Sanātana
श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि द्वितीयाया व्रतानि ते ॥ यानि कृत्वा नरो भक्त्या ब्रह्मलोके महीयते
चैत्रशुक्लद्वितीयायां ब्रह्मणं च सशक्तिकम् ॥ हविष्यान्नेन गन्धाद्यैः स्तोष्य सर्वक्रतूद्भवम्
फलं लब्ध्वाखिलान्कामानंते ब्रह्मपदं लभेत् ॥ अस्मिन्नेव दिने विप्र बालेंदुमुदितं परे
समभ्यर्च्य निशारंभे भुक्तिमुक्तिफलं भवेत् ॥ अथवास्मिन्दिने भक्त्या दस्रावभ्यर्च्य यत्नतः
सुवर्णरजते नेत्रे प्रदद्याच्च द्विजातये ॥ पूर्णयात्राव्रते ह्यस्मिन्दध्ना वापि घृतेन च
नेत्रव्रतं द्वादश वत्सरान्वै कृत्या भवेद्भूमिपतिर्द्विजेंद्र ॥ सुरूपरूपोऽरिगणप्रतापी धर्माभिरामो नृपवर्गमुख्यः
राधशुक्लद्वितीयायां ब्रह्मणं विष्णुरूपिणम् ॥ समर्च्य सप्तधान्यान्याढ्यकुंभोपरि विधानतः
विष्णुलोकमवाप्नोति भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् ॥ ज्येष्ठशुक्लद्वितीयायां भास्करं भुवनाधिपम्
चतुवक्त्रस्वरूपं च समभ्यर्च्य विधानतः ॥ भोजयित्वा द्विजान् भक्त्या भास्करं लोकमाप्नुयात्
आषाढस्य सिते पक्षे द्वितीया पुण्यसंयुता ॥ तस्यां रथं समारोप्य रामं सह सुभद्रया
द्विजादिभिर्व्रती सार्धं परिक्रम्य पुरादिकम् ॥ जलाशयांतिकं गत्वा कारयेच्च महोत्सवम्
śrṛṇu vipra pravakṣyāmi dvitīyāyā vratāni te || yāni kṛtvā naro bhaktyā brahmaloke mahīyate
caitraśukladvitīyāyāṃ brahmaṇaṃ ca saśaktikam || haviṣyānnena gandhādyaiḥ stoṣya sarvakratūdbhavam
phalaṃ labdhvākhilānkāmānaṃte brahmapadaṃ labhet || asminneva dine vipra bāleṃdumuditaṃ pare
samabhyarcya niśāraṃbhe bhuktimuktiphalaṃ bhavet || athavāsmindine bhaktyā dasrāvabhyarcya yatnataḥ
suvarṇarajate netre pradadyācca dvijātaye || pūrṇayātrāvrate hyasmindadhnā vāpi ghṛtena ca
netravrataṃ dvādaśa vatsarānvai kṛtyā bhavedbhūmipatirdvijeṃdra || surūparūpo'rigaṇapratāpī dharmābhirāmo nṛpavargamukhyaḥ
rādhaśukladvitīyāyāṃ brahmaṇaṃ viṣṇurūpiṇam || samarcya saptadhānyānyāḍhyakuṃbhopari vidhānataḥ
viṣṇulokamavāpnoti bhuktvā bhogānmanoramān || jyeṣṭhaśukladvitīyāyāṃ bhāskaraṃ bhuvanādhipam
catuvaktrasvarūpaṃ ca samabhyarcya vidhānataḥ || bhojayitvā dvijān bhaktyā bhāskaraṃ lokamāpnuyāt
āṣāḍhasya site pakṣe dvitīyā puṇyasaṃyutā || tasyāṃ rathaṃ samāropya rāmaṃ saha subhadrayā
dvijādibhirvratī sārdhaṃ parikramya purādikam || jalāśayāṃtikaṃ gatvā kārayecca mahotsavam
«Слушай, о брахман, изложу тебе обеты второй титхи, совершив которые с преданностью, человек величается в мире Брахмы. В светлую двитию чайтры, восславив Брахму с его силою жертвенною снедью, благовониями и прочим, обретает он плод, рождающийся от всех жертв, и, обретя все желания, в конце достигает обители Брахмы. В этот же день, о брахман, почтив в начале ночи юный месяц, взошедший в вышине, бывает плод наслаждения и освобождения. Или же в этот день, почтив с преданностью и усердно двух Дасров, пусть даст дваждырождённому золотые и серебряные глаза; при обете полного странствия — в этот же день, простоквашей или топлёным маслом. Совершив обет глаз двенадцать лет, становится он владыкою земли, о владыка дваждырождённых, — прекрасный обликом, врагов сокрушающий, дхармою радующий, первый среди царей. В светлую двитию радхи, почтив по уставу Брахму в облике Вишну на кувшине, полном семи злаков, достигает он мира Вишну, насладившись усладами, приятными уму. В светлую двитию джьештхи, почтив по уставу Бхаскару, владыку мира, в облике Четырёхликого, и накормив с преданностью дваждырождённых, достигает он мира Бхаскары. В светлой половине ашадхи двития соединена с благом: в неё, возведя на колесницу Раму вместе с Субхадрой, соблюдающий обет, вместе с дваждырождёнными и прочими, обойдя град и прочее и придя к водоёму, пусть устроит великое празднество».
4084de66b102 · published Sep 5, 2026, 9:03:11 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Двития ашадхи расписана как то, что и по сей день делается на восточном берегу: изваяния ставят на колесницу, ведут её через город, доводят до воды и там правят празднество. Названы при этом Рама и Субхадра — брат и сестра; третьего роспись не поминает вовсе.
Обет Дасров устроен по подобию: врачам-близнецам дарят глаза, сделанные из золота и серебра. Дар повторяет собою тот орган, о котором просят, — вещь отдают в том виде, в каком хотят получить помощь.
Божества здесь всё время оказываются друг другом: Брахму почитают «в облике Вишну», Бхаскару — «в облике Четырёхликого». Двития не закреплена ни за кем, и оттого каждый месяц её владыка выступает в чужом обличье, оставаясь собою.