Mahabharata
The Frame of the Umā-Maheśvara Dialogue: Kṛṣṇa's Vow and the Nārāyaṇa-Fire (Part 1)13.126.34-44
12680 / 15823
Linux
Turn pages
Mahabharata · 13.126.34-44

Васудева

Devanāgarī

तो मात्मा यो देहे सो ऽग्निर् भूत्वा विनिःसृतः
तश् दं द्रष्टुं र्वलोपिताहम्
ते चात्मानुशिष्टो मे पुत्रत्वे मुनित्तमाः
तेसो ऽर्धे पुत्रस् ते वितेति वृध्वजः
सो ऽयं ह्निर् पाम्य पामूले मान्तिकम्
शिष्यवत् रिर्या शान्तः प्रकृतिम् तः
तद् स्य स्यं वः द्मनास्य धीतः
या प्रेम्णा माख्यातं भीः कार्या पोनाः
र्वत्र तिर् व्यग्रा तां दीर्घर्शनाः
स्विव्रसंदीप्ता ज्ञाविज्ञाशोभिताः
यच् छ्रुतं यच् वो दृष्टं दिवि वा दि वा भुवि
श्चर्यं मं किं चित् तद् न्तो ब्रुन्तु मे
स्यामृनिकास्य वाङ्मधोर् स्ति मे स्पृहा
द्भिः थिस्ये पोनिवासिभिः
यद्य् अप्य् हम् दृष्टं वा दिव्यम् द्भुर्शनम्
दिवि वा भुवि वा किं चित् श्याम्य् र्शनाः
प्रकृतिः सा रा क्व चित् प्रतिन्यते
चात्मतम् श्वर्यम् श्चर्यं प्रतिभाति मे
श्रद्धेयः थितो ह्य् र्थः ज्जश्रणं तः
चिरं तिष्ठति मेदिन्यां शैले लेख्यम् वार्पितम्
तद् हं ज्जमुखान् निःसृतं त्समामे
यिष्याम्य् हर् बुद्धिदीरं नृणाम्

Transliteration (IAST)

tato matmā yo dehe so 'gnir bhūtvā viniḥsṛtaḥ ||
gataś ca varadaṃ draṣṭuṃ sarvalokapimaham ||
tena tmānuśiṣṭo me putratve munisattamāḥ ||
tejaso 'rdhena putras te bhaviteti vṛṣadhvajaḥ ||
so 'yaṃ vahnir ugamya dale mantikam ||
śiṣyavat paricaryātha śāntaḥ prakṛtim āgataḥ ||
etad asya rahasyaṃ vaḥ padmabhasya dhīmataḥ ||
ma premṇā sakhyātaṃ na bhīḥ ryā tapodhanāḥ ||
sarvatra gatir avyagrā bhavatāṃ rghadarśanāḥ ||
tapasvivratasaṃptā jñānavijñānaśobhitāḥ ||
yac chrutaṃ yac ca vo dṛṣṭaṃ divi yadi bhuvi ||
āścaryaṃ paramaṃ kiṃ cit tad bhavanto bruvantu me ||
tasyāmṛtaniśasya ṅmadhor asti me spṛ ||
bhavadbhiḥ kathitasyeha tapovananisibhiḥ ||
yady apy aham adṛṣṭaṃ divyam adbhutadarśanam ||
divi bhuvi kiṃ cit paśyāmy amaladarśanāḥ ||
prakṛtiḥ mama pa na kva cit pratihanyate ||
na tmagatam aiśvaryam āścaryaṃ pratibhāti me ||
śraddheyaḥ kathito hy arthaḥ sajjanaśravaṇaṃ gataḥ ||
ciraṃ tiṣṭhati medinyāṃ śaile lekhyam irpitam ||
tad ahaṃ sajjanamukhān niḥsṛtaṃ tatsagame ||
kathayiṣyāmy aharahar buddhipakaraṃ nṛṇām ||

Anuṣṭubh · 8+8+8+8 · ×11

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ततः मम आत्मा यः देहेtataḥ mama ātmā yaḥ deheзатем моя душа, что в теле
सः अग्निः भूत्वा विनिःसृतःsaḥ agniḥ bhūtvā viniḥsṛtaḥта, огнём став, изошла
गतः च वरदं द्रष्टुंgataḥ ca varadaṃ draṣṭuṃи пошла, дарователя узреть
सर्वलोकपितामहम्sarvalokapitāmahamвсех миров прародителя
तेन च आत्मा अनुशिष्टः मेtena ca ātmā anuśiṣṭaḥ meим же был наставлен я
पुत्रत्वे मुनिसत्तमाःputratve munisattamāḥо сыне, лучшие из муни
तेजसः अर्धेन पुत्रः तेtejasaḥ ardhena putraḥ te«от пыла половиною сын тебе
भविता इति वृषध्वजःbhavitā iti vṛṣadhvajaḥбудет», так быко-знаменный
सः अयं वह्निः उपागम्यsaḥ ayaṃ vahniḥ upāgamyaтот этот огонь, приблизившись
पादमूले मम अन्तिकम्pādamūle mama antikamк стоп подножию, ко мне
शिष्यवत् परिचर्य अथśiṣyavat paricarya athaкак ученик, послужив, затем
शान्तः प्रकृतिम् आगतःśāntaḥ prakṛtim āgataḥутихший, в естество вернулся
एतत् अस्य रहस्यं वःetat asya rahasyaṃ vaḥэто его тайна, вам
पद्मनाभस्य धीमतःpadmanābhasya dhīmataḥПадманабхи премудрого
मया प्रेम्णा समाख्यातंmayā premṇā samākhyātaṃмною с любовью поведана
न भीः कार्या तपोधनाःna bhīḥ kāryā tapodhanāḥне должно страшиться, подвигом богатые
सर्वत्र गतिः अव्यग्राsarvatra gatiḥ avyagrāвсюду движение беспрепятственное
भवतां दीर्घदर्शनाःbhavatāṃ dīrghadarśanāḥу вас, дальнозрящие
तपस्विव्रतसंदीप्ताःtapasvivratasaṃdīptāḥподвижничеством-обетом возжжённые
ज्ञानविज्ञानशोभिताःjñānavijñānaśobhitāḥзнанием-ведением украшенные
यत् श्रुतं यत् चyat śrutaṃ yat caчто слышано и что
वः दृष्टंvaḥ dṛṣṭaṃвами видено
दिवि वा यदि वा भुविdivi vā yadi vā bhuviна небе или на земле
आश्चर्यं परमं किं चित्āścaryaṃ paramaṃ kiṃ citчудо высшее какое-нибудь
तत् भवन्तः ब्रुवन्तु मेtat bhavantaḥ bruvantu meто вы поведайте мне
तस्य अमृतनिकाशस्यtasya amṛtanikāśasyaтой, амрите подобной
वाङ्मधोः अस्ति मे स्पृहाvāṅmadhoḥ asti me spṛhāречи-мёда есть у меня жажда
भवद्भिः कथितस्य इहbhavadbhiḥ kathitasya ihaвами поведанной тут
तपोवननिवासिभिःtapovananivāsibhiḥв подвига-роще живущими
यदि अपि अहम् अदृष्टं वाyadi api aham adṛṣṭaṃ vāхотя я невиданное
दिव्यं अद्भुतदर्शनम्divyaṃ adbhutadarśanamдивное, чудное видом
दिवि वा भुवि वाdivi vā bhuvi vāна небе или земле
किं चित् पश्यामि अमलदर्शनाःkiṃ cit paśyāmi amaladarśanāḥчто-либо вижу, о чистозрящие
प्रकृतिः सा मम पराprakṛtiḥ sā mama parāприрода та моя высшая
न क्व चित् प्रतिहन्यतेna kva cit pratihanyateнигде не пресекается
न च आत्मगतम् ऐश्वर्यम्na ca ātmagatam aiśvaryamи не своё могущество
आश्चर्यं प्रतिभाति मेāścaryaṃ pratibhāti meчудом видится мне
श्रद्धेयः कथितः हि अर्थःśraddheyaḥ kathitaḥ hi arthaḥдостоверный поведанный ведь предмет
सज्जनश्रवणं गतःsajjanaśravaṇaṃ gataḥв добрых слух вошедший
चिरं तिष्ठति मेदिन्यांciraṃ tiṣṭhati medinyāṃдолго пребывает на земле
शैले लेख्यम् इव अर्पितम्śaile lekhyam iva arpitamкак на камне начертанное
तत् अहं सज्जनमुखात्tat ahaṃ sajjanamukhātто я, из уст добрых
निःसृतं तत्समागमेniḥsṛtaṃ tatsamāgameизошедшее, в их собрании
कथयिष्यामि अहरहःkathayiṣyāmi aharahaḥбуду рассказывать день за днём
बुद्धिदीपकरं नृणाम्buddhidīpakaraṃ nṛṇāmразум-озаряющее для людей
Translation

«Затем моя душа, что в теле, та, огнём став, изошла, и пошла, дарователя узреть, всех миров прародителя. Им же был наставлен я о сыне, лучшие из муни: „От пыла половиною сын тебе будет“, так быко-знаменный. Тот этот огонь, приблизившись к стоп подножию, ко мне, как ученик, послужив, затем утихший, в естество вернулся. Это тайна Падманабхи премудрого вам мною с любовью поведана, — не должно страшиться, подвигом богатые. Всюду движение беспрепятственное у вас, дальнозрящие, подвижничеством-обетом возжжённые, знанием-ведением украшенные. Что слышано и что вами видено на небе или на земле, чудо высшее какое-нибудь, то вы поведайте мне. Той, амрите подобной, речи-мёда есть у меня жажда, вами поведанной тут, в подвига-роще живущими. Хотя я невиданное, дивное, чудное видом на небе или земле что-либо вижу, о чистозрящие, — природа та моя высшая нигде не пресекается, и не своё могущество чудом видится мне. Достоверный поведанный ведь предмет, в добрых слух вошедший, долго пребывает на земле, как на камне начертанное. То я, из уст добрых изошедшее, в их собрании буду рассказывать день за днём, разум-озаряющее для людей».

Version

1e2f892d9fd7 · published Jun 22, 2026, 5:25:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with