Ramayana
Дашаратха получает божественную пайасу1.15.1-8
60 / 2464
Ramayana · 1.15.1-8
Devanāgarī

ततो नारायणो विष्णुर् नियुक्तः सुरसत्तमैः । जानन्न् अपि सुरान् एवं श्लक्ष्णं वचनम् अब्रवीत् ॥
उपायः को वधे तस्य राक्षसाधिपतेः सुराः । यम् अहं तं समास्थाय निहन्याम् ऋषिकण्टकम् ॥
एवम् उक्ताः सुराः सर्वे प्रत्यूचुर् विष्णुम् अव्ययम् । मानुषीं तनुम् आस्थाय रावणं जहि संयुगे ॥
स हि तेपे तपस् तीव्रं दीर्घकालम् अरिंदम । येन तुष्टो ऽभवद् ब्रह्मा लोककृल् लोकपूजितः ॥
संतुष्टः प्रददौ तस्मै राक्षसाय वरं प्रभुः । नानाविधेभ्यो भूतेभ्यो भयं नान्यत्र मानुषात् ॥
अवज्ञाताः पुरा तेन वरदानेन मानवाः । तस्मात् तस्य वधो दृष्टो मानुषेभ्यः परंतप ॥
इत्य् एतद् वचनं श्रुत्वा सुराणां विष्णुर् आत्मवान् । पितरं रोचयाम् आस तदा दशरथं नृपम् ॥
स चाप्य् अपुत्रो नृपतिस् तस्मिन् काले महाद्युतिः । अयजत् पुत्रियाम् इष्टिं पुत्रेप्सुर् अरिसूदनः ॥

Transliteration (IAST)

tato nārāyaṇo viṣṇur niyuktaḥ surasattamaiḥ | jānann api surān evaṃ ślakṣṇaṃ vacanam abravīt ||
upāyaḥ ko vadhe tasya rākṣasādhipateḥ surāḥ | yam ahaṃ taṃ samāsthāya nihanyām ṛṣikaṇṭakam ||
evam uktāḥ surāḥ sarve pratyūcur viṣṇum avyayam | mānuṣīṃ tanum āsthāya rāvaṇaṃ jahi saṃyuge ||
sa hi tepe tapas tīvraṃ dīrghakālam ariṃdama | yena tuṣṭo 'bhavad brahmā lokakṛl lokapūjitaḥ ||
saṃtuṣṭaḥ pradadau tasmai rākṣasāya varaṃ prabhuḥ | nānāvidhebhyo bhūtebhyo bhayaṃ nānyatra mānuṣāt ||
avajñātāḥ purā tena varadānena mānavāḥ | tasmāt tasya vadho dṛṣṭo mānuṣebhyaḥ paraṃtapa ||
ity etad vacanaṃ śrutvā surāṇāṃ viṣṇur ātmavān | pitaraṃ rocayām āsa tadā daśarathaṃ nṛpam ||
sa cāpy aputro nṛpatis tasmin kāle mahādyutiḥ | ayajat putriyām iṣṭiṃ putrepsur arisūdanaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ततःtataḥзатем; после этого
नारायणःnārāyaṇaḥНараяна; Господь Нараяна
विष्णुःviṣṇuḥВишну; Господь Вишну
नियुक्तःniyuktaḥпобуждённый; назначенный
सुरसत्तमैःsurasattamaiḥлучшими из богов; превосходными девами
जानन् अपिjānan apiхотя и знающий; зная всё же
सुरान्surānбогам; девам
एवम्evamтак; таким образом
श्लक्ष्णम्ślakṣṇamмягкое; учтивое
वचनम्vacanamслово; речь
अब्रवीत्abravītсказал; произнёс
उपायःupāyaḥспособ; средство
कःkaḥкакой; что за
वधेvadheв убийстве; для уничтожения
तस्यtasyaего; того
राक्षसाधिपतेःrākṣasādhipateḥвладыки ракшасов; повелителя демонов
सुराःsurāḥо боги; девы
यम्yamкоторый; какой
अहम्ahamя; именно я
तम्tamего; тот
समास्थायsamāsthāyaприняв; прибегнув к
निहन्याम्nihanyāmя уничтожу; смогу убить
ऋषिकण्टकम्ṛṣikaṇṭakamшип для риши; мучителя мудрецов
एवम्evamтак; таким образом
उक्ताःuktāḥспрошенные; когда им было сказано
सुराःsurāḥбоги; девы
सर्वेsarveвсе; в полном числе
प्रत्यूचुःpratyūcuḥответили; сказали в ответ
विष्णुम्viṣṇumВишну; Господу Вишну
अव्ययम्avyayamнеизменному; нетленному
मानुषीम्mānuṣīmчеловеческую; людскую
तनुम्tanumформу; тело
आस्थायāsthāyaприняв; вступив в
रावणम्rāvaṇamРавану; демона Равану
जहिjahiубей; срази
संयुगेsaṃyugeв битве; в сражении
सः हिsaḥ hiведь он; именно он
तेपेtepeсовершал; исполнял аскезу
तपःtapaḥтапас; аскезу
तीव्रम्tīvramсуровую; жгучую
दीर्घकालम्dīrghakālamдолгое время; в течение долгого срока
अरिंदमariṃdamaо усмиритель врагов; о победитель врагов
येनyenaчем; благодаря чему
तुष्टःtuṣṭaḥдовольным; удовлетворённым
अभवत्abhavatстал; сделался
ब्रह्माbrahmāБрахма; творец
लोककृत्lokakṛtсоздатель миров; творец мира
लोकपूजितःlokapūjitaḥпочитаемый миром; почитаемый всеми
संतुष्टःsaṃtuṣṭaḥудовлетворённый; вполне довольный
प्रददौpradadauдаровал; дал
तस्मैtasmaiему; тому
राक्षसायrākṣasāyaракшасу; демону
वरम्varamдар; благословение
प्रभुःprabhuḥвладыка; могущественный
नानाविधेभ्यःnānāvidhebhyaḥот разного рода; от различных
भूतेभ्यःbhūtebhyaḥсуществ; живых существ
भयम्bhayamстраха; опасности
naне; нет
अन्यत्रanyatraкроме; за исключением
मानुषात्mānuṣātчеловека; человеческого существа
अवज्ञाताःavajñātāḥпрезрены; оставлены без внимания
पुराpurāпрежде; раньше
तेनtenaим; Раваной
वरदानेनvaradānenaпри даровании дара; из-за благословения
मानवाःmānavāḥлюди; человеческие существа
तस्मात्tasmātпоэтому; из-за этого
तस्यtasyaего; для него
वधःvadhaḥубийство; гибель
दृष्टःdṛṣṭaḥувиден; найден
मानुषेभ्यःmānuṣebhyaḥот людей; через людей
परंतपparaṃtapaо сокрушитель врагов; о палящий противников
इतिitiтак; с такими словами
एतत्etatэто; такое
वचनम्vacanamслово; речь
श्रुत्वाśrutvāуслышав; выслушав
सुराणाम्surāṇāmбогов; девов
विष्णुःviṣṇuḥВишну; Господь Вишну
आत्मवान्ātmavānвладеющий собой; самосущный
पितरम्pitaramотцом; как отца
रोचयाम् आसrocayām āsaизбрал; счёл подходящим
तदाtadāтогда; в то время
दशरथम्daśarathamДашаратху; царя Дашаратху
नृपम्nṛpamцаря; правителя
सः च अपिsaḥ ca apiи он также; и тот
अपुत्रःaputraḥбездетный; не имеющий сына
नृपतिःnṛpatiḥцарь; владыка людей
तस्मिन् कालेtasmin kāleв то время; в тот момент
महाद्युतिःmahādyutiḥвеликосияющий; обладающий великим блеском
अयजत्ayajatсовершал жертву; жертвовал
पुत्रियाम्putriyāmдающую сыновей; ради сыновей
इष्टिम्iṣṭimишти; особую жертву
पुत्रेप्सुःputrepsuḥжелающий сына; стремящийся к потомку
अरिसूदनःarisūdanaḥуничтожитель врагов; победитель противников
Translation

Тогда Нараяна Вишну, побуждённый лучшими из богов, хотя всё знал, мягко сказал им: «О боги, какой способ есть для уничтожения этого владыки ракшасов? Какую форму мне принять, чтобы уничтожить мучителя риши?» Когда неизменный Вишну так спросил их, все боги ответили: «Прими человеческое тело и срази Равану в битве. Ведь он, о усмиритель врагов, долго совершал суровую аскезу, и ею удовлетворился Брахма, создатель миров, почитаемый всеми. Довольный владыка даровал этому ракшасу благословение: ему не будет страха от существ разных видов, кроме человека. При даровании дара Равана прежде презрел людей; поэтому, о сокрушитель врагов, его гибель найдена через людей». Услышав это слово богов, владеющий собой Вишну избрал царя Дашаратху своим отцом. А тот великосияющий бездетный царь, уничтожитель врагов, в это время совершал ишти ради сыновей, желая потомства.

Version

f30d8d2c51b3 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with