कुशला व्यवहारेषु सौहृदेषु परीक्षिताः । प्राप्तकालं यथा दण्डं धारयेयुः सुतेष्व् अपि ॥
कोशसंग्रहणे युक्ता बलस्य च परिग्रहे । अहितं चापि पुरुषं न विहिंस्युर् अदूषकम् ॥
वीरांश् च नियतोत्साहा राज शास्त्रम् अनुष्ठिताः । शुचीनां रक्षितारश् च नित्यं विषयवासिनाम् ॥
ब्रह्मक्षत्रम् अहिंसन्तस् ते कोशं समपूरयन् । सुतीक्ष्णदण्डाः संप्रेक्ष्य पुरुषस्य बलाबलम् ॥
शुचीनाम् एकबुद्धीनां सर्वेषां संप्रजानताम् । नासीत् पुरे वा राष्ट्रे वा मृषावादी नरः क्व चित् ॥
कश् चिन् न दुष्टस् तत्रासीत् परदाररतिर् नरः । प्रशान्तं सर्वम् एवासीद् राष्ट्रं पुरवरं च तत् ॥
kuśalā vyavahāreṣu sauhṛdeṣu parīkṣitāḥ | prāptakālaṃ yathā daṇḍaṃ dhārayeyuḥ suteṣv api ||
kośasaṃgrahaṇe yuktā balasya ca parigrahe | ahitaṃ cāpi puruṣaṃ na vihiṃsyur adūṣakam ||
vīrāṃś ca niyatotsāhā rāja śāstram anuṣṭhitāḥ | śucīnāṃ rakṣitāraś ca nityaṃ viṣayavāsinām ||
brahmakṣatram ahiṃsantas te kośaṃ samapūrayan | sutīkṣṇadaṇḍāḥ saṃprekṣya puruṣasya balābalam ||
śucīnām ekabuddhīnāṃ sarveṣāṃ saṃprajānatām | nāsīt pure vā rāṣṭre vā mṛṣāvādī naraḥ kva cit ||
kaś cin na duṣṭas tatrāsīt paradāraratir naraḥ | praśāntaṃ sarvam evāsīd rāṣṭraṃ puravaraṃ ca tat ||
Они были искусны в делах управления и испытаны в дружеских отношениях. В должное время они применяли наказание как следует, даже к собственным сыновьям. Они были прилежны в пополнении казны и содержании войска, но не вредили даже недоброжелателю, если он был невиновен. Эти герои с постоянным усердием следовали науке царского управления и всегда защищали чистых жителей областей. Не притесняя брахманов и кшатриев, они наполняли казну; были строги в наказании, но сперва взвешивали силу и слабость человека. Благодаря этим чистым, единомысленным и всё понимающим советникам в городе и царстве нигде не было лжеца. Там не было ни одного дурного человека, увлечённого чужой супругой; всё царство и эта превосходная столица были спокойны.
bbe0ee9af14d · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Справедливость министров выражена в равновесии. Они умеют наказывать, но не вредят невиновному; пополняют казну, но не притесняют опоры общества; поддерживают порядок, но действуют после рассмотрения обстоятельств. Поэтому общественная чистота Айодхьи имеет управленческую основу: мир держится не на слабости закона, а на точной и ответственной власти.