शौनक उवाच
कथयस्व महाप्राज्ञ पुत्रहीनो जनो भवेत् । कर्मणा केन वै सूत पुत्रो भवति केन च
एतत्पृष्टः पुरा ब्रह्मा नारदेन महात्मना । स यदाह तदा तच्च शृणुष्व मुनिपुङ्गव
पितामह महाप्राज्ञ सर्वतत्त्वार्थपारग । अपुत्रो वै भवेन्मर्त्यः कर्मणा केन पद्मज
बन्ध्या स्त्री वा भवेत्केन वृजिनेन ममाग्रतः । कथय शृण्वतो वै मे सर्वप्राणिहिते रत
दुहिता जायते केन कर्मणा वा नपुंसकः । मृतवत्सो भवेत्केन मृतवत्सातिदुःखिता । केन पुण्येन भो ब्रह्मन्पुनः पुत्रो भवेद्वद
कथयामि समासेन सावधानेन तच्छृणु । वृत्तान्तं पृच्छसि त्वं वै शृण्वतां विस्मयप्रदम्
पूर्वजन्मनि यो मर्त्यो वर्तनं ब्राह्मणस्य च । हरेद्वा हारयेदत्र पुत्रहीनो भवेत्किल
इह जन्मनि यो मर्त्यः पुराणश्रवणं हि च । स सस्यभूमेर्दानं च कुर्याद्वै श्रद्धयान्वितः
धेनुं बहुगुणां हैमीं बहुदुग्धां सदक्षिणाम् । सुवर्णप्रतिमां चैव तस्य पुत्रो भवेद्ध्रुवम्
kathayasva mahāprājña putrahīno jano bhavet | karmaṇā kena vai sūta putro bhavati kena ca
etatpṛṣṭaḥ purā brahmā nāradena mahātmanā | sa yadāha tadā tacca śṛṇuṣva munipuṅgava
pitāmaha mahāprājña sarvatattvārthapāraga | aputro vai bhavenmartyaḥ karmaṇā kena padmaja
bandhyā strī vā bhavetkena vṛjinena mamāgrataḥ | kathaya śṛṇvato vai me sarvaprāṇihite rata
duhitā jāyate kena karmaṇā vā napuṃsakaḥ | mṛtavatso bhavetkena mṛtavatsātiduḥkhitā | kena puṇyena bho brahmanpunaḥ putro bhavedvada
kathayāmi samāsena sāvadhānena tacchṛṇu | vṛttāntaṃ pṛcchasi tvaṃ vai śṛṇvatāṃ vismayapradam
pūrvajanmani yo martyo vartanaṃ brāhmaṇasya ca | haredvā hārayedatra putrahīno bhavetkila
iha janmani yo martyaḥ purāṇaśravaṇaṃ hi ca | sa sasyabhūmerdānaṃ ca kuryādvai śraddhayānvitaḥ
dhenuṃ bahuguṇāṃ haimīṃ bahudugdhāṃ sadakṣiṇām | suvarṇapratimāṃ caiva tasya putro bhaveddhruvam
«Скажи, о великомудрый: отчего человек остаётся без сына? Каким делом, о Сута, сын рождается — и каким не рождается?» — «Об этом некогда был спрошен Брахма великим духом Нарадой; что он тогда ответил, то и слушай, о бык среди мудрецов. „О Прародитель, великомудрый, достигший предела смысла всех истин! Каким делом смертный становится бездетным, о рождённый из лотоса? И от какого греха женщина бывает бесплодна? Скажи мне, слушающему, о радеющий о благе всех существ. Отчего рождается дочь и от какого дела — евнух? Отчего у иного дети умирают и мать их в великом горе? И какой заслугой, о Брахма, сын рождается вновь? Скажи“. — „Расскажу вкратце, слушай внимательно: ты спрашиваешь о том, что дивно для слушающих. Смертный, который в прошлом рождении отнимал у брахмана средства к жизни или заставлял их отнять, поистине остаётся без сына. Но тот смертный, который в этом рождении с верою слушает пурану и приносит в дар поле с урожаем, а также многодостойную золотую корову, обильную молоком, с дакшиной, и золотое изваяние, — у того непременно родится сын.“»
c277fee9ed7d · published Sep 3, 2026, 4:13:43 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Вопрос поставлен так, как его задаёт человек, а не богослов: почему у одних есть дети, а у других нет. Ответ кханды прост по устройству — за нынешним лишением стоит прежнее дело, и вина названа не отвлечённо, а конкретно: отнятое у брахмана пропитание. Важна вторая половина: приговор не окончателен, названо и то, чем он снимается.