Padma Purāṇa
The Glory of Prayāga: The Story of Mohinī6.222.22-32
4983 / 5781
LinuxTurn pages
Padma Purāṇa · 6.222.22-32
Devanāgarī

न चक्रे मानसं यूनां ते च तां प्रति भूपते । पापार्जितं धनं स्वीयं न विश्वसिति कस्यचित्
न दत्ते न स्वयं भुङ्क्ते न निक्षिपति वै क्वचित् । एकदा सा निशीथे तु विबुध्येति व्यचिन्तयत्
मृतायां मयि कस्येदं धनं पापैरुपार्जितम् । तं नयिष्यति मां घोरं नरकं भृशदारुणम्
दास्यस्तासां च भर्तारस्तद्भोक्ष्यन्ति धनं मम । मयैव सद्गतिस्तस्य कथं न क्रियतेऽधुना
एवं विचिन्त्य सा धर्मे विधाय मतिमुत्तमाम् । चकारारामसरसीवापीकूपसुरालयान्
अभितः पुरमाधत्ते प्रपाः पथिकहेतवे । निदाघे च महाराज तेभ्योऽन्नं प्रददौ च सा
धर्मशालां गृहाभ्याशे निवासाय विदेशिनाम् । विदधे सा पुनस्तेभ्यो ददावाहारमुत्तमम्
एवं प्रवर्तमाना हि धर्मे सा भूप मोहिनी । ज्वरातुरा भवत्काले क्वचिच्चेति व्यचिन्तयत्
धर्मार्थे हि मया वित्तं व्ययितं भूरि यद्यपि । तथापि स्वर्णरूप्यादि प्रचुरं वर्तते परम्
श्रोत्रियेभ्यो ददाम्येतज्ज्ञानेनेति व्यचिन्तयत् । विचिन्त्येति समाहूता मोहिन्या नगरद्विजाः
नागतास्ते महीपाल ज्ञात्वा घोरं प्रतिग्रहम् । यदा तदा विभागं च चक्रे तत्तु धनं स्वकम्

Transliteration (IAST)

na cakre mānasaṃ yūnāṃ te ca tāṃ prati bhūpate | pāpārjitaṃ dhanaṃ svīyaṃ na viśvasiti kasyacit
na datte na svayaṃ bhuṅkte na nikṣipati vai kvacit | ekadā sā niśīthe tu vibudhyeti vyacintayat
mṛtāyāṃ mayi kasyedaṃ dhanaṃ pāpairupārjitam | taṃ nayiṣyati māṃ ghoraṃ narakaṃ bhṛśadāruṇam
dāsyastāsāṃ ca bhartārastadbhokṣyanti dhanaṃ mama | mayaiva sadgatistasya kathaṃ na kriyate'dhunā
evaṃ vicintya sā dharme vidhāya matimuttamām | cakārārāmasarasīvāpīkūpasurālayān
abhitaḥ puramādhatte prapāḥ pathikahetave | nidāghe ca mahārāja tebhyo'nnaṃ pradadau ca sā
dharmaśālāṃ gṛhābhyāśe nivāsāya videśinām | vidadhe sā punastebhyo dadāvāhāramuttamam
evaṃ pravartamānā hi dharme sā bhūpa mohinī | jvarāturā bhavatkāle kvacicceti vyacintayat
dharmārthe hi mayā vittaṃ vyayitaṃ bhūri yadyapi | tathāpi svarṇarūpyādi pracuraṃ vartate param
śrotriyebhyo dadāmyetajjñāneneti vyacintayat | vicintyeti samāhūtā mohinyā nagaradvijāḥ
nāgatāste mahīpāla jñātvā ghoraṃ pratigraham | yadā tadā vibhāgaṃ ca cakre tattu dhanaṃ svakam

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
naне
चक्रेcakreобращала
मानसंmānasaṃсердца
यूनांyūnāṃк юношам
तेteони
caи
तांtāṃк ней
प्रतिpratiк
भूपतेbhūpateо владыка земли
पापार्जितंpāpārjitaṃнажитому грехом
धनंdhanaṃбогатству
स्वीयंsvīyaṃсвоему
विश्वसितिviśvasitiдоверяет
कस्यचित्kasyacitникому
दत्तेdatteдаёт
स्वयंsvayaṃсама
भुङ्क्तेbhuṅkteвкушает
निक्षिपतिnikṣipatiвкладывает
वैvaiже
क्वचित्kvacitкуда-либо
एकदाekadāоднажды
साона
निशीथेniśītheв полночь
तुtuже
विबुध्येतिvibudhyetiпробудившись, так
व्यचिन्तयत्vyacintayatпомыслила
मृतायांmṛtāyāṃкогда умру
मयिmayiя
कस्येदंkasyedaṃчьё это
पापैर्pāpairгрехами
उपार्जितम्upārjitamнажитое
तंtaṃв тот
नयिष्यतिnayiṣyatiуведёт
मांmāṃменя
घोरंghoraṃужасный
नरकंnarakaṃад
भृश-दारुणम्bhṛśa-dāruṇamвесьма страшный
दास्यस्dāsyasслужанки
तासांtāsāṃих
भर्तारस्bhartārasмужья
तद्tadто
भोक्ष्यन्तिbhokṣyantiбудут вкушать
ममmamaмоё
मयैवmayaivaмною же
सद्-गतिस्sad-gatisблагая участь
तस्यtasyaему
कथंkathaṃкак
क्रियतेkriyateне творится
अधुनाadhunāныне
एवंevaṃтак
विचिन्त्यvicintyaпомыслив
धर्मेdharmeк дхарме
विधायvidhāyaобратив
मतिम्matimмысль
उत्तमाम्uttamāmблагую
चकाराराम-सरसी-वापी-कूप-सुरालयान्cakārārāma-sarasī-vāpī-kūpa-surālayānустроила сады, пруды, водоёмы, колодцы и храмы
अभितःabhitaḥвокруг
पुरम्puramгорода
आधत्तेādhatteставит
प्रपाःprapāḥнавесы с водою
पथिक-हेतवेpathika-hetaveради путников
निदाघेnidāgheв зной
महाराजmahārājaо великий царь
तेभ्योऽन्नंtebhyo'nnaṃим пищу
प्रददौpradadauподавала
साона
धर्म-शालांdharma-śālāṃстранноприимный дом
गृहाभ्याशेgṛhābhyāśeблиз дома
निवासायnivāsāyaдля жилья
विदेशिनाम्videśināmчужестранцев
विदधेvidadheустроила
पुनस्punasвновь
तेभ्योtebhyoим
ददाव्dadāvдавала
आहारम्āhāramпищу
उत्तमम्uttamamпревосходную
एवंevaṃтак
प्रवर्तमानाpravartamānāпребывающая
हिhiже
धर्मेdharmeв дхарме
भूपbhūpaо царь
मोहिनीmohinīМохини
ज्वरातुराjvarāturāизмученная жаром
भवत्bhavatстала
कालेkāleсо временем
क्वचिच्kvacicкак-то
चेतिcetiи так
व्यचिन्तयत्vyacintayatпомыслила
धर्मार्थेdharmārtheради дхармы
मयाmayāмною
वित्तंvittaṃдостояние
व्ययितंvyayitaṃистрачено
भूरिbhūriобильное
यद्यपिyadyapiхотя
तथापिtathāpiи всё же
स्वर्ण-रूप्यादिsvarṇa-rūpyādiзолота, серебра и прочего
प्रचुरंpracuraṃизобильно
वर्ततेvartateостаётся
परम्paramещё
श्रोत्रियेभ्योśrotriyebhyoзнатокам Веды
ददाम्य्dadāmyдам
एतज्etajэто
ज्ञानेनjñānenaс рассуждением
इतिitiтак
विचिन्त्येतिvicintyetiпомыслив так
समाहूताsamāhūtāпризваны
मोहिन्याmohinyāМохини
नगर-द्विजाःnagara-dvijāḥгородские брахманы
नागतास्nāgatāsне пришли
तेteони
महीपालmahīpālaо владыка земли
ज्ञात्वाjñātvāзная
घोरंghoraṃужасно
प्रतिग्रहम्pratigrahamпринятие дара
यदाyadāкогда
तदाtadāтогда
विभागंvibhāgaṃраздел
चक्रेcakreсовершила
तत्tatто
धनंdhanaṃбогатство
स्वकम्svakamсвоё
Translation

Она не обращала сердца к юношам, и они к ней, о владыка земли. Нажитому грехом своему богатству она не доверяла никому: не давала, сама не вкушала и никуда не вкладывала. Однажды в полночь, пробудившись, она помыслила: «Когда я умру, чьим станет это богатство, нажитое грехами? Оно уведёт меня в ужасный, весьма страшный ад. Служанки и мужья их будут вкушать моё богатство; отчего же мне самой не сотворить ему ныне благой участи?» Помыслив так и обратив мысль к дхарме, она устроила сады, пруды, водоёмы, колодцы и храмы. Вокруг города она ставила навесы с водою ради путников, а в зной, о великий царь, подавала им и пищу. Близ дома она устроила странноприимный дом для жилья чужестранцев и вновь давала им превосходную пищу. Так пребывая в дхарме, о царь, Мохини со временем как-то занемогла жаром и помыслила: «Хотя обильное достояние истрачено мною ради дхармы, всё же остаётся ещё изобильно золота, серебра и прочего. Отдам-ка я это с рассуждением знатокам Веды». Помыслив так, Мохини призвала городских брахманов; но они не пришли, о владыка земли, зная, что принятие такого дара ужасно. И тогда она сама совершила раздел своего богатства.

Version

a246ac3e1cb5 · published Sep 3, 2026, 4:14:05 AM UTC

Available inRU

Page between verses with