бхаратов; но земли и коров ради золото да дастся. Так мы, и дхарма, и все наши деды очищены ведь будем — очиститель высший ведь это. Десять предков, десять потомков так спасают они, золото кто дарует“, так мне предки сказали. Затем я, изумлённый, о царь, пробудившийся, о владыка народа, на золота-даяние положил решение, о лучший из Бхаратов».

Version

fbc073d6c1f1 · published Jun 21, 2026, 1:50:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with