Nārada Purāṇa
The Rule of Pilgrimage62.21-31
1571 / 1701
LinuxTurn pages
Nārada Purāṇa · 62.21-31

Vasu

Devanāgarī

तां ब्रह्मचारी विधिवत्करोति सुसंयतो गुरुणा संनियुक्तः ॥ सर्वस्वनाशेऽप्यथवाल्पपक्षे स ब्राह्मणानग्रत एव कृत्वा
यज्ञाधिकारेऽप्यथवा निवृत्ते विप्रस्तु तीर्थानि परिभ्रमेच्च ॥ तीर्थेष्वलं यज्ञफलं हि यस्मात्प्रोक्तं मुनींद्रैरमलस्वभावैः
यस्येष्टियज्ञेष्वधिकारितास्ति वरं गृहं गृहधर्माश्च सर्वे ॥ एवं गृहस्ताश्रमसंस्थितस्य तीर्थे गतिः पूर्वतरैर्निषिद्धा ॥ सर्वाणि तीर्थान्यपि चाग्निहोत्रतुल्यानि नैवेति वदंति केचित्
यो यः कश्चित्तीर्थयात्रां तु गच्छेत्सुसंयतः स च पूर्वं गृहेषु ॥ कृतावासः शुचिरप्रमत्तः संपूजयेद्भक्तिनम्रो गणेशम्
देवान्पितॄन्ब्राह्मणांश्चैव साधून्धीमान्विप्रो वित्तशक्त्या प्रयत्नात् ॥ प्रत्यागतश्चापि पुनस्तथैव देवान्पितृन्ब्राह्मणान्पूजयेच्च
एवं कुर्वतस्तस्य तीर्थाद्यदुक्तं फलं तत्स्यान्नात्र संदेहलेशः
गच्छन्देशान्तरं यस्तु श्राद्धं कुर्यात्स सर्पिषा ॥ यात्रार्थमिति तत्प्रोक्तं प्रवेशे च संशयः
प्रयागे तीर्थयात्रायां पितृमातृवियोगतः ॥ कचानां वपनं कुर्याद् वृथा न विकचो भवेत्
उद्यतश्चेद्गयां गंतुं श्राद्धं कृत्वा विधानतः ॥ विधाय कार्पटीवेषं कृत्वा ग्रामप्रदक्षिणाम्
ततो ग्रामांतरं गत्वा श्राद्धशेषस्य भोजनम् ॥ ततः प्रतिदिनं गच्छैत्प्रतिग्रहविवर्जितः
पदेपदेऽश्वमेधस्य स्यात्फलं गच्छतो गयाम् ॥ बलीवर्दसमारूढस्तीर्थं यो याति सुव्रते

Transliteration (IAST)

tāṃ brahmacārī vidhivatkaroti susaṃyato guruṇā saṃniyuktaḥ || sarvasvanāśe'pyathavālpapakṣe sa brāhmaṇānagrata eva kṛtvā
yajñādhikāre'pyathavā nivṛtte viprastu tīrthāni paribhramecca || tīrtheṣvalaṃ yajñaphalaṃ hi yasmātproktaṃ munīṃdrairamalasvabhāvaiḥ
yasyeṣṭiyajñeṣvadhikāritāsti varaṃ gṛhaṃ gṛhadharmāśca sarve || evaṃ gṛhastāśramasaṃsthitasya tīrthe gatiḥ pūrvatarairniṣiddhā || sarvāṇi tīrthānyapi cāgnihotratulyāni naiveti vadaṃti kecit
yo yaḥ kaścittīrthayātrāṃ tu gacchetsusaṃyataḥ sa ca pūrvaṃ gṛheṣu || kṛtāvāsaḥ śucirapramattaḥ saṃpūjayedbhaktinamro gaṇeśam
devānpitṝnbrāhmaṇāṃścaiva sādhūndhīmānvipro vittaśaktyā prayatnāt || pratyāgataścāpi punastathaiva devānpitṛnbrāhmaṇānpūjayecca
evaṃ kurvatastasya tīrthādyaduktaṃ phalaṃ tatsyānnātra saṃdehaleśaḥ
gacchandeśāntaraṃ yastu śrāddhaṃ kuryātsa sarpiṣā || yātrārthamiti tatproktaṃ praveśe ca saṃśayaḥ
prayāge tīrthayātrāyāṃ pitṛmātṛviyogataḥ || kacānāṃ vapanaṃ kuryād vṛthā na vikaco bhavet
udyataścedgayāṃ gaṃtuṃ śrāddhaṃ kṛtvā vidhānataḥ || vidhāya kārpaṭīveṣaṃ kṛtvā grāmapradakṣiṇām
tato grāmāṃtaraṃ gatvā śrāddhaśeṣasya bhojanam || tataḥ pratidinaṃ gacchaitpratigrahavivarjitaḥ
padepade'śvamedhasya syātphalaṃ gacchato gayām || balīvardasamārūḍhastīrthaṃ yo yāti suvrate

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
तांtāṃто
ब्रह्मचारीbrahmacārīбрахмачарин
विधिवत्करोतिvidhivatkarotiпо уставу совершает
सुसंयतोsusaṃyatoхорошо обузданный
गुरुणाguruṇāнаставником
संनियुक्तःsaṃniyuktaḥназначенный
सर्वस्वनाशेऽप्यथवाल्पपक्षेsarvasvanāśe'pyathavālpapakṣeи при утрате всего, или при малом достатке
saон
ब्राह्मणानग्रतbrāhmaṇānagrataбрахманов вперёд
एवevaименно
कृत्वाkṛtvāпоставив
यज्ञाधिकारेऽप्यथवाyajñādhikāre'pyathavāи при праве на жертву, или же
निवृत्तेnivṛtteпри отпадении его
विप्रस्तुviprastuбрахман же
तीर्थानिtīrthāniтиртхи
परिभ्रमेच्चparibhrameccaи да обходит
तीर्थेष्वलंtīrtheṣvalaṃв тиртхах вполне
यज्ञफलंyajñaphalaṃплод жертвы
हिhiведь
यस्मात्प्रोक्तंyasmātproktaṃпоскольку названо
मुनींद्रैरमलस्वभावैःmunīṃdrairamalasvabhāvaiḥвладыками молчальников, чистыми по природе
यस्येष्टियज्ञेष्वधिकारितास्तिyasyeṣṭiyajñeṣvadhikāritāstiу кого есть право на иштис и жертвы
वरंvaraṃлучше
गृहंgṛhaṃдом
गृहधर्माश्चgṛhadharmāścaи домашние дхармы
सर्वेsarveвсе
एवंevaṃтак
गृहस्ताश्रमसंस्थितस्यgṛhastāśramasaṃsthitasyaв укладе домохозяина утвердившемуся
तीर्थेtīrtheв тиртху
गतिःgatiḥхождение
पूर्वतरैर्निषिद्धाpūrvatarairniṣiddhāдревнейшими запрещено
सर्वाणिsarvāṇiвсе
तीर्थान्यपिtīrthānyapiи тиртхи
चाग्निहोत्रतुल्यानिcāgnihotratulyāniи агнихотре равны
नैवेतिnaivetiне так, мол
वदंतिvadaṃtiговорят
केचित्kecitнекоторые
योyoкоторый
यःyaḥкто
कश्चित्तीर्थयात्रांkaścittīrthayātrāṃкакой-либо, паломничество
तुtuже
गच्छेत्सुसंयतःgacchetsusaṃyataḥсовершал бы, хорошо обузданный
saон
caи
पूर्वंpūrvaṃпрежде
गृहेषुgṛheṣuв домах
कृतावासःkṛtāvāsaḥжительство сотворивший
शुचिरप्रमत्तःśucirapramattaḥчистый, неленивый
संपूजयेद्भक्तिनम्रोsaṃpūjayedbhaktinamroда почтит, преданностью склонённый
गणेशम्gaṇeśamГанешу
देवान्पितॄन्ब्राह्मणांश्चैवdevānpitṝnbrāhmaṇāṃścaivaбогов, предков и брахманов
साधून्धीमान्विप्रोsādhūndhīmānviproправедных, разумный брахман
वित्तशक्त्याvittaśaktyāпо силе достатка
प्रयत्नात्prayatnātс усердием
प्रत्यागतश्चापिpratyāgataścāpiи вернувшись
पुनस्तथैवpunastathaivaснова также
देवान्पितृन्ब्राह्मणान्पूजयेच्चdevānpitṛnbrāhmaṇānpūjayeccaбогов, предков и брахманов да почтит
एवंevaṃтак
कुर्वतस्तस्यkurvatastasyaтворящему то
तीर्थाद्यदुक्तंtīrthādyaduktaṃот тиртхи какой назван
फलंphalaṃплод
तत्स्यान्नात्रtatsyānnātraтот да будет; нет здесь
संदेहलेशःsaṃdehaleśaḥи тени сомнения
गच्छन्देशान्तरंgacchandeśāntaraṃидущий в иную страну
यस्तुyastuкто же
श्राद्धंśrāddhaṃшраддху
कुर्यात्सkuryātsaсовершил бы, он
सर्पिषाsarpiṣāс топлёным маслом
यात्रार्थमितिyātrārthamitiради пути, так
तत्प्रोक्तंtatproktaṃто названо
प्रवेशेpraveśeпри входе
caи
संशयःsaṃśayaḥсомнение
प्रयागेprayāgeв Праяге
तीर्थयात्रायांtīrthayātrāyāṃпри паломничестве
पितृमातृवियोगतःpitṛmātṛviyogataḥпо разлуке с отцом и матерью
कचानांkacānāṃволос
वपनंvapanaṃсбривание
कुर्याद्kuryādда совершит
वृथाvṛthāнапрасно
naне
विकचोvikacoостриженным
भवेत्bhavetда будет
उद्यतश्चेद्गयांudyataścedgayāṃесли собрался в Гаю
गंतुंgaṃtuṃидти
श्राद्धंśrāddhaṃшраддху
कृत्वाkṛtvāсотворив
विधानतःvidhānataḥпо уставу
विधायvidhāyaприняв
कार्पटीवेषंkārpaṭīveṣaṃодеяние странника
कृत्वाkṛtvāсотворив
ग्रामप्रदक्षिणाम्grāmapradakṣiṇāmобхождение села
ततोtatoзатем
ग्रामांतरंgrāmāṃtaraṃв иное село
गत्वाgatvāпридя
श्राद्धशेषस्यśrāddhaśeṣasyaостатка шраддхи
भोजनम्bhojanamвкушение
ततःtataḥзатем
प्रतिदिनंpratidinaṃдень за днём
गच्छैत्प्रतिग्रहविवर्जितःgacchaitpratigrahavivarjitaḥда идёт, принятия даров лишённый
पदेपदेऽश्वमेधस्यpadepade'śvamedhasyaна каждом шагу ашвамедхи
स्यात्फलंsyātphalaṃда будет плод
गच्छतोgacchatoу идущего
गयाम्gayāmв Гаю
बलीवर्दसमारूढस्तीर्थंbalīvardasamārūḍhastīrthaṃна быке восседающий, к тиртхе
योyoкто
यातिyātiидёт
सुव्रतेsuvrateо твёрдая в обете
Translation

то по уставу совершает брахмачарин, хорошо обузданный, назначенный наставником; и при утрате всего или при малом достатке, поставив брахманов вперёд; и при праве на жертву или при отпадении его брахман да обходит тиртхи, — ибо в тиртхах вполне есть плод жертвы, как названо владыками молчальников, чистыми по природе. У кого есть право на иштис и жертвы, тому лучше дом и все домашние дхармы; так утвердившемуся в укладе домохозяина хождение в тиртху запрещено древнейшими. И все тиртхи не равны агнихотре — так говорят некоторые. Кто бы ни совершал паломничество, хорошо обузданный, — и он прежде, сотворив жительство в домах, чистый, неленивый, да почтит, склонённый преданностью, Ганешу; богов, предков, брахманов и праведных да почтит разумный брахман с усердием, по силе достатка; и, вернувшись, снова так же да почтит богов, предков и брахманов. Творящему так да будет тот плод от тиртхи, какой назван, — нет здесь и тени сомнения. Кто, идя в иную страну, совершил бы шраддху с топлёным маслом, — то названо шраддхою ради пути; а при входе — сомнение. При паломничестве в Праягу, по разлуке с отцом и матерью, да совершит он сбривание волос; напрасно да не будет остриженным. Если собрался идти в Гаю, — сотворив шраддху по уставу, приняв одеяние странника, сотворив обхождение села, придя затем в иное село, вкушение остатка шраддхи, — затем день за днём да идёт он, не принимая даров. У идущего в Гаю на каждом шагу да будет плод ашвамедхи. Кто же едет к тиртхе, восседая на быке, о твёрдая в обете, —

Version

1987ab76e679 · published Sep 6, 2026, 5:26:18 PM UTC

Available inRU

Page between verses with