लङ्कायां च प्रतिष्ठाप्य धर्मयुक्तं विभीषणम् । सीतया सहितो रामः पुष्पकं समुपाश्रितः
सुग्रीवहनुमत्सीतालक्ष्मणैः संयुतस्तदा । लङ्कामपश्यद्बहुधा भग्नप्राकारतोरणाम्
दृष्ट्वाशोकवनं तत्र सीतास्थानं मुमूर्च्छ ह । शिंशपास्तत्र वृक्षांश्च पुष्पितान्कोरकैर्युतान्
राक्षसीभिः समाकीर्णा मृताभिर्हनुमद्वयात् । इत्थं सर्व विलोक्याशु रामः प्रायात्पुरीं प्रति
विभीषणोऽपि सचिवैरन्वगाद्विरहोत्सुकः । ब्रह्मादिदेवैः सहितः स्वीयस्वीयविमानकैः
देवदुन्दुभिनिर्घोषाञ्छृण्वञ्छ्रोत्रसुखावहान् । तथैवाप्सरसां नृत्यैः पूज्यमानो रघूत्तमः
सीतायै दर्शयन्मार्गे तीर्थान्याश्रमवन्ति च । मुनींश्च मुनिपुत्रांश्च मुनिपत्नीः पतिव्रताः
यत्र यत्र कृतावासाः पूर्वं रामेण धीमता । तान्सर्वान्दर्शयामास लक्ष्मणेन समन्वितः
इत्येवं दर्शयंस्तस्यै रामोऽद्राक्षीत्स्वकां पुरीम् । तस्याः पुनः समीपे तु नन्दिग्रामं ददर्श ह
laṅkāyāṃ ca pratiṣṭhāpya dharmayuktaṃ vibhīṣaṇam | sītayā sahito rāmaḥ puṣpakaṃ samupāśritaḥ
sugrīvahanumatsītālakṣmaṇaiḥ saṃyutastadā | laṅkāmapaśyadbahudhā bhagnaprākāratoraṇām
dṛṣṭvāśokavanaṃ tatra sītāsthānaṃ mumūrccha ha | śiṃśapāstatra vṛkṣāṃśca puṣpitānkorakairyutān
rākṣasībhiḥ samākīrṇā mṛtābhirhanumadvayāt | itthaṃ sarva vilokyāśu rāmaḥ prāyātpurīṃ prati
vibhīṣaṇo'pi sacivairanvagādvirahotsukaḥ | brahmādidevaiḥ sahitaḥ svīyasvīyavimānakaiḥ
devadundubhinirghoṣāñchṛṇvañchrotrasukhāvahān | tathaivāpsarasāṃ nṛtyaiḥ pūjyamāno raghūttamaḥ
sītāyai darśayanmārge tīrthānyāśramavanti ca | munīṃśca muniputrāṃśca munipatnīḥ pativratāḥ
yatra yatra kṛtāvāsāḥ pūrvaṃ rāmeṇa dhīmatā | tānsarvāndarśayāmāsa lakṣmaṇena samanvitaḥ
ityevaṃ darśayaṃstasyai rāmo'drākṣītsvakāṃ purīm | tasyāḥ punaḥ samīpe tu nandigrāmaṃ dadarśa ha
«Утвердив в Ланке добродетельного Вибхишану, Рама вместе с Ситой взошёл на Пушпаку; вместе с Сугривой, Хануманом, Ситой и Лакшманой он оглядывал тогда Ланку с разбитыми во многих местах стенами и воротами. Увидев там рощу Ашока — место, где была Сита, — он лишился чувств; [увидел] деревья шимшапа, цветущие, покрытые бутонами, и [рощу], усеянную ракшаси, умершими от страха перед Хануманом. Оглядев так всё, он тотчас двинулся к [своему] городу. И Вибхишана со своими советниками, томимый разлукой, последовал [за ним], вместе с богами во главе с Брахмой, [летевшими] каждый на своей колеснице. Слыша грохот божественных литавр, отрадный для слуха, и так же почитаемый плясками апсар, лучший из Рагху показывал по дороге Сите тиртхи с обителями, мудрецов, сыновей мудрецов и верных мужьям жён мудрецов. Где бы прежде ни останавливался мудрый Рама, все те [места] он показал ей вместе с Лакшманой. Так, показывая ей [всё это], Рама увидел свой город; а вблизи него увидел Нандиграму.»
0b1798a43185 · published Sep 3, 2026, 4:13:44 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Возвращение описано как медленный перелёт над собственным прошлым: Рама показывает Сите места изгнания, будто ведёт по своей памяти. Победа при этом не славится — при виде рощи, где её держали, он теряет сознание. И раньше своего города он видит Нандиграму: того, кто ждал, замечают прежде столицы.