देवल उवाच
त्वं च तत्सेवकत्वेन मान्यो मम मृगाधिप । ब्रवीमि यदहं वाक्यं श्रुत्वा शाधि करोमि किम्
वसिष्ठो ब्रह्मणः पुत्रो गुरुर्नो विदितस्तव । तस्येयं नन्दिनी नाम धेनुः सर्वार्थसाधिका
सन्तानोत्पत्तये तेन दत्ताराधयितुं मम । येयमाराधिता सम्यग्दिनानि कतिचिन्मया
लघुतर्णकमातेयं धृता ते गिरिकन्दरे । शम्भुभृत्याद्बलात्त्वत्तोऽशक्ता मोचयितुं मया
अहं तस्य मुनेरग्रे गच्छाम्येनामृते कथम् । कामधेनोस्तु दौहित्री जगत्सेव्या यशस्विनी
अनया सदृशी नान्या गौर्यया तोषयामि तम् । तस्माद्विमुच्य गामेनां मया कुरु निजाशनम्
ददामि देहमात्मीयमपकीर्तिमलीमसम् । एवं न धर्महानिः स्यादृषेस्तव तु भोजनम् । गवार्थे त्यजतः प्राणान्ममापि गतिरुत्तमा
एवमाकर्ण्य सिंहेन कृते मौने विशांपते । तदग्रेऽवाङ्मुखे राजा न्यपतद्धर्मकोविदः
तस्य प्रतीक्षमाणस्य सिंहपातं सुदुःसहम् । पपातोपरि पुष्पाणां वृष्टिर्मुक्ता सुरेश्वरैः
पुत्रोत्तिष्ठेति वचनं श्रुत्वा राजा स उत्थितः । जननीमिव तां धेनुं ददर्श न मृगाधिपम्
tvaṃ ca tatsevakatvena mānyo mama mṛgādhipa | bravīmi yadahaṃ vākyaṃ śrutvā śādhi karomi kim
vasiṣṭho brahmaṇaḥ putro gururno viditastava | tasyeyaṃ nandinī nāma dhenuḥ sarvārthasādhikā
santānotpattaye tena dattārādhayituṃ mama | yeyamārādhitā samyagdināni katicinmayā
laghutarṇakamāteyaṃ dhṛtā te girikandare | śambhubhṛtyādbalāttvatto'śaktā mocayituṃ mayā
ahaṃ tasya muneragre gacchāmyenāmṛte katham | kāmadhenostu dauhitrī jagatsevyā yaśasvinī
anayā sadṛśī nānyā gauryayā toṣayāmi tam | tasmādvimucya gāmenāṃ mayā kuru nijāśanam
dadāmi dehamātmīyamapakīrtimalīmasam | evaṃ na dharmahāniḥ syādṛṣestava tu bhojanam | gavārthe tyajataḥ prāṇānmamāpi gatiruttamā
evamākarṇya siṃhena kṛte maune viśāṃpate | tadagre'vāṅmukhe rājā nyapataddharmakovidaḥ
tasya pratīkṣamāṇasya siṃhapātaṃ suduḥsaham | papātopari puṣpāṇāṃ vṛṣṭirmuktā sureśvaraiḥ
putrottiṣṭheti vacanaṃ śrutvā rājā sa utthitaḥ | jananīmiva tāṃ dhenuṃ dadarśa na mṛgādhipam
И ты, как его слуга, почтенен мне, о владыка зверей. Скажу тебе слово; услышав, повели — что мне делать? Васиштха, сын Брахмы, наш наставник, тебе известен; эта его корова по имени Нандини исполняет все цели. Ради рождения потомства она дана им мне для почитания, и несколько дней я почитал её как должно. Эта мать малого телёнка схвачена тобою в горной пещере, и от тебя, слуги Шамбху, я не в силах освободить её силою. Как же я пойду к тому мудрецу без неё? Она внучка коровы желаний, славная, чтимая миром; нет иной коровы, подобной ей, которою я мог бы его ублажить. Потому, отпустив эту корову, сотвори свою трапезу из меня. Отдаю своё тело, запятнанное бесславием: так и дхарме мудреца не будет ущерба, и тебе будет пища; а мне, оставляющему жизнь ради коровы, — высшая участь». Услышав это, лев умолк, о владыка вайшьев, и царь, сведущий в дхарме, пал перед ним с опущенным лицом. И на него, ожидавшего нестерпимого прыжка льва, сверху пал дождь цветов, изливаемый владыками богов. Услышав слово «встань, сын», царь поднялся и увидел ту корову, точно мать, — а владыки зверей не увидел.
0010a8713aa9 · published Sep 3, 2026, 4:14:04 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Царь не торгуется и не грозит: он выкладывает единственное, что у него осталось, — тело, — и называет его «запятнанным бесславием», потому что не уберёг. Молчание льва после этих слов красноречивее ответа: испытание кончилось.