अपत्यं युवयोर् देव बलवद् भविता प्रभो ॥
तन् नूनं त्रिषु लोकेषु न किं चिच् छेषयिष्यति ॥
तद् एभ्यः प्रणतेभ्यस् त्वं देवेभ्यः पृथुलोचन ॥
वरं प्रयच्छ लोकेश त्रैलोक्यहितकाम्यया ॥
अपत्यार्थं निगृह्णीष्व तेजो ज्वलितम् उत्तमम् ॥
इति तेषां कथयतां भगवान् गोवृषध्वजः ॥
एवम् अस्त्व् इति देवांस् तान् विप्रर्षे प्रत्यभाषत ॥
इत्य् उक्त्वा चोर्ध्वम् अनयत् तद् रेतो वृषवाहनः ॥
ऊर्ध्वरेताः समभवत् ततःप्रभृति चापि सः ॥
रुद्राणी तु ततः क्रुद्धा प्रजोच्छेदे तथा कृते ॥
देवान् अथाब्रवीत् तत्र स्त्रीभावात् परुषं वचः ॥
यस्माद् अपत्यकामो वै भर्ता मे विनिवर्तितः ॥
तस्मात् सर्वे सुरा यूयम् अनपत्या भविष्यथ ॥
प्रजोच्छेदो मम कृतो यस्माद् युष्माभिर् अद्य वै ॥
तस्मात् प्रजा वः खगमाः सर्वेषां न भविष्यति ॥
apatyaṃ yuvayor deva balavad bhavitā prabho ||
tan nūnaṃ triṣu lokeṣu na kiṃ cic cheṣayiṣyati ||
tad ebhyaḥ praṇatebhyas tvaṃ devebhyaḥ pṛthulocana ||
varaṃ prayaccha lokeśa trailokyahitakāmyayā ||
apatyārthaṃ nigṛhṇīṣva tejo jvalitam uttamam ||
iti teṣāṃ kathayatāṃ bhagavān govṛṣadhvajaḥ ||
evam astv iti devāṃs tān viprarṣe pratyabhāṣata ||
ity uktvā cordhvam anayat tad reto vṛṣavāhanaḥ ||
ūrdhvaretāḥ samabhavat tataḥprabhṛti cāpi saḥ ||
rudrāṇī tu tataḥ kruddhā prajocchede tathā kṛte ||
devān athābravīt tatra strībhāvāt paruṣaṃ vacaḥ ||
yasmād apatyakāmo vai bhartā me vinivartitaḥ ||
tasmāt sarve surā yūyam anapatyā bhaviṣyatha ||
prajocchedo mama kṛto yasmād yuṣmābhir adya vai ||
tasmāt prajā vaḥ khagamāḥ sarveṣāṃ na bhaviṣyati ||
«„...Потомство ваше двоих, о бог, мощным будет, о владыка; оно непременно в трёх мирах ничего не оставит. Потому этим склонившимся ты богам, о широкоокий, дар дай, о владыка мира, трёх миров блага желая“. Так их, говорящих, господин быкознаменный „так да будет“ богам тем, о брахман-риши, ответил. Так сказав, вверх возвёл то семя, быкоезжий; ввысь-семенным стал с тех пор и он. Рудрани же затем, разгневанная, при пресечении потомства так сделанном, богам затем сказала там, из женской природы, суровое слово: „Поскольку потомства жаждущий муж мой отвращён, потому все боги вы бездетными станете. Потомства пресечение моё сделано поскольку вами ныне, потому потомства у вас, о небоходцы, у всех не будет“».
c1287fd4b57e · published Jun 21, 2026, 1:50:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Боги, страшась, что дитя Шивы и Парвати «не оставит в трёх мирах ничего», умоляют Господа отвратить рождение — и Он, уступая, «возводит семя ввысь», становясь отныне ūrdhvaretas, хранящим семя. Знаменательна цена этого вмешательства: оборвано материнство Парвати, и оскорблённая богиня в гневе проклинает богов бесплодием. Так из страха богов пред грядущим рождается двойная беда: и сами они обречены бездетности, и могучее семя пролито впусте. Эпизод этот, при всей мифической грозности, являет печальную истину: вмешательство в естественный ход вещей из страха пред будущим родит лишь новые скорби; боги, убоявшись, навлекли проклятие.