दशाश्वमेधकं तत्र तीर्थं तत्रापरं भवेत् । कृत्वाभिषेकं तु नरः सोऽश्वमेधफलं लभेत्
धनाढ्यो रूपवान्दक्षो दाता भवति धार्मिकः । चतुर्वेदेषु यत्पुण्यं सत्यवादिषु यत्फलम्
अहिंसायां तु यो धर्मो गमनादेव तद्भवेत् । कुरुक्षेत्रसमा गङ्गा यत्र तत्रावगाह्यते
कुरुक्षेत्राद्दशगुणा यत्र सिन्धुः समागता । यत्र गङ्गा महाभागा बहुतीर्थतपोधना
सिद्धक्षेत्रं हि तज्ज्ञेयं नात्र कार्या विचारणा । क्षितौ तारयते मर्त्यान्नागांस्तारयत्यधः
दिवि तारयते देवांस्तेन सा त्रिपथा स्मृता । यावदस्थीनि गङ्गायां तिष्ठन्ति तस्य देहिनः
तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । तीर्थानां तु परं तीर्थं नदीनामुत्तमा नदी
मोक्षदा सर्वभूतानां महापातकिनामपि । सर्वत्र सुलभा गङ्गा त्रिषु स्थानेषु दुर्लभा
गङ्गाद्वारे प्रयागे च गङ्गासागरसङ्गमे । तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः
सर्वेषां चैव भूतानां पापोपहतचेतसाम् । गतिमन्वेषमाणानां नास्ति गङ्गासमा गतिः
पवित्राणां पवित्रं या मङ्गलानां च मङ्गलम् । महेश्वरशिरोभ्रष्टा सर्वपापहरा शुभा
daśāśvamedhakaṃ tatra tīrthaṃ tatrāparaṃ bhavet | kṛtvābhiṣekaṃ tu naraḥ so'śvamedhaphalaṃ labhet
dhanāḍhyo rūpavāndakṣo dātā bhavati dhārmikaḥ | caturvedeṣu yatpuṇyaṃ satyavādiṣu yatphalam
ahiṃsāyāṃ tu yo dharmo gamanādeva tadbhavet | kurukṣetrasamā gaṅgā yatra tatrāvagāhyate
kurukṣetrāddaśaguṇā yatra sindhuḥ samāgatā | yatra gaṅgā mahābhāgā bahutīrthatapodhanā
siddhakṣetraṃ hi tajjñeyaṃ nātra kāryā vicāraṇā | kṣitau tārayate martyānnāgāṃstārayatyadhaḥ
divi tārayate devāṃstena sā tripathā smṛtā | yāvadasthīni gaṅgāyāṃ tiṣṭhanti tasya dehinaḥ
tāvadvarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate | tīrthānāṃ tu paraṃ tīrthaṃ nadīnāmuttamā nadī
mokṣadā sarvabhūtānāṃ mahāpātakināmapi | sarvatra sulabhā gaṅgā triṣu sthāneṣu durlabhā
gaṅgādvāre prayāge ca gaṅgāsāgarasaṅgame | tatra snātvā divaṃ yānti ye mṛtāste'punarbhavāḥ
sarveṣāṃ caiva bhūtānāṃ pāpopahatacetasām | gatimanveṣamāṇānāṃ nāsti gaṅgāsamā gatiḥ
pavitrāṇāṃ pavitraṃ yā maṅgalānāṃ ca maṅgalam | maheśvaraśirobhraṣṭā sarvapāpaharā śubhā
«…там будет и другая тиртха, Дашашвамедхака: совершив в ней омовение, человек получит плод ашвамедхи и станет богатым, красивым, умелым, праведным дарителем. Какая заслуга в четырёх Ведах, какой плод у говорящих правду, какая дхарма в невреждении, — та [обретается] уже от одного прихода. Ганга равна Курукшетре, где бы в неё ни входили; вдесятеро же выше Курукшетры [то место], где сошлась Синдху, где многосчастливая Ганга, богатая многими тиртхами и подвигом. То должно знать как поле сиддхов — не должно здесь быть сомнения. На земле она переправляет смертных, внизу — нагов, на небе — богов; потому и зовётся она Трёхпутной. Покуда кости того воплощённого лежат в Ганге, столько тысяч лет он возвеличивается в мире небес. Она — высшая из тиртх, лучшая из рек, дающая освобождение всем существам, даже великим грешникам. Повсюду Ганга легко достижима, но в трёх местах труднодостижима: у Врат Ганги, в Праяге и при слиянии Ганги с океаном; омывшиеся там идут на небо, а умершие [там] не рождаются вновь. У всех существ с умом, поражённым грехом, ищущих участи, нет участи, равной Ганге. Она — чистое из чистого и благое из благого, сошедшая с головы Махешвары, уносящая все грехи, благая».
2a747434d5ee · published Sep 3, 2026, 4:13:41 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Река названа Трёхпутной не в похвалу, а по делу: она течёт в трёх мирах и в каждом переправляет своих. Отсюда и странная оговорка — «повсюду легко достижима, но в трёх местах труднодостижима». Легко войти в воду; трудно оказаться там, где эта вода делает своё дело. Доступность и редкость здесь не противоречат друг другу: до реки дойти просто, до места — нет.