Padma Purāṇa
The Duty of the Forest Dweller3.58.10-20
2523 / 5781
LinuxTurn pages
Padma Purāṇa · 3.58.10-20
Devanāgarī

शेषं समुपभुञ्जीत लवणं च स्वयङ्कृतम् । वर्जयेन्मद्यमांसानि भौमानि कवकानि च
भूस्तृणं शष्पकं चैव श्लेष्मातकफलानि च । न फालकृष्टमश्नीयादुत्सृष्टमपि केनचित्
न ग्रामजातान्यार्तोऽपि पुष्पाणि च फलानि च । श्रावणेनैव विधिना वह्निं परिचरेत्सदा
न द्रुह्येत्सर्वभूतानि निर्द्वन्द्वो निर्भयो भवेत् । न दत्तं किञ्चिदश्नीयाद्रात्रौ ध्यानपरो भवेत्
जितेन्द्रियो जितक्रोधस्तत्त्वज्ञानविचिन्तकः । ब्रह्मचारी भवेन्नित्यं न पत्नीमपि संश्रयेत्
यस्तु पत्न्या वनं गत्वा मैथुनं कामतश्चरेत् । तद्व्रतं तस्य लुप्येत प्रायश्चित्तीयते द्विजः
तत्र यो जायते गर्भो न स स्पृश्यो द्विजातिभिः । न हि वेदेऽधिकारोऽस्य तद्वंशेऽप्येवमेव हि
भूमौ शयीत सततं सावित्रीजप्यतत्परः । शरण्यः सर्वभूतानां सद्विभागपरः सदा
परिवादं मृषावादं निद्रालस्ये च वर्जयेत् । एकाग्निरनिकेतः स्यात्प्रोक्षितां भूमिमाश्रयेत्
मृगैः सह चरेद्दान्तस्तैः सहैव च संवसेत् । शिलायां शर्करायां वा शयीत सुसमाहितः
सद्यःप्रक्षालको वा स्यान्माससञ्चयिकोऽपि वा । षण्मासनिचयो वापि समानिचय एव वा

Transliteration (IAST)

śeṣaṃ samupabhuñjīta lavaṇaṃ ca svayaṅkṛtam | varjayenmadyamāṃsāni bhaumāni kavakāni ca
bhūstṛṇaṃ śaṣpakaṃ caiva śleṣmātakaphalāni ca | na phālakṛṣṭamaśnīyādutsṛṣṭamapi kenacit
na grāmajātānyārto'pi puṣpāṇi ca phalāni ca | śrāvaṇenaiva vidhinā vahniṃ paricaretsadā
na druhyetsarvabhūtāni nirdvandvo nirbhayo bhavet | na dattaṃ kiñcidaśnīyādrātrau dhyānaparo bhavet
jitendriyo jitakrodhastattvajñānavicintakaḥ | brahmacārī bhavennityaṃ na patnīmapi saṃśrayet
yastu patnyā vanaṃ gatvā maithunaṃ kāmataścaret | tadvrataṃ tasya lupyeta prāyaścittīyate dvijaḥ
tatra yo jāyate garbho na sa spṛśyo dvijātibhiḥ | na hi vede'dhikāro'sya tadvaṃśe'pyevameva hi
bhūmau śayīta satataṃ sāvitrījapyatatparaḥ | śaraṇyaḥ sarvabhūtānāṃ sadvibhāgaparaḥ sadā
parivādaṃ mṛṣāvādaṃ nidrālasye ca varjayet | ekāgniraniketaḥ syātprokṣitāṃ bhūmimāśrayet
mṛgaiḥ saha careddāntastaiḥ sahaiva ca saṃvaset | śilāyāṃ śarkarāyāṃ vā śayīta susamāhitaḥ
sadyaḥprakṣālako vā syānmāsasañcayiko'pi vā | ṣaṇmāsanicayo vāpi samānicaya eva vā

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
शेषम्śeṣamостаток
समुपभुञ्जीतsamupabhuñjītaпусть вкушает
लवणम्lavaṇamсоль
caи
स्वयम्-कृतम्svayam-kṛtamсамим сделанную
वर्जयेत्varjayetпусть избегает
मद्य-मांसानिmadya-māṃsāniхмельного и мяса
भौमानिbhaumāniземляного
कवकानिkavakāniгрибов
भू-स्तृणम्bhū-stṛṇamлуговой травы
शष्पकम्śaṣpakamмолодой поросли
चैवcaivaи же
श्लेष्मातक-फलानिśleṣmātaka-phalāniплодов шлешматаки
naне
फाल-कृष्टम्phāla-kṛṣṭamвзращённого плугом
अश्नीयात्aśnīyātпусть ест
उत्सृष्टम्utsṛṣṭamброшенного
अपिapiдаже
केनचित्kenacitкем-либо
ग्राम-जातानिgrāma-jātāniвыросших в деревне
आर्तःārtaḥстраждущий
पुष्पाणिpuṣpāṇiцветов
फलानिphalāniплодов
श्रावणेनśrāvaṇenaшраваны
एवevaже
विधिनाvidhināпо уставу
वह्निम्vahnimогню
परिचरेत्paricaretпусть служит
सदाsadāвсегда
naне
द्रुह्येत्druhyetпусть вредит
सर्व-भूतानिsarva-bhūtāniвсем существам
निर्द्वन्द्वःnirdvandvaḥсвободный от двойственностей
निर्भयःnirbhayaḥбесстрашный
भवेत्bhavetпусть будет
दत्तम्dattamданного
किञ्चित्kiñcitчего-либо
अश्नीयात्aśnīyātпусть ест
रात्रौrātrauночью
ध्यान-परःdhyāna-paraḥпреданный созерцанию
जित-इन्द्रियःjita-indriyaḥобуздавший чувства
जित-क्रोधःjita-krodhaḥпобедивший гнев
तत्त्व-ज्ञान-विचिन्तकःtattva-jñāna-vicintakaḥразмышляющий о знании истины
ब्रह्मचारीbrahmacārīвоздержный
नित्यम्nityamвсегда
naне
पत्नीम्patnīmк жене
अपिapiдаже
संश्रयेत्saṃśrayetпусть прибегает
यःyaḥкто
तुtuже
पत्न्याpatnyāс женою
वनम्vanamв лес
गत्वाgatvāуйдя
मैथुनम्maithunamсоитие
कामतःkāmataḥпо хотению
चरेत्caretсовершает
तत्-व्रतम्tat-vratamтот обет
तस्यtasyaу него
लुप्येतlupyetaрушится
प्रायश्चित्तीयतेprāyaścittīyateподлежит покаянию
द्विजःdvijaḥдваждырождённый
तत्रtatraтам
यःyaḥкоторый
जायतेjāyateрождается
गर्भःgarbhaḥплод
सःsaḥтот
स्पृश्यःspṛśyaḥприкасаем
द्वि-जातिभिःdvi-jātibhiḥдваждырождёнными
हिhiведь
वेदेvedeв Веде
अधिकारःadhikāraḥправа
अस्यasyaу него
तत्-वंशेtat-vaṃśeв его роду
एवम्evamтак
भूमौbhūmauна земле
शयीतśayītaпусть спит
सततम्satatamпостоянно
सावित्री-जप्य-तत्-परःsāvitrī-japya-tat-paraḥпреданный повторению Савитри
शरण्यःśaraṇyaḥдающий прибежище
सर्व-भूतानाम्sarva-bhūtānāmвсем существам
सत्-विभाग-परःsat-vibhāga-paraḥусердный в дележе с праведными
परिवादम्parivādamзлословия
मृषा-वादम्mṛṣā-vādamлжи
निद्रा-आलस्येnidrā-ālasyeсонливости и лени
वर्जयेत्varjayetпусть избегает
एक-अग्निःeka-agniḥс одним огнём
अनिकेतःaniketaḥбездомный
स्यात्syātпусть будет
प्रोक्षिताम्prokṣitāmокроплённую
भूमिम्bhūmimземлю
आश्रयेत्āśrayetпусть избирает
मृगैःmṛgaiḥсо зверями
सहsahaвместе
चरेत्caretпусть ходит
दान्तःdāntaḥобуздавший себя
तैःtaiḥс ними
सहैवsahaivaвместе же
संवसेत्saṃvasetпусть живёт
शिलायाम्śilāyāmна камне
शर्करायाम्śarkarāyāmна гальке
वाили
शयीतśayītaпусть спит
सु-समाहितःsu-samāhitaḥвесьма сосредоточенный
सद्यः-प्रक्षालकःsadyaḥ-prakṣālakaḥочищающий запас ежедневно
स्यात्syātпусть будет
मास-सञ्चयिकःmāsa-sañcayikaḥзапасающий на месяц
षण्-मास-निचयःṣaṇ-māsa-nicayaḥзапасающий на полгода
वापिvāpiили же
समा-निचयःsamā-nicayaḥзапасающий на год
Translation

«…пусть вкушает остаток и соль, самим сделанную. Пусть избегает хмельного и мяса, земляного и грибов, луговой травы, молодой поросли и плодов шлешматаки. Пусть не ест взращённого плугом, даже если оно кем-нибудь брошено, и, даже страждущий, не [ест] цветов и плодов, выросших в деревне. Пусть всегда служит огню по уставу шраваны. Пусть не вредит никаким существам, будет свободным от двойственностей и бесстрашным; пусть не ест ничего данного [другими] и ночью пребывает преданным созерцанию. Обуздавший чувства, победивший гнев, размышляющий о знании истины, пусть всегда будет воздержен и не прибегает даже к жене. А кто, уйдя в лес с женою, по хотению совершает соитие, у того рушится тот обет, и дваждырождённый подлежит покаянию. Плод, что там родится, не прикасаем для дваждырождённых: нет у него права в Веде, и так же в его роду. Пусть постоянно спит на земле, преданный повторению Савитри, давая прибежище всем существам и всегда усердный в дележе с праведными. Пусть избегает злословия, лжи, сонливости и лени. Пусть будет с одним огнём и бездомен и избирает окроплённую землю. Обуздавший себя, пусть ходит вместе со зверями и с ними же живёт; пусть спит на камне или на гальке, весьма сосредоточенный. Пусть очищает свой запас ежедневно, или запасает на месяц, или на полгода, или на год».

Version

1685b7fb7112 · published Sep 3, 2026, 4:13:42 AM UTC

Available inRU

Page between verses with