Sanaka
गायत्री छन्दसां माता माता लोकस्य जाह्नवी ॥ उभे ते सर्वपापानां नाशकारणतां गते
यस्य प्रसन्ना गायत्री तस्य गङ्गा प्रसीदति ॥ विष्णुशक्तियुते ते द्वे समकामप्रसिद्धेदे
धर्मार्थकामरूपाणां फलरुपे निरञ्जने ॥ सर्वलोकानुग्रहार्थं प्रवर्तेते महोत्तमे
अतीव दुर्ल्लभा नॄणां गायत्री जाह्नवी तथा ॥ तथैव तुलसीभक्तिर्हरिभक्तिश्च सात्त्विकी
अहो गङ्गा महाभागा स्मृता पापप्रणाशिनी ॥ हरिलोकप्रदा दृष्टा पीता सारूप्यदायिनी ॥ यत्र स्नाता नरा यान्ति विष्णोः पदमनुत्तमम्
नारायणो जगद्धाता वासुदेवः सनातनः ॥ गङ्गास्नानपराणां तु वाञ्छितार्थफलप्रदः
गङ्गाजलकणेनापि यः सिक्तो मनुजोत्तमः ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तः प्रयाति परमं पदम्
यद्बिन्दुसेवनादेव सगरान्वयसम्भवः ॥ विसृज्य राक्षसं भावं संप्राप्तः परमं पदम्
gāyatrī chandasāṃ mātā mātā lokasya jāhnavī || ubhe te sarvapāpānāṃ nāśakāraṇatāṃ gate
yasya prasannā gāyatrī tasya gaṅgā prasīdati || viṣṇuśaktiyute te dve samakāmaprasiddhede
dharmārthakāmarūpāṇāṃ phalarupe nirañjane || sarvalokānugrahārthaṃ pravartete mahottame
atīva durllabhā nṝṇāṃ gāyatrī jāhnavī tathā || tathaiva tulasībhaktirharibhaktiśca sāttvikī
aho gaṅgā mahābhāgā smṛtā pāpapraṇāśinī || harilokapradā dṛṣṭā pītā sārūpyadāyinī || yatra snātā narā yānti viṣṇoḥ padamanuttamam
nārāyaṇo jagaddhātā vāsudevaḥ sanātanaḥ || gaṅgāsnānaparāṇāṃ tu vāñchitārthaphalapradaḥ
gaṅgājalakaṇenāpi yaḥ sikto manujottamaḥ || sarvapāpavinirmuktaḥ prayāti paramaṃ padam
yadbindusevanādeva sagarānvayasambhavaḥ || visṛjya rākṣasaṃ bhāvaṃ saṃprāptaḥ paramaṃ padam
«Гаятри — мать размеров, Джахнави — мать мира; обе они стали причиной уничтожения всех грехов. У кого милостива гаятри, тому благоволит Ганга; те две, наделённые силою Вишну, равно исполняют желания. Сущие плодом закона, пользы и желания, незапятнанные, величайшие, — действуют они ради милости всем мирам. Весьма труднодостижимы для людей гаятри и Джахнави, а так же преданность туласи и саттвичная преданность Хари. О, Ганга, великая долею! Помянутая — уничтожает грех, увиденная — даёт мир Хари, испитая — даёт сходство облика; где омывшиеся люди идут в непревзойдённую обитель Вишну. Нараяна, держатель мира, Васудева вечный, — верным омовению в Ганге дающий плод желаемого. Кто, лучший из людей, окроплён и каплею воды Ганги, тот, освобождённый от всякого греха, идёт в высшую обитель. От почитания одной её капли рождённый в роду Сагары, оставив ракшасово состояние, достиг высшей обители».
iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde gaṅgāmāhātmyaṃ nāma ṣaṣṭo 'dhyāyaḥ
0bb79aeb1422 · published Sep 4, 2026, 8:34:42 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Гаятри и Ганга поставлены рядом как две матери: одна — стихотворных размеров, другая — мира. Слово и вода делают одну и ту же работу.
Действие расписано по ступеням: помянутая, увиденная, испитая, вошедшая в омовение. Каждому дано ровно то, до чего он дотянулся.
В конце — потомок Сагары, оставивший «ракшасово состояние». Изменилась не природа его рода, а то, чем он был занят; это и названо спасением.