श्रीमहादेव उवाच
त्रिपाद्विभूतेर्लोकास्तु असङ्ख्याताः प्रकीर्तिताः । शुद्धसत्त्वमयाः सर्वे ब्रह्मानन्दसुखाढ्याः
सर्वे नित्या निर्विकारा हेयरागादिवर्जिताः । सर्वे हिरण्मयाः शुद्धाः कोटिसूर्यसमप्रभाः
सर्वे वेदमया दिव्याः कामक्रोधविवर्जिताः । नारायणपदाम्भोजभक्त्येकरससेविताः
निरन्तरं सामगानपरिपूर्णसुखाश्रिताः । सर्वे पञ्चोपनिषदः स्वरूपा वेदवर्चसः । सर्वे वेदमयैर्दिव्यैः पुरुषैः स्त्रीभिरावृताः । वेदैकरसतोयाढ्यैः सरोभिरुपशोभिताः
श्रुतिस्मृतिपुराणादिरूपस्थावरसंयुताः । सर्वं वर्णयितुं शक्यं न मया लोकविस्तृतम्
विरजापरमव्योम्नोरन्तरा केवलं स्मृतम् । तत्स्थानमुपभोक्तव्यमव्यक्तब्रह्मसेविनाम्
स्वात्मानुभवजानन्दसुखदं केवलं पदम् । निःश्रेयसं च निर्वाणं कैवल्यं मोक्ष उच्यते
श्रीशाङ्घ्रिभक्तिसेवैकरसभोगविवर्जिताः । तदिच्छन्त्यल्पमतयो मोक्षं सुखविवर्जितम्
महात्मानो महाभागा भगवत्पादसेवकाः । तद्विष्णोः परमं धाम यान्ति ब्रह्मसुखप्रदम्
नानाजनपदाकीर्णं वैकुण्ठं तद्धरेः पदम् । प्राकारैश्च विमानैश्च सौधैरत्नमयैर्वृतम्
तन्मध्ये नगरी दिव्या सायोध्येति प्रकीर्तिता । मणिकाञ्चनचित्राढ्यप्राकारैस्तोरणैर्वृता
चतुर्द्वारसमायुक्ता रत्नगोपुरसंवृता । चण्डादिद्वारपालैश्च कुमुदाद्यैश्च रक्षिता
tripādvibhūterlokāstu asaṅkhyātāḥ prakīrtitāḥ | śuddhasattvamayāḥ sarve brahmānandasukhāḍhyāḥ
sarve nityā nirvikārā heyarāgādivarjitāḥ | sarve hiraṇmayāḥ śuddhāḥ koṭisūryasamaprabhāḥ
sarve vedamayā divyāḥ kāmakrodhavivarjitāḥ | nārāyaṇapadāmbhojabhaktyekarasasevitāḥ
nirantaraṃ sāmagānaparipūrṇasukhāśritāḥ | sarve pañcopaniṣadaḥ svarūpā vedavarcasaḥ | sarve vedamayairdivyaiḥ puruṣaiḥ strībhirāvṛtāḥ | vedaikarasatoyāḍhyaiḥ sarobhirupaśobhitāḥ
śrutismṛtipurāṇādirūpasthāvarasaṃyutāḥ | sarvaṃ varṇayituṃ śakyaṃ na mayā lokavistṛtam
virajāparamavyomnorantarā kevalaṃ smṛtam | tatsthānamupabhoktavyamavyaktabrahmasevinām
svātmānubhavajānandasukhadaṃ kevalaṃ padam | niḥśreyasaṃ ca nirvāṇaṃ kaivalyaṃ mokṣa ucyate
śrīśāṅghribhaktisevaikarasabhogavivarjitāḥ | tadicchantyalpamatayo mokṣaṃ sukhavivarjitam
mahātmāno mahābhāgā bhagavatpādasevakāḥ | tadviṣṇoḥ paramaṃ dhāma yānti brahmasukhapradam
nānājanapadākīrṇaṃ vaikuṇṭhaṃ taddhareḥ padam | prākāraiśca vimānaiśca saudhairatnamayairvṛtam
tanmadhye nagarī divyā sāyodhyeti prakīrtitā | maṇikāñcanacitrāḍhyaprākāraistoraṇairvṛtā
caturdvārasamāyuktā ratnagopurasaṃvṛtā | caṇḍādidvārapālaiśca kumudādyaiśca rakṣitā
«Миры трёхчастного величия названы неисчислимыми: все они состоят из чистой саттвы и исполнены счастья блаженства Брахмана. Все вечны, неизменны, свободны от отвергаемой страсти и прочего; все златые и чистые, сиянием равные миллионам солнц. Все состоят из Веды, дивные, свободные от вожделения и гнева; населены теми, чей единственный вкус — преданное служение лотосным стопам Нараяны. Непрестанно полны они счастья от пения саманов; все они по природе — пять упанишад и сияют Ведою. Населены они дивными мужами и жёнами, состоящими из Веды, и украшены озёрами, полными вод единого вкуса Веды. Есть в них и неподвижные существа в облике шрути, смрити, пуран и прочего; всю простёртость этих миров мне не описать. А между Вираджей и высшим небом признано место, называемое «одиноким», предназначенное для вкушения тем, кто чтит непроявленный Брахман. Та одинокая обитель даёт счастье блаженства от опыта своей души; зовётся она и высшим благом, и нирваной, и кайвальей, и освобождением. Лишённые вкуса служения стопам владыки Шри, скудоумные желают того освобождения, лишённого счастья. А великие душою и великие долею, служители стоп Господа, идут в ту высшую обитель Вишну, дающую счастье Брахмана. Полна разных областей и людей та обитель Хари, Вайкунтха; окружена она оградами, дворцами и самоцветными чертогами. Посреди неё — дивный город, названный Айодхьей; окружён он оградами, пёстрыми от самоцветов и золота, и арками. С четырьмя вратами, окружённый самоцветными башнями, хранимый привратниками во главе с Чандою и Кумудою.
ff29099bef0a · published Sep 3, 2026, 4:14:06 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Кайвалья не отвергнута и не названа ложной — ей отведено своё место, между рекой и высшим небом. Разница названа прямо: там счастье от собственной души, здесь — от служения.