Iṃdradyumna
हर्षशोकान्वितो मृढः कर्मपाशैः सुयंत्रितः ॥ पतितोऽहं महारौद्रे घोरे संसारसागरे
विषयोदकदुष्पारे रागद्वेषसमाकुले ॥ इंद्रियांवर्तगभीरे तृष्णाशोकोर्मिसंकुले
निराश्रये निरालम्बे निःसारेऽत्यंतचंचले ॥ मायया मोहितस्तत्र भ्रमामि सुचिरं प्रभो
नानाजातिसहस्रेषु जायमानः पुनः पुनः ॥ मया जन्मान्यनेकानि सहस्राण्ययुतानि च
विविधान्यनुभूतानि संसारेऽस्मिञ्जनार्दन ॥ वेदाः सांगा मयाधीताः शास्त्राणि विवधानि च
इतिहासपुराणानि तथा शिल्पान्यनेकशः ॥ असंतोषाश्च संतोषाः संचया बहवो व्ययाः
मया प्राप्ता जगन्नाथ क्षयवृद्ध्युदये तराः ॥ भार्यामित्रस्वबंधूनां वियोगाः संगमास्तथा
पितरो विविधा दृष्टा मातरश्च तथा मया ॥ दुःखानि चानुभूतानि मया सौख्यान्यनेकशः
प्राप्ताश्च बांधवा स्वसृभ्रातरो ज्ञातयस्तथा ॥ मयोषितं तथा स्त्रीणां कोष्ठे विण्मूत्रपिच्छिले
गर्भवासे महादुःखमनुभूतं तथा प्रभो ॥ दुःखानि यान्यनेकानि बाल्ये यौवनगर्विते
वार्द्धक्ये च हृषीकेश तानि प्राप्तानि वै मया ॥ मरणे यानि दुःखानि गुप्तमार्गे यमालये
मया तान्यनुभूतानि नरके यातनाकुले ॥ क्रिमिकीटद्रुमाणां च हस्त्यश्वमृगपक्षिणाम्
harṣaśokānvito mṛḍhaḥ karmapāśaiḥ suyaṃtritaḥ || patito'haṃ mahāraudre ghore saṃsārasāgare
viṣayodakaduṣpāre rāgadveṣasamākule || iṃdriyāṃvartagabhīre tṛṣṇāśokormisaṃkule
nirāśraye nirālambe niḥsāre'tyaṃtacaṃcale || māyayā mohitastatra bhramāmi suciraṃ prabho
nānājātisahasreṣu jāyamānaḥ punaḥ punaḥ || mayā janmānyanekāni sahasrāṇyayutāni ca
vividhānyanubhūtāni saṃsāre'smiñjanārdana || vedāḥ sāṃgā mayādhītāḥ śāstrāṇi vivadhāni ca
itihāsapurāṇāni tathā śilpānyanekaśaḥ || asaṃtoṣāśca saṃtoṣāḥ saṃcayā bahavo vyayāḥ
mayā prāptā jagannātha kṣayavṛddhyudaye tarāḥ || bhāryāmitrasvabaṃdhūnāṃ viyogāḥ saṃgamāstathā
pitaro vividhā dṛṣṭā mātaraśca tathā mayā || duḥkhāni cānubhūtāni mayā saukhyānyanekaśaḥ
prāptāśca bāṃdhavā svasṛbhrātaro jñātayastathā || mayoṣitaṃ tathā strīṇāṃ koṣṭhe viṇmūtrapicchile
garbhavāse mahāduḥkhamanubhūtaṃ tathā prabho || duḥkhāni yānyanekāni bālye yauvanagarvite
vārddhakye ca hṛṣīkeśa tāni prāptāni vai mayā || maraṇe yāni duḥkhāni guptamārge yamālaye
mayā tānyanubhūtāni narake yātanākule || krimikīṭadrumāṇāṃ ca hastyaśvamṛgapakṣiṇām
объятый радостью и скорбью, помрачённый, крепко связанный путами деяний, пал я в весьма грозный, ужасный океан круговорота — труднопереплываемый, с водою предметов чувств, полный страсти и вражды, глубокий, с водоворотами чувств, бурлящий волнами жажды и скорби, без опоры, без поддержки, лишённый сути, крайне зыбкий; обманутый майею, блуждаю я там весьма долго, о владыка, рождаясь снова и снова в тысячах разных рождений. Многие рождения — тысячи и десятки тысяч, разные, — испытаны мною в этом круговороте, о Джанардана. Веды с ангами изучены мною, и различные шастры, итихасы и пураны, и ремёсла многократно; недовольства и довольства, накопления и многие траты испытаны мною, о Владыка мира, — переправы в убыли, в росте и в восходе; разлуки с жёнами, друзьями и своими родными, и встречи; разные отцы видены мною, и матери; и скорби испытаны мною, и радости многократно; обретены родичи, сёстры и братья, и сородичи. Прожито мною также во чреве женщин, склизком от кала и мочи; в пребывании во чреве испытана великая скорбь, о владыка. Какие многие скорби в детстве, в юности, полной гордости, и в старости, о Хришикеша, — те обретены мною; какие скорби при смерти, на сокрытом пути, в обители Ямы, — те испытаны мною в аду, полном мук. Червей, насекомых и деревьев, слонов, коней, зверей и птиц,
028d6bcd2211 · published Sep 6, 2026, 4:05:04 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Царь исповедуется не в грехах, а в опыте: тысячи рождений, выученные Веды, накопленное и потраченное, встречи и разлуки. Всё перечислено ровно, без разделения на доброе и дурное.
Среди разлук названы «разные отцы и матери». Ужас круговорота показан не адом, а тем, что родные лица сменялись без числа и ни одно не удержалось.
Описание чрева намеренно неприглядно. Эти тексты не украшают рождение: оно поставлено в один ряд со старостью и смертью, как ещё одна перенесённая боль.