दिलीप उवाच
वक्तुश्च जीविका कार्या स्वसामर्थ्यानुसारतः । पुराणप्रक्रमे देयं सचैलोद्वर्तनीयकम्
सूक्ष्माम्बरमथो वापि वस्त्रद्वितयमर्पयेत् । आसनं तु महच्चित्रं रम्यमूर्जस्वलं मृदु
सुवर्णं वा तथा दद्याद्गोभूगेहादिकं तथा । एतत्समस्तं विप्रेन्द्रा दक्षिणामूर्तिना पुरा
शङ्करेण मुनीनां हि भाषितं च दिवौकसाम् । अथ ते मुनयः सर्वे तं प्रणम्यासनस्थितम्
पृथक्पृथक्च ताम्बूलं दत्त्वा शुश्रूषवः स्थिताः । तेनापि कथितं सर्वं पुराणं सर्वसम्प्रदम् । उपान्ताध्यायपर्यन्तं श्रुतवन्तो द्विजोत्तमाः
कामगेन विमानेन सर्वसम्पत्समृद्धिना । सर्वतः सुखयुक्तेन पुण्यस्थानमुपस्थितम्
नालं पृष्टं त्वया राजन्नितोऽप्यतिशयान्तरैः । क्रीडमाना भविष्यन्ति येन तत्पुण्यमुच्यते
सुधाधवलितं कृत्वा शिववेश्मसमन्ततः । स्त्रियो रूपविलासाढ्याः सर्वालङ्कारभूषिताः
नानासुगीतकुशला नानानृत्यविशारदाः । चतस्रोऽष्टौ षडथवा मर्दलध्वनिकाः स्त्रियः
वशिन्यौ द्वे आवजिक्यौ कोणिकाधमने उभे । लासिक्यस्तु चतस्रः स्युः सन्तुष्टैकाथ गायिका
एका द्वे वा सुगीतज्ञे मुखरे हि प्रकीर्तिते । कोणवाद्यकृते द्वे तु तूष्णीं भूताः षडष्ट वा
vaktuśca jīvikā kāryā svasāmarthyānusārataḥ | purāṇaprakrame deyaṃ sacailodvartanīyakam
sūkṣmāmbaramatho vāpi vastradvitayamarpayet | āsanaṃ tu mahaccitraṃ ramyamūrjasvalaṃ mṛdu
suvarṇaṃ vā tathā dadyādgobhūgehādikaṃ tathā | etatsamastaṃ viprendrā dakṣiṇāmūrtinā purā
śaṅkareṇa munīnāṃ hi bhāṣitaṃ ca divaukasām | atha te munayaḥ sarve taṃ praṇamyāsanasthitam
pṛthakpṛthakca tāmbūlaṃ dattvā śuśrūṣavaḥ sthitāḥ | tenāpi kathitaṃ sarvaṃ purāṇaṃ sarvasampradam | upāntādhyāyaparyantaṃ śrutavanto dvijottamāḥ
kāmagena vimānena sarvasampatsamṛddhinā | sarvataḥ sukhayuktena puṇyasthānamupasthitam
nālaṃ pṛṣṭaṃ tvayā rājannito'pyatiśayāntaraiḥ | krīḍamānā bhaviṣyanti yena tatpuṇyamucyate
sudhādhavalitaṃ kṛtvā śivaveśmasamantataḥ | striyo rūpavilāsāḍhyāḥ sarvālaṅkārabhūṣitāḥ
nānāsugītakuśalā nānānṛtyaviśāradāḥ | catasro'ṣṭau ṣaḍathavā mardaladhvanikāḥ striyaḥ
vaśinyau dve āvajikyau koṇikādhamane ubhe | lāsikyastu catasraḥ syuḥ santuṣṭaikātha gāyikā
ekā dve vā sugītajñe mukhare hi prakīrtite | koṇavādyakṛte dve tu tūṣṇīṃ bhūtāḥ ṣaḍaṣṭa vā
«„И о пропитании говорящего должно позаботиться по своей возможности. В начале пураны должно дать умащение с одеждою, или тонкую ткань, — пару одежд да поднесёт; сиденье же большое, узорное, приятное, крепкое, мягкое; или золото так да подаст, корову, землю, дом и прочее. Всё это, о владыки брахманов, некогда Шанкарою в облике Дакшинамурти сказано мудрецам и небожителям“. И вот те мудрецы все, поклонившись ему, сидящему на сиденье, и порознь дав бетель, стали, жаждущие слушать; и им поведана вся пурана, дающая всё. До предпоследней главы слушали лучшие из дваждырождённых. На летящей по желанию колеснице, изобилующей всяким богатством, всячески наделённой счастьем, достигли они святого места. „Недостаточно спрошено тобою, о царь: и сверх того, с иными превосходствами будут они играющими — чем та заслуга зовётся. Извёсткою побелив дом Шивы со всех сторон, — женщины, богатые красотою и повадкой, всеми украшениями украшенные, искусные в разном добром пении, сведущие в разных плясках: четыре, восемь или шесть женщин, бьющих в барабан; две ведущие, две отбивающие, обе играющие палочкой и дующие; плясуний же да будет четыре; довольная одна, певица; одна или две, знающие доброе пение, звонкие возглашены; две, играющие палочкою; молчащих шесть или восемь“.»
9d60e2ffae5c · published Sep 3, 2026, 4:13:51 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Плата чтецу названа прежде всего заботой о пропитании, а не роскошью подношения. И храмовый праздник расписан как наряд: сколько барабанщиц, сколько плясуний, сколько подпевающих и сколько просто стоящих молча.