काचित्कान्तेन पर्यङ्के वीणावादनतत्परा । कान्तेन रामसत्कीर्तिं गायमाना पतिं जगौ
स्वामिन्वयं धन्यतमा येषां पुर्याः पतिः प्रभुः । श्रीरामः स्वप्रजाः पुत्रानिव पाति च रक्षकः
यो महत्कर्म दुःसाध्यं कृतवान्सुलभं न तत् । समुद्रं यो निजग्राह सेतुं तत्र बबन्ध च
रावणं यो रिपुं हत्वा लङ्कां सम्भज्य वानरैः । जानकीमाजहारात्र महदाचारमाचरत्
इति प्रोक्तं समाकर्ण्य वचः सुमधुराक्षरम् । पतिः स्मितं चकारेदं वाक्यं पुनरथाब्रवीत्
मुग्धेनेदं महत्कर्म रामचन्द्रस्य भामिनि । दशाननवधादीनि समुद्रदमनानि च
लीलया योऽवनिं प्राप्तो ब्रह्मादिप्रार्थितो महान् । करोति सच्चरित्राणि महापापहराणि च
मा जानीहि नरं रामं कौसल्यानन्ददायकम् । सृजत्यवति हन्त्येतद्विश्वं लीलात्तमानुषः
धन्या वयं ये रामस्य पश्यामो मुखपङ्कजम् । ब्रह्मादिसुरदुर्दर्शं महापुण्यकृतो वयम्
अशृणोद्रामचन्द्रस्य चरित्रं श्रुतिसौख्यदम् । इत्यादि वाक्यं शुश्राव चारो द्वारि स्थितो मुहुः
अन्यो ह्यन्यगृहं गत्वा तस्थौ श्रोतुं हरेर्यशः । तत्रापि रामभद्रस्य यशः शुश्राव शोभनम्
खेलन्ती स्वामिना सार्धं द्यूतेन सुमनोहरा । उवाच वाक्यं मधुरं नर्तयन्तीव कङ्कणे
जितं मया कान्त जवेन सर्वं करिष्यसि त्वं किमु हारिमानसाः । इत्यादि वाक्यं परिहासपूर्वकं कृत्वा स्वकान्तं परिषस्वजे मुदा
उवाच कान्तश्चार्वङ्गि जितमेव सुशोभने । रामं मे स्मरतो नित्यं न कुत्रापि पराजयः
इदानीं त्वां तु जेष्यामि रामं स्मृत्वा मनोहरम् । देवा यथा पुरा स्मृत्वा दितिजानजयन्क्षणात्
kācitkāntena paryaṅke vīṇāvādanatatparā | kāntena rāmasatkīrtiṃ gāyamānā patiṃ jagau
svāminvayaṃ dhanyatamā yeṣāṃ puryāḥ patiḥ prabhuḥ | śrīrāmaḥ svaprajāḥ putrāniva pāti ca rakṣakaḥ
yo mahatkarma duḥsādhyaṃ kṛtavānsulabhaṃ na tat | samudraṃ yo nijagrāha setuṃ tatra babandha ca
rāvaṇaṃ yo ripuṃ hatvā laṅkāṃ sambhajya vānaraiḥ | jānakīmājahārātra mahadācāramācarat
iti proktaṃ samākarṇya vacaḥ sumadhurākṣaram | patiḥ smitaṃ cakāredaṃ vākyaṃ punarathābravīt
mugdhenedaṃ mahatkarma rāmacandrasya bhāmini | daśānanavadhādīni samudradamanāni ca
līlayā yo'vaniṃ prāpto brahmādiprārthito mahān | karoti saccaritrāṇi mahāpāpaharāṇi ca
mā jānīhi naraṃ rāmaṃ kausalyānandadāyakam | sṛjatyavati hantyetadviśvaṃ līlāttamānuṣaḥ
dhanyā vayaṃ ye rāmasya paśyāmo mukhapaṅkajam | brahmādisuradurdarśaṃ mahāpuṇyakṛto vayam
aśṛṇodrāmacandrasya caritraṃ śrutisaukhyadam | ityādi vākyaṃ śuśrāva cāro dvāri sthito muhuḥ
anyo hyanyagṛhaṃ gatvā tasthau śrotuṃ hareryaśaḥ | tatrāpi rāmabhadrasya yaśaḥ śuśrāva śobhanam
khelantī svāminā sārdhaṃ dyūtena sumanoharā | uvāca vākyaṃ madhuraṃ nartayantīva kaṅkaṇe
jitaṃ mayā kānta javena sarvaṃ kariṣyasi tvaṃ kimu hārimānasāḥ | ityādi vākyaṃ parihāsapūrvakaṃ kṛtvā svakāntaṃ pariṣasvaje mudā
uvāca kāntaścārvaṅgi jitameva suśobhane | rāmaṃ me smarato nityaṃ na kutrāpi parājayaḥ
idānīṃ tvāṃ tu jeṣyāmi rāmaṃ smṛtvā manoharam | devā yathā purā smṛtvā ditijānajayankṣaṇāt
«Так говорящей жене обрадованный супруг сказал: „Всё истинно ты говоришь; моё рождено милостью Рамы“. Так услышав славу благого Рамы, соглядатай ушёл; тем временем другой соглядатай в доме другого услышал речь. Некая, на ложе с возлюбленным занятая игрой на вине, поющая добрую славу Рамы, пропела супругу: „О владыка, блаженнейшие мы, у которых владыка города — господин Шри-Рама: он хранит своих подданных, как сыновей, защитник. Кто совершил великое трудноисполнимое дело — не лёгкое оно: обуздал океан и построил там мост; сразив врага Равану и разделив Ланку с обезьянами, вернул он Джанаки и явил здесь великий обычай“. Услышав так сказанное слово со сладчайшими словами, супруг сотворил улыбку и сказал затем это слово: „Простодушною [речью] это [сказано], о прекрасная, — о Рамачандре: убиение десятиликого и прочее, обуздание океана. Кто, умолённый Брахмой и прочими, играючи пришёл на землю, великий, — совершает благие деяния, уносящие великие грехи. Не считай человеком Раму, дарующего радость Каусалье: он творит, хранит и губит эту вселенную, играючи принявший человеческий облик. Блаженны мы, которые видим лотосное лицо, труднозримое для Брахмы и богов; мы совершили великую заслугу“. Слушал он житие Рамачандры, дающее отраду слуху; такое и подобное слово долго слышал соглядатай, стоящий у двери. Другой же, придя в иной дом, встал слушать славу Хари; и там услышал он прекрасную славу благого Рамы. Некая, весьма чарующая, играющая с владыкою в кости, сказала сладкое [слово], как бы играя запястьями: „Выиграно мною, о возлюбленный, быстро; что же ты сделаешь [ты и твои] с пленёнными сердцами?“ — так, с шуткою, обняла она с радостью своего возлюбленного.»
74c9e06484de · published Sep 3, 2026, 4:13:47 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Жена перечисляет подвиги: мост, Ланка, возвращённая Сита. Муж поправляет мягко — не тем он велик: пришёл сюда играючи, а творит и губит миры. Так в домашнем разговоре, за вином и костями, само собой проговаривается то, что богам труднозримо.