Mahabharata
The final destinations and the praise of the Mahabharata18.5.1-8
15818 / 15823
Mahabharata · 18.5.1-8
Devanāgarī

जनमेजय उवाच
भीष्मद्रोणौ महात्मानौ धृतराष्ट्रश् च पार्थिवः ॥
विराटद्रुपदौ चोभौ शङ्खश् चैवोत्तरस् तथा ॥
धृष्टकेतुर् जयत्सेनो राजा चैव स सत्यजित् ॥
दुर्योधनसुताश् चैव शकुनिश् चैव सौबलः ॥
कर्णपुत्राश् च विक्रान्ता राजा चैव जयद्रथः ॥
घटोत्कचादयश् चैव ये चान्ये नानुकीर्तिताः ॥
ये चान्ये कीर्तितास् तत्र राजानो दीप्तमूर्तयः ॥
स्वर्गे कालं कियन्तं ते तस्थुस् तद् अपि शंस मे ॥
आहो स्विच् छाश्वतं स्थानं तेषां तत्र द्विजोत्तम ॥
अन्ते वा कर्मणः कां ते गतिं प्राप्ता नरर्षभाः ॥
एतद् इच्छाम्य् अहं श्रोतुं प्रोच्यमानं त्वया द्विज ॥
सूत उवाच
इत्य् उक्तः स तु विप्रर्षिर् अनुज्ञातो महात्मना ॥
व्यासेन तस्य नृपतेर् आख्यातुम् उपचक्रमे ॥
वैशंपायन उवाच
गन्तव्यं कर्मणाम् अन्ते सर्वेण मनुजाधिप ॥
शृणु गुह्यम् इदं राजन् देवानां भरतर्षभ ॥
यद् उवाच महातेजा दिव्यचक्षुः प्रतापवान् ॥
मुनिः पुराणः कौरव्य पाराशर्यो महाव्रतः ॥
अगाधबुद्धिः सर्वज्ञो गतिज्ञः सर्वकर्मणाम् ॥

Transliteration (IAST)

janamejaya uvāca
bhīṣmadroṇau mahātmānau dhṛtarāṣṭraś ca pārthivaḥ ||
virāṭadrupadau cobhau śaṅkhaś caivottaras tathā ||
dhṛṣṭaketur jayatseno rājā caiva sa satyajit ||
duryodhanasutāś caiva śakuniś caiva saubalaḥ ||
karṇaputrāś ca vikrāntā rājā caiva jayadrathaḥ ||
ghaṭotkacādayaś caiva ye cānye nānukīrtitāḥ ||
ye cānye kīrtitās tatra rājāno dīptamūrtayaḥ ||
svarge kālaṃ kiyantaṃ te tasthus tad api śaṃsa me ||
āho svic chāśvataṃ sthānaṃ teṣāṃ tatra dvijottama ||
ante vā karmaṇaḥ kāṃ te gatiṃ prāptā nararṣabhāḥ ||
etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ procyamānaṃ tvayā dvija ||
sūta uvāca
ity uktaḥ sa tu viprarṣir anujñāto mahātmanā ||
vyāsena tasya nṛpater ākhyātum upacakrame ||
vaiśaṃpāyana uvāca
gantavyaṃ karmaṇām ante sarveṇa manujādhipa ||
śṛṇu guhyam idaṃ rājan devānāṃ bharatarṣabha ||
yad uvāca mahātejā divyacakṣuḥ pratāpavān ||
muniḥ purāṇaḥ kauravya pārāśaryo mahāvrataḥ ||
agādhabuddhiḥ sarvajño gatijñaḥ sarvakarmaṇām ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
जनमेजयjanamejayaДжанамеджая
उवाचuvācaсказал
भीष्मद्रोणौbhīṣmadroṇauБхишма и Дрона; двое, Бхишма и Дрона
महात्मानौmahātmānauвеликий
धृतराष्ट्रश्dhṛtarāṣṭraśДхритараштра; слепой царь
caи; также
पार्थिवःpārthivaḥПартха
विराटद्रुपदौvirāṭadrupadauВирата и Друпада; два царя: Вирата и Друпада
चोभौcobhauи оба; оба же
शङ्खश्śaṅkhaśраковина; боевой горн
चैवोत्तरस्caivottarasи Уттара; также Уттара
तथाtathāтак; также
धृष्टकेतुर्dhṛṣṭaketurДхриштакету; царь Дхриштакету
जयत्सेनोjayatsenoпобеда, войско
राजाrājāцарь
चैवcaivaи именно; и также
saон; тот
सत्यजित्satyajitСатьяджит; побеждающий истиной
दुर्योधनसुताश्duryodhanasutāśсыновья Дурьодханы; потомки Дурьодханы
चैवcaivaи именно; и также
शकुनिश्śakuniśШакуни; сын Субалы
चैवcaivaи именно; и также
सौबलःsaubalaḥсын Субалы; Гандхарец Шакуни
कर्णपुत्राश्karṇaputrāśКарна; Радхея
caи; также
विक्रान्ताvikrāntāдоблестные; отважные
राजाrājāцарь
चैवcaivaи именно; и также
जयद्रथःjayadrathaḥДжаядратха; царь Синдху
घटोत्कचादयश्ghaṭotkacādayaśГхатоткача; сын Бхимы
चैवcaivaи именно; и также
येyeкоторые; те
चान्येcānyeи другие; иные
नानुकीर्तिताःnānukīrtitāḥслава; прославление
येyeкоторые; те
चान्येcānyeи другие; иные
कीर्तितास्kīrtitāsслава; прославление
तत्रtatraтам; в том месте
राजानोrājānoцарь
दीप्तमूर्तयःdīptamūrtayaḥсияющие обликом; лучезарные
स्वर्गेsvargeна небе; в раю
कालंkālaṃвремя
कियन्तंkiyantaṃнасколько долгий; какой продолжительности
तेteони; те
तस्थुस्tasthusстояли; пребывали
तद्tadто; это
अपिapiтакже; даже
शंसśaṃsaповедай; расскажи; возвести
मेmeмне; мой
आहोāhoили же; неужели
स्विच्svicли; быть может
छाश्वतंchāśvataṃвечное; постоянное
स्थानंsthānaṃместо
तेषांteṣāṃих, тех
तत्रtatraтам; в том месте
द्विजोत्तमdvijottamaо лучший дваждырождённый; о лучший брахман
अन्तेanteв конце; по завершении
वाили; же
कर्मणःkarmaṇaḥдействия; поступка
कांkāṃкакую; какую именно
तेteони; те
गतिंgatiṃприбежище; путь
प्राप्ताprāptāпришедшая
नरर्षभाःnararṣabhāḥчеловек, муж
एतद्etadэто; этот
इच्छाम्य्icchāmyя желаю; хочу
अहंahaṃя; Я
श्रोतुंśrotuṃуслышать; узнать
प्रोच्यमानंprocyamānaṃпроизносимое; излагаемое
त्वयाtvayāтобою
द्विजdvijaо дваждырождённый; о брахман
सूतsūtaо сута (Санджая)
उवाचuvācaсказал
इत्य्ityтак; мол
उक्तःuktaḥсказанный
saон; тот
तुtuже; но
विप्रर्षिर्viprarṣirбрахман-риши; мудрец-брахман
अनुज्ञातोanujñātoполучивший разрешение; допущенный
महात्मनाmahātmanāвеликий
व्यासेनvyāsenaВьясой; мудрецом Вьясой
तस्यtasyaтого
नृपतेर्nṛpaterцарь
आख्यातुम्ākhyātumрассказать; возвестить
उपचक्रमेupacakrameначал; приступил
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaВайшампаяна
उवाचuvācaсказал
गन्तव्यंgantavyaṃследует идти; нужно отправиться
कर्मणाम्karmaṇāmдел; поступков
अन्तेanteв конце; по завершении
सर्वेणsarveṇaсо всем; со всяким
मनुजाधिपmanujādhipaмладший брат
शृणुśṛṇuслушай; внемли
गुह्यम्guhyamтайное; сокровенное; скрытое
इदंidaṃэто; данное
राजन्rājanо царь
देवानांdevānāṃбогов; у богов
भरतर्षभbharatarṣabhaо бык Бхаратов; лучший из Бхаратов
यद्yadчто; которое
उवाचuvācaсказал
महातेजाmahātejāвеликий
दिव्यचक्षुःdivyacakṣuḥбожественного зрения; с небесным глазом
प्रतापवान्pratāpavānмогущественный
मुनिःmuniḥмудрец; созерцатель
पुराणःpurāṇaḥдревний; старинный
कौरव्यkauravyaо Кауравья; потомок Куру; о Куру
पाराशर्योpārāśaryoПарашарья; сын Парашары
महाव्रतःmahāvrataḥвеликий в обете; строгий в обете
अगाधबुद्धिःagādhabuddhiḥбездонного разума; глубокомысленный
सर्वज्ञोsarvajñoвсе; всякий
गतिज्ञःgatijñaḥзнающий путь; понимающий ход дел
सर्वकर्मणाम्sarvakarmaṇāmвсех дел; всяких поступков
Translation

Джанамеджая спросил: «Бхишма и Дрона, великодушные, царь Дхритараштра, Вирата и Друпада оба, Шанкха и Уттара, Дхриштакету, Джаяцена, царь Сатьяджит, сыновья Дурьодханы, Шакуни Субала, доблестные сыновья Карны, царь Джаядратха, Гхатоткача и другие, и те, кто не был назван, и другие цари, названные там, сияющие обликом, сколько времени они стояли в небе? Или это их вечное место, о лучший дваждырождённый? Или в конце кармы какой путь обрели эти быки среди людей? Я желаю услышать это, сказанное тобой, о дваждырождённый». Сута сказал: Так сказано, и этот риши-брахман, получив разрешение от великодушного Вьясы, начал рассказывать царю. Вайшампаяна сказал: «В конце деяний всем нужно идти, о владыка людей. Слушай эту тайну богов, о царь, бык Бхаратов, которую сказал древний риши, Парашарья, великий обетом, великого сияния, божественного зрения, могучий, бездонного разума, всезнающий и знающий пути всех деяний».

Version

e7623fd5a713 · published Jun 21, 2026, 3:51:55 PM UTC

Available inRU

Page between verses with