Nārada Purāṇa
Yama goes to the world of Brahmā3.1-11
1194 / 1701
LinuxTurn pages
Nārada Purāṇa · 3.1-11

Ṛṣayaḥ

Devanāgarī

विस्तरेण समाख्या हि विष्णोराराधनक्रियाम् ॥ यया तोषं समायाति प्रददाति समीहितम्
लक्ष्मीभर्ताजगन्नाथोह्यशेषाघौघनाशनः ॥ कर्मणा केन स प्रीतो भवेद्यः सचराचरः
भक्तिग्राह्यो हृषीकेशो न धनैर्द्धरणीधर ॥ भक्त्या संपूजितो विष्णुः प्रददाति मनोरथम्
तस्माद्विप्राः सदा भक्तिः कर्त्तव्या चक्रपाणिनः ॥ जनेनापि जगन्नाथः पूजितः क्लेशहा भवेत्
परितोषं व्रजत्याशुतृषितस्तु जलैर्यथा ॥ अत्रापि श्रूयते विप्रा आख्यानं पापनाशनम्
रुक्मांगदस्य संवादमृषिणा गौतमेन हि ॥ आसीद्ग्रुक्मांगदो राजा सार्वभौमः क्षमान्वितः
क्षीरशायिप्रियो भक्तो हरिवासरतत्परः ॥ नान्यं पश्यति देवेशात्पद्मनाभान्महीपतिः
पटहं वारणे धृत्वा वादयेद्धरि वासरे ॥ अष्टवर्षाधिको यस्तु पञ्चाशीत्यूनवर्षकः
भुनक्ति मानवो ह्यद्य विष्णोरहनि मंदधीः ॥ स मे दंड्यश्च वध्यश्च निर्वास्यो नगराद्बहिः
पिता च यदि वा भ्राता पुत्रो भार्या सुहृन्मम ॥ पद्मनाभदिने भोक्ता निग्राह्यो दस्युवद्भवेत्
ददघ्वंम विप्रमुख्यभ्यो मज्जध्वं जाह्नवीजले ॥ ममेद वचनं श्रृत्वा राज्यं भुंजीत मामकम्

Transliteration (IAST)

vistareṇa samākhyā hi viṣṇorārādhanakriyām || yayā toṣaṃ samāyāti pradadāti samīhitam
lakṣmībhartājagannāthohyaśeṣāghaughanāśanaḥ || karmaṇā kena sa prīto bhavedyaḥ sacarācaraḥ
bhaktigrāhyo hṛṣīkeśo na dhanairddharaṇīdhara || bhaktyā saṃpūjito viṣṇuḥ pradadāti manoratham
tasmādviprāḥ sadā bhaktiḥ karttavyā cakrapāṇinaḥ || janenāpi jagannāthaḥ pūjitaḥ kleśahā bhavet
paritoṣaṃ vrajatyāśutṛṣitastu jalairyathā || atrāpi śrūyate viprā ākhyānaṃ pāpanāśanam
rukmāṃgadasya saṃvādamṛṣiṇā gautamena hi || āsīdgrukmāṃgado rājā sārvabhaumaḥ kṣamānvitaḥ
kṣīraśāyipriyo bhakto harivāsaratatparaḥ || nānyaṃ paśyati deveśātpadmanābhānmahīpatiḥ
paṭahaṃ vāraṇe dhṛtvā vādayeddhari vāsare || aṣṭavarṣādhiko yastu pañcāśītyūnavarṣakaḥ
bhunakti mānavo hyadya viṣṇorahani maṃdadhīḥ || sa me daṃḍyaśca vadhyaśca nirvāsyo nagarādbahiḥ
pitā ca yadi vā bhrātā putro bhāryā suhṛnmama || padmanābhadine bhoktā nigrāhyo dasyuvadbhavet
dadaghvaṃma vipramukhyabhyo majjadhvaṃ jāhnavījale || mameda vacanaṃ śrṛtvā rājyaṃ bhuṃjīta māmakam

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
विस्तरेणvistareṇaпространно
समाख्याsamākhyāповедай
हिhiведь
विष्णोराराधनक्रियाम्viṣṇorārādhanakriyāmобряд угождения Вишну
ययाyayāкоторым
तोषंtoṣaṃк довольству
समायातिsamāyātiприходит
प्रददातिpradadātiдаёт
समीहितम्samīhitamжеланное
लक्ष्मीभर्ताजगन्नाथोह्यशेषाघौघनाशनःlakṣmībhartājagannāthohyaśeṣāghaughanāśanaḥсупруг Лакшми, владыка мира, весь поток скверны истребляющий
कर्मणाkarmaṇāдеянием
केनkenaкаким
saон
प्रीतोprītoдовольным
भवेद्यःbhavedyaḥда станет — тот, кто
सचराचरःsacarācaraḥс движущимся и недвижным
भक्तिग्राह्योbhaktigrāhyoпреданностью берётся
हृषीकेशोhṛṣīkeśoХришикеша
naне
धनैर्द्धरणीधरdhanairddharaṇīdharaбогатствами, о держатель земли
भक्त्याbhaktyāпреданностью
संपूजितोsaṃpūjitoпочтённый
विष्णुःviṣṇuḥВишну
प्रददातिpradadātiдаёт
मनोरथम्manorathamжелание сердца
तस्माद्विप्राःtasmādviprāḥпотому, о брахманы
सदाsadāвсегда
भक्तिःbhaktiḥпреданность
कर्त्तव्याkarttavyāдолжна твориться
चक्रपाणिनःcakrapāṇinaḥДержащему диск
जनेनापिjanenāpiи простым человеком
जगन्नाथःjagannāthaḥвладыка мира
पूजितःpūjitaḥпочтённый
क्लेशहाkleśahāмуку уносящим
भवेत्bhavetда станет
परितोषंparitoṣaṃк полному довольству
व्रजत्याशुतृषितस्तुvrajatyāśutṛṣitastuприходит скоро, как жаждущий же
जलैर्यथाjalairyathāводою — так
अत्रापिatrāpiздесь же
श्रूयतेśrūyateслышится
विप्राviprāо брахманы
आख्यानंākhyānaṃсказание
पापनाशनम्pāpanāśanamгрехи истребляющее
रुक्मांगदस्यrukmāṃgadasyaРукмангады
संवादमृषिणाsaṃvādamṛṣiṇāбеседа с риши
गौतमेनgautamenaГаутамой
हिhiведь
आसीद्ग्रुक्मांगदोāsīdgrukmāṃgadoбыл Рукмангада
राजाrājāцарь
सार्वभौमःsārvabhaumaḥвсеземный
क्षमान्वितःkṣamānvitaḥтерпением наделённый
क्षीरशायिप्रियोkṣīraśāyipriyoСпящему на молоке любезный
भक्तोbhaktoпреданный
हरिवासरतत्परःharivāsaratatparaḥдню Хари всецело преданный
नान्यंnānyaṃиного не
पश्यतिpaśyatiвидит
देवेशात्पद्मनाभान्महीपतिःdeveśātpadmanābhānmahīpatiḥкроме владыки богов Падманабхи, владыка земли
पटहंpaṭahaṃбарабан
वारणेvāraṇeна слоне
धृत्वाdhṛtvāукрепив
वादयेद्धरिvādayeddhariпусть бьют — Хари
वासरेvāsareв день
अष्टवर्षाधिकोaṣṭavarṣādhikoстарше восьми лет
यस्तुyastuкто же
पञ्चाशीत्यूनवर्षकःpañcāśītyūnavarṣakaḥмоложе восьмидесяти пяти лет
भुनक्तिbhunaktiвкушает
मानवोmānavoчеловек
ह्यद्यhyadyaведь ныне
विष्णोरहनिviṣṇorahaniв день Вишну
मंदधीःmaṃdadhīḥскудоумный
saтот
मेmeмною
दंड्यश्चdaṃḍyaścaи наказуем
वध्यश्चvadhyaścaи казним
निर्वास्योnirvāsyoизгоняем
नगराद्बहिःnagarādbahiḥвон из города
पिताpitāотец
caи
यदिyadiесли
वाили
भ्राताbhrātāбрат
पुत्रोputroсын
भार्याbhāryāжена
सुहृन्ममsuhṛnmamaдруг мой
पद्मनाभदिनेpadmanābhadineв день Падманабхи
भोक्ताbhoktāвкушающий
निग्राह्योnigrāhyoдолжен быть схвачен
दस्युवद्भवेत्dasyuvadbhavetкак разбойник да будет
ददघ्वंमdadaghvaṃmaдавайте же
विप्रमुख्यभ्योvipramukhyabhyoлучшим из брахманов
मज्जध्वंmajjadhvaṃпогружайтесь
जाह्नवीजलेjāhnavījaleв воду Джахнави
ममेदmamedaэто моё
वचनंvacanaṃслово
श्रृत्वाśrṛtvāуслышав
राज्यंrājyaṃцарством
भुंजीतbhuṃjītaда пользуется
मामकम्māmakamмоим
Translation

«Поведай пространно обряд угождения Вишну, которым он приходит к довольству и даёт желанное. Каким деянием станет доволен супруг Лакшми, владыка мира, истребляющий весь поток скверны, — тот, кто есть всё движущееся и недвижное?» — «Хришикеша берётся преданностью, а не богатствами, о держатель земли; почтённый преданностью, Вишну даёт желание сердца. Потому, о брахманы, всегда должно творить преданность Держащему диск: и простым человеком почтённый, владыка мира станет уносящим муку. Он приходит к полному довольству скоро — как жаждущий от воды. Здесь же слышится, о брахманы, грехи истребляющее сказание — беседа Рукмангады с риши Гаутамой. Был царь Рукмангада, всеземный, наделённый терпением, любезный Спящему на молоке, преданный, всецело отдавший себя дню Хари; и не видел владыка земли иного, кроме владыки богов Падманабхи. «Укрепив барабан на слоне, пусть бьют в него в день Хари: кто старше восьми лет и моложе восьмидесяти пяти, если ныне вкушает в день Вишну, скудоумный, тот мною и наказуем, и казним, и изгоняем вон из города. Отец, или брат, сын, жена, друг мой — вкушающий в день Падманабхи должен быть схвачен, как разбойник. Давайте же лучшим из брахманов, погружайтесь в воду Джахнави; услышав это моё слово, да пользуется каждый моим царством»».

Version

cfda4231a28e · published Sep 5, 2026, 11:29:25 PM UTC

Available inRU

Page between verses with