Nārada Purāṇa
The Glory of Lakṣmaṇa's Mountain, with the Deeds of Rāma and Lakṣmaṇa75.23-33
1663 / 1701
LinuxTurn pages
Nārada Purāṇa · 75.23-33

Vasu

Devanāgarī

ब्रह्माख्यं बुबुधे रामो मानुषत्वं विडंबयन् ॥ ततो दशरथो राजा ज्ञातज्ञेयं निजं सुतम्
रामं समुद्यतो इष्टो यौवरा राज्येऽभिषेचितुम् ॥ यज्ज्ञात्वा कैकयी देवी राज्ञः प्रेष्ठा कनीयसी
सन्निवार्य हठात्तस्य पुत्रस्य तदरोचत ॥ ततो रामो मुदे तस्याः पित्राननुमतो ययो
सभार्यः स ससौमित्रिश्चित्रकूटं गिरिं शुभे ॥ कियत्कालमुवासासौ तत्रैव मुनिवेषधृक्
मातामहगृहात्तच्च श्रुत्वाऽऽयतः पितुर्वधम् ॥ स विज्ञाय मृतं तातं हा रामेति विराविणम्
धिक्कृत्य कैकयीं यातो रामं स विनिवर्तितुम् ॥ ततः स्वपादुके दत्वा भरतं विनिवर्त्य च
रामोऽत्रेश्चाप्यगस्त्यस्य सुतीक्ष्णस्याश्रमेष्वगात् ॥ तेषु द्वादश वर्षाणि गमयित्वा रघूद्वहः
भार्यानुजान्वितः श्रीमांस्ततः पंचवटीमगात् ॥ तत्रावसज्जनस्थाने त्रिशिरःखरदूषणान्
शूर्पणख्या विकृतया प्रेरितान्स व्यनाशयत् ॥ ततो रक्षःसहस्रैश्च चतुर्दशभिरागतान्
विचित्रवाजैर्नाराचैर्यमक्षयमनीनयत् ॥ यच्छ्रुत्वा रक्षसां राजा मारीचं कांचनं मृगम्
दर्शयित्वापवाह्यैतौ सीतां हृत्वा जटायुषम् ॥ रुंधानं मार्गमाहत्य लंकायां समुपानयत्

Transliteration (IAST)

brahmākhyaṃ bubudhe rāmo mānuṣatvaṃ viḍaṃbayan || tato daśaratho rājā jñātajñeyaṃ nijaṃ sutam
rāmaṃ samudyato iṣṭo yauvarā rājye'bhiṣecitum || yajjñātvā kaikayī devī rājñaḥ preṣṭhā kanīyasī
sannivārya haṭhāttasya putrasya tadarocata || tato rāmo mude tasyāḥ pitrānanumato yayo
sabhāryaḥ sa sasaumitriścitrakūṭaṃ giriṃ śubhe || kiyatkālamuvāsāsau tatraiva muniveṣadhṛk
mātāmahagṛhāttacca śrutvā''yataḥ piturvadham || sa vijñāya mṛtaṃ tātaṃ hā rāmeti virāviṇam
dhikkṛtya kaikayīṃ yāto rāmaṃ sa vinivartitum || tataḥ svapāduke datvā bharataṃ vinivartya ca
rāmo'treścāpyagastyasya sutīkṣṇasyāśrameṣvagāt || teṣu dvādaśa varṣāṇi gamayitvā raghūdvahaḥ
bhāryānujānvitaḥ śrīmāṃstataḥ paṃcavaṭīmagāt || tatrāvasajjanasthāne triśiraḥkharadūṣaṇān
śūrpaṇakhyā vikṛtayā preritānsa vyanāśayat || tato rakṣaḥsahasraiśca caturdaśabhirāgatān
vicitravājairnārācairyamakṣayamanīnayat || yacchrutvā rakṣasāṃ rājā mārīcaṃ kāṃcanaṃ mṛgam
darśayitvāpavāhyaitau sītāṃ hṛtvā jaṭāyuṣam || ruṃdhānaṃ mārgamāhatya laṃkāyāṃ samupānayat

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ब्रह्माख्यंbrahmākhyaṃБрахманом именуемое
बुबुधेbubudheуразумел
रामोrāmoРама
मानुषत्वंmānuṣatvaṃчеловечество
विडंबयन्viḍaṃbayanизображая
ततोtatoзатем
दशरथोdaśarathoДашаратха
राजाrājāцарь
ज्ञातज्ञेयंjñātajñeyaṃпознавшего познаваемое
निजंnijaṃсвоего
सुतम्sutamсына
रामंrāmaṃРаму
समुद्यतोsamudyatoприготовился
इष्टोiṣṭoжеланного
यौवराyauvarāнаследника
राज्येऽभिषेचितुम्rājye'bhiṣecitumна царство помазать
यज्ज्ञात्वाyajjñātvāузнав о чём
कैकयीkaikayīКайкейи
देवीdevīцарица
राज्ञःrājñaḥцарю
प्रेष्ठाpreṣṭhāлюбезнейшая
कनीयसीkanīyasīмладшая
सन्निवार्यsannivāryaвоспрепятствовав
हठात्तस्यhaṭhāttasyaсилою тому
पुत्रस्यputrasyaсына
तदरोचतtadarocataто пожелала
ततोtatoзатем
रामोrāmoРама
मुदेmudeна радость
तस्याःtasyāḥей
पित्राननुमतोpitrānanumatoотцом отпущенный
ययोyayoпошёл
सभार्यःsabhāryaḥс супругою
saон
ससौमित्रिश्चित्रकूटंsasaumitriścitrakūṭaṃс сыном Сумитры, на Читракуту
गिरिंgiriṃгору
शुभेśubheо прекрасная
कियत्कालमुवासासौkiyatkālamuvāsāsauсколько-то времени прожил он
तत्रैवtatraivaтам же
मुनिवेषधृक्muniveṣadhṛkв облике отшельника
मातामहगृहात्तच्चmātāmahagṛhāttaccaиз дома деда по матери то
श्रुत्वाऽऽयतःśrutvā''yataḥуслышав, пришедший
पितुर्वधम्piturvadhamгибель отца
saон
विज्ञायvijñāyaузнав
मृतंmṛtaṃумершим
तातंtātaṃотца
हाувы
रामेतिrāmeti«Рама», так
विराविणम्virāviṇamвосклицавшего
धिक्कृत्यdhikkṛtyaукорив
कैकयींkaikayīṃКайкейи
यातोyātoпошёл
रामंrāmaṃРаму
saон
विनिवर्तितुम्vinivartitumвернуть
ततःtataḥзатем
स्वपादुकेsvapādukeсвои сандалии
दत्वाdatvāдав
भरतंbharataṃБхарату
विनिवर्त्यvinivartyaотослав
caи
रामोऽत्रेश्चाप्यगस्त्यस्यrāmo'treścāpyagastyasyaРама, и Атри, и Агастьи
सुतीक्ष्णस्याश्रमेष्वगात्sutīkṣṇasyāśrameṣvagātи Сутикшны по обителям ходил
तेषुteṣuв них
द्वादशdvādaśaдвенадцать
वर्षाणिvarṣāṇiлет
गमयित्वाgamayitvāпроведя
रघूद्वहःraghūdvahaḥпродолжатель рода Рагху
भार्यानुजान्वितःbhāryānujānvitaḥс супругою и младшим братом
श्रीमांस्ततःśrīmāṃstataḥпрекрасный затем
पंचवटीमगात्paṃcavaṭīmagātв Панчавати пошёл
तत्रावसज्जनस्थानेtatrāvasajjanasthāneтам жил в Джанастхане
त्रिशिरःखरदूषणान्triśiraḥkharadūṣaṇānТришираса, Кхару и Душану
शूर्पणख्याśūrpaṇakhyāШурпанакхою
विकृतयाvikṛtayāизуродованною
प्रेरितान्सpreritānsaпосланных он
व्यनाशयत्vyanāśayatуничтожил
ततोtatoзатем
रक्षःसहस्रैश्चrakṣaḥsahasraiścaи тысячами ракшасов
चतुर्दशभिरागतान्caturdaśabhirāgatānчетырнадцатью пришедших
विचित्रवाजैर्नाराचैर्यमक्षयमनीनयत्vicitravājairnārācairyamakṣayamanīnayatпёстрооперёнными стрелами в обитель Ямы отправил
यच्छ्रुत्वाyacchrutvāуслышав о чём
रक्षसांrakṣasāṃракшасов
राजाrājāцарь
मारीचंmārīcaṃМаричу
कांचनंkāṃcanaṃзолотым
मृगम्mṛgamоленем
दर्शयित्वापवाह्यैतौdarśayitvāpavāhyaitauпоказав, отманив тех двоих
सीतांsītāṃСиту
हृत्वाhṛtvāпохитив
जटायुषम्jaṭāyuṣamДжатаю
रुंधानंruṃdhānaṃзаступившего
मार्गमाहत्यmārgamāhatyaпуть, поразив
लंकायांlaṃkāyāṃв Ланку
समुपानयत्samupānayatувёз
Translation

Уразумел Рама то, что именуется Брахманом, изображая человечество. Затем царь Дашаратха приготовился помазать на царство желанного своего сына Раму, познавшего познаваемое, как наследника. Узнав о том, Кайкейи, младшая царица, любезнейшая царю, воспрепятствовала и силою пожелала того для своего сына. Затем Рама, отпущенный отцом ей на радость, пошёл с супругою и с сыном Сумитры на гору Читракуту, о прекрасная, и сколько-то времени прожил там в облике отшельника. Услышав о том из дома деда по матери, пришедший узнал о гибели отца; и, узнав, что отец умер, восклицая «Увы, Рама!», укорил он Кайкейи и пошёл вернуть Раму. Затем, дав ему свои сандалии и отослав Бхарату, Рама ходил по обителям Атри, Агастьи и Сутикшны; и, проведя в них двенадцать лет, продолжатель рода Рагху, прекрасный, пошёл с супругою и младшим братом в Панчавати. Там, живя в Джанастхане, уничтожил он Тришираса, Кхару и Душану, посланных изуродованною Шурпанакхою; затем четырнадцать тысяч ракшасов, пришедших следом, пёстрооперёнными стрелами отправил в обитель Ямы. Услышав о том, царь ракшасов, показав Маричу золотым оленем и отманив тех двоих, похитил Ситу и, поразив Джатаю, заступившего путь, увёз её в Ланку.

Version

0142f2f1dc05 · published Sep 6, 2026, 7:13:13 PM UTC

Available inRU

Page between verses with