Nārada Purāṇa
The Hymn of Indradyumna53.1-11
1501 / 1701
LinuxTurn pages
Nārada Purāṇa · 53.1-11

Mohinī

Devanāgarī

ब्रूहि मे मुनिशार्दूल यत्पृच्छामि पुरातनम् ॥ यथा ताः प्रतिमाः पूर्वमिंद्रद्युम्नेन निर्मिताः
केन चैव प्रकारेण तुष्टस्तस्मै स माधवः ॥ तत्सर्वं वद मे विप्र श्रोतुं कौतूहलं मम
श्रृणुष्व चारुनयने पुराणं वेदसंमितम् ॥ कथयामि पुरावृत्तं प्रतिमानां च संभवम्
प्रवृत्ते च महायज्ञे प्रासादे चैव निर्मिते ॥ चिंता तस्य बभूवाथ प्रतिमार्थमहर्निशम्
केनोपायेन देवेशं सर्वलोकविभावनम् ॥ सर्गस्थित्यंतकर्त्तारं पश्यामि पुरुषोत्तमम्
चिंताविष्टो नरेन्द्रस्तु नैवं शेते दिवानिशम् ॥ न भुंक्ते विविधान्भोगान्न च स्नानं प्रसाधनम्
शैलजा दारुजा वापि धातुजा वा महीतले ॥ विष्णोर्योग्यास्तु प्रतिमाः सर्वलक्षणलक्षिताः
एतैरेव त्रयाणां तु दयितं यत्सुरार्चिताम् ॥ स्थापिते प्रीतिमभ्येति इति चिंतापरोऽभवत्
पंचरात्रविधानेन संपूज्य पुरुषोत्तमम् ॥ चिंताविष्टो महीपालः संस्तोतुमुपचक्रमे
वासुदेव नमस्तेऽस्तु नमस्ते मोक्षकारण ॥ त्राहि मां सर्वलोकेश जन्मसंसारसागरात्
निर्मलांशुकसंकाश नमस्ते पुरुषोत्तम ॥ संकर्षण नमस्तेऽस्तु त्राहि मां धरणीधर

Transliteration (IAST)

brūhi me muniśārdūla yatpṛcchāmi purātanam || yathā tāḥ pratimāḥ pūrvamiṃdradyumnena nirmitāḥ
kena caiva prakāreṇa tuṣṭastasmai sa mādhavaḥ || tatsarvaṃ vada me vipra śrotuṃ kautūhalaṃ mama
śrṛṇuṣva cārunayane purāṇaṃ vedasaṃmitam || kathayāmi purāvṛttaṃ pratimānāṃ ca saṃbhavam
pravṛtte ca mahāyajñe prāsāde caiva nirmite || ciṃtā tasya babhūvātha pratimārthamaharniśam
kenopāyena deveśaṃ sarvalokavibhāvanam || sargasthityaṃtakarttāraṃ paśyāmi puruṣottamam
ciṃtāviṣṭo narendrastu naivaṃ śete divāniśam || na bhuṃkte vividhānbhogānna ca snānaṃ prasādhanam
śailajā dārujā vāpi dhātujā vā mahītale || viṣṇoryogyāstu pratimāḥ sarvalakṣaṇalakṣitāḥ
etaireva trayāṇāṃ tu dayitaṃ yatsurārcitām || sthāpite prītimabhyeti iti ciṃtāparo'bhavat
paṃcarātravidhānena saṃpūjya puruṣottamam || ciṃtāviṣṭo mahīpālaḥ saṃstotumupacakrame
vāsudeva namaste'stu namaste mokṣakāraṇa || trāhi māṃ sarvalokeśa janmasaṃsārasāgarāt
nirmalāṃśukasaṃkāśa namaste puruṣottama || saṃkarṣaṇa namaste'stu trāhi māṃ dharaṇīdhara

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ब्रूहिbrūhiповедай
मेmeмне
मुनिशार्दूलmuniśārdūlaо тигр среди молчальников
यत्पृच्छामिyatpṛcchāmiо чём спрашиваю
पुरातनम्purātanamдревнее
यथाyathāкак
ताःtāḥте
प्रतिमाःpratimāḥизваяния
पूर्वमिंद्रद्युम्नेनpūrvamiṃdradyumnenaпрежде Индрадьюмною
निर्मिताःnirmitāḥсотворены
केनkenaкаким
चैवcaivaи
प्रकारेणprakāreṇaобразом
तुष्टस्तस्मैtuṣṭastasmaiдоволен им
saтот
माधवःmādhavaḥМадхава
तत्सर्वंtatsarvaṃто всё
वदvadaповедай
मेmeмне
विप्रvipraо брахман
श्रोतुंśrotuṃслышать
कौतूहलंkautūhalaṃлюбопытство
ममmamaмоё
श्रृणुष्वśrṛṇuṣvaслушай
चारुनयनेcārunayaneо прекрасноокая
पुराणंpurāṇaṃдревнее
वेदसंमितम्vedasaṃmitamВеде равное
कथयामिkathayāmiповедаю
पुरावृत्तंpurāvṛttaṃпрежде бывшее
प्रतिमानांpratimānāṃизваяний
caи
संभवम्saṃbhavamпроисхождение
प्रवृत्तेpravṛtteкогда начата
caи
महायज्ञेmahāyajñeвеликая жертва
प्रासादेprāsādeхрам
चैवcaivaи
निर्मितेnirmiteкогда воздвигнут
चिंताciṃtāдума
तस्यtasyaу него
बभूवाथbabhūvāthaявилась затем
प्रतिमार्थमहर्निशम्pratimārthamaharniśamоб изваянии денно и нощно
केनोपायेनkenopāyenaкаким способом
देवेशंdeveśaṃвладыку богов
सर्वलोकविभावनम्sarvalokavibhāvanamвсе миры являющего
सर्गस्थित्यंतकर्त्तारंsargasthityaṃtakarttāraṃтворения, пребывания и конца творца
पश्यामिpaśyāmiувижу я
पुरुषोत्तमम्puruṣottamamПурушоттаму
चिंताविष्टोciṃtāviṣṭoдумою объятый
नरेन्द्रस्तुnarendrastuвладыка людей же
नैवंnaivaṃне так
शेतेśeteспит
दिवानिशम्divāniśamднём и ночью
naне
भुंक्तेbhuṃkteвкушает
विविधान्भोगान्नvividhānbhogānnaразных услад, ни
caи
स्नानंsnānaṃомовения
प्रसाधनम्prasādhanamубранства
शैलजाśailajāиз камня рождённые
दारुजाdārujāиз дерева рождённые
वापिvāpiили
धातुजाdhātujāиз металла рождённые
वाили
महीतलेmahītaleна лоне земли
विष्णोर्योग्यास्तुviṣṇoryogyāstuВишну подобающие же
प्रतिमाःpratimāḥизваяния
सर्वलक्षणलक्षिताःsarvalakṣaṇalakṣitāḥвсеми признаками отмеченные
एतैरेवetairevaэтими именно
त्रयाणांtrayāṇāṃиз трёх
तुtuже
दयितंdayitaṃлюбезное
यत्सुरार्चिताम्yatsurārcitāmчто богами чтимо
स्थापितेsthāpiteкогда установлено
प्रीतिमभ्येतिprītimabhyetiк радости приходит
इतिitiтак
चिंतापरोऽभवत्ciṃtāparo'bhavatв думу погружён был
पंचरात्रविधानेनpaṃcarātravidhānenaпо уставу Панчаратры
संपूज्यsaṃpūjyaпочтив
पुरुषोत्तमम्puruṣottamamПурушоттаму
चिंताविष्टोciṃtāviṣṭoдумою объятый
महीपालःmahīpālaḥхранитель земли
संस्तोतुमुपचक्रमेsaṃstotumupacakrameславословить начал
वासुदेवvāsudevaо Васудева
नमस्तेऽस्तुnamaste'stuпоклон тебе да будет
नमस्तेnamasteпоклон тебе
मोक्षकारणmokṣakāraṇaо причина освобождения
त्राहिtrāhiспаси
मांmāṃменя
सर्वलोकेशsarvalokeśaо владыка всех миров
जन्मसंसारसागरात्janmasaṃsārasāgarātот океана рождений и круговорота
निर्मलांशुकसंकाशnirmalāṃśukasaṃkāśaчистой ткани подобный
नमस्तेnamasteпоклон тебе
पुरुषोत्तमpuruṣottamaо Пурушоттама
संकर्षणsaṃkarṣaṇaо Санкаршана
नमस्तेऽस्तुnamaste'stuпоклон тебе да будет
त्राहिtrāhiспаси
मांmāṃменя
धरणीधरdharaṇīdharaо держатель земли
Translation

«Поведай мне, о тигр среди молчальников, о чём спрашиваю, — древнее: как те изваяния прежде сотворены были Индрадьюмною и каким образом остался им доволен тот Мадхава? Всё то поведай мне, о брахман; слышать — моё любопытство». — «Слушай, о прекрасноокая, древнее, равное Веде; поведаю прежде бывшее и происхождение изваяний. Когда начата была великая жертва и воздвигнут храм, явилась у него затем дума об изваянии, денно и нощно: „Каким способом увижу я владыку богов, являющего все миры, творца творения, пребывания и конца, — Пурушоттаму?“ Объятый думою, владыка людей и не спит так днём и ночью, и не вкушает разных услад, ни омовения, ни убранства: „Из камня рождённые, из дерева рождённые или из металла рождённые бывают на лоне земли изваяния, подобающие Вишну, отмеченные всеми признаками. Что же из этих трёх любезно Ему и чтимо богами, — установленное, приводит Его к радости?“ Так был он погружён в думу. Почтив по уставу Панчаратры Пурушоттаму, объятый думою хранитель земли начал славословить: „О Васудева, поклон тебе да будет; поклон тебе, о причина освобождения; спаси меня, о владыка всех миров, от океана рождений и круговорота. Подобный чистой ткани, поклон тебе, о Пурушоттама; о Санкаршана, поклон тебе да будет; спаси меня, о держатель земли.

Version

63276757967c · published Sep 6, 2026, 4:05:04 PM UTC

Available inRU

Page between verses with