Ramayana
Бхагиратха освобождает сыновей Сагары1.43.1-7
187 / 2464
Ramayana · 1.43.1-7
Devanāgarī

स गत्वा सागरं राजा गङ्गयानुगतस् तदा । प्रविवेश तलं भूमेर् यत्र ते भस्मसात्कृताः ॥
भस्मन्य् अथाप्लुते राम गङ्गायाः सलिलेन वै । सर्व लोकप्रभुर् ब्रह्मा राजानम् इदम् अब्रवीत् ॥
तारिता नरशार्दूल दिवं याताश् च देववत् । षष्टिः पुत्रसहस्राणि सगरस्य महात्मनः ॥
सागरस्य जलं लोके यावत् स्थास्यति पार्थिव । सगरस्यात्मजास् तावत् स्वर्गे स्थास्यन्ति देववत् ॥
इयं च दुहिता ज्येष्ठा तव गङ्गा भविष्यति । त्वत्कृतेन च नाम्ना वै लोके स्थास्यति विश्रुता ॥
गङ्गा त्रिपथगा नाम दिव्या भागीरथीति च । त्रिपथो भावयन्तीति ततस् त्रिपथगा स्मृता ॥
पितामहानां सर्वेषां त्वम् अत्र मनुजाधिप । कुरुष्व सलिलं राजन् प्रतिज्ञाम् अपवर्जय ॥

Transliteration (IAST)

sa gatvā sāgaraṃ rājā gaṅgayānugatas tadā | praviveśa talaṃ bhūmer yatra te bhasmasātkṛtāḥ ||
bhasmany athāplute rāma gaṅgāyāḥ salilena vai | sarva lokaprabhur brahmā rājānam idam abravīt ||
tāritā naraśārdūla divaṃ yātāś ca devavat | ṣaṣṭiḥ putrasahasrāṇi sagarasya mahātmanaḥ ||
sāgarasya jalaṃ loke yāvat sthāsyati pārthiva | sagarasyātmajās tāvat svarge sthāsyanti devavat ||
iyaṃ ca duhitā jyeṣṭhā tava gaṅgā bhaviṣyati | tvatkṛtena ca nāmnā vai loke sthāsyati viśrutā ||
gaṅgā tripathagā nāma divyā bhāgīrathīti ca | tripatho bhāvayantīti tatas tripathagā smṛtā ||
pitāmahānāṃ sarveṣāṃ tvam atra manujādhipa | kuruṣva salilaṃ rājan pratijñām apavarjaya ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
सःsaḥон; тот
गत्वाgatvāпойдя; дойдя
सागरम्sāgaramк океану; к Сагару-океану
राजाrājāцарь; Бхагиратха
गङ्गयाgaṅgayāГангой; с рекой Гангой
अनुगतःanugataḥсопровождаемый; следуемый
तदाtadāтогда; в то время
प्रविवेशpraviveśaвошёл; проник
तलम्talamв глубину; на дно
भूमेःbhūmeḥземли; тверди
यत्रyatraгде; в том месте, где
तेteони; те
भस्मसात्कृताःbhasmasātkṛtāḥобращены в пепел; сделаны пеплом
भस्मनिbhasmaniв пепле; золе
अथathaзатем; после этого
आप्लुतेāpluteомоченном; залитом
रामrāmaо Рама; Рама
गङ्गायाःgaṅgāyāḥГанги; реки Ганги
सलिलेनsalilenaводой; водами
वैvaiже; поистине
सर्वलोकप्रभुःsarvalokaprabhuḥвладыка всех миров; господин всех сфер
ब्रह्माbrahmāБрахма; Прародитель
राजानम्rājānamцарю; к царю
इदम्idamэто; такое
अब्रवीत्abravītсказал; произнёс
तारिताःtāritāḥпереправлены; спасены
नरशार्दूलnaraśārdūlaо тигр среди людей; о лучший из людей
दिवम्divamна небо; в небесный мир
याताः चyātāḥ caи ушли; и достигли
देववत्devavatкак боги; подобно девам
षष्टिःṣaṣṭiḥшестьдесят; шестидесяток
पुत्रसहस्राणिputrasahasrāṇiтысяч сыновей; сыновей тысячами
सगरस्यsagarasyaСагары; царя Сагары
महात्मनःmahātmanaḥвеликодушного; великой души
सागरस्यsāgarasyaСагары; океана Сагары
जलम्jalamвода; воды
लोकेlokeв мире; среди людей
यावत्yāvatпока; сколько
स्थास्यतिsthāsyatiбудет пребывать; останется
पार्थिवpārthivaо царь; земной владыка
सगरस्यsagarasyaСагары; царя Сагары
आत्मजाःātmajāḥсыновья; дети
तावत्tāvatстолько; до тех пор
स्वर्गेsvargeна небе; в сварге
स्थास्यन्तिsthāsyantiбудут пребывать; останутся
देववत्devavatкак боги; подобно девам
इयम् चiyam caи эта; она же
दुहिताduhitāдочь; дитя
ज्येष्ठाjyeṣṭhāстаршая; первая
तवtavaтвоя; для тебя
गङ्गाgaṅgāГанга; река Ганга
भविष्यतिbhaviṣyatiбудет; станет
त्वत्कृतेनtvatkṛtenaсделанным тобой; произошедшим от тебя
caи; также
नाम्नाnāmnāименем; по имени
वैvaiже; поистине
लोकेlokeв мире; среди людей
स्थास्यतिsthāsyatiбудет пребывать; останется
विश्रुताviśrutāпрославленная; известная
गङ्गाgaṅgāГанга; река Ганга
त्रिपथगाtripathagāТрипатхага; идущая тремя путями
नामnāmaпо имени; именем
दिव्याdivyāбожественная; небесная
भागीरथी इति चbhāgīrathī iti caи как Бхагиратхи; и именем Бхагиратхи
त्रिपथःtripathaḥтри пути; три дороги
भावयन्तीbhāvayantīоживляющая; освящающая
इतिitiтак; поэтому
ततःtataḥоттого; поэтому
त्रिपथगाtripathagāТрипатхага; трёхпутная
स्मृताsmṛtāпамятуется; известна
पितामहानाम्pitāmahānāmпрадедов; предков
सर्वेषाम्sarveṣāmвсех; в полном числе
त्वम्tvamты; именно ты
अत्रatraздесь; в этом месте
मनुजाधिपmanujādhipaо владыка людей; царь
कुरुष्वkuruṣvaсоверши; сделай
सलिलम्salilamводное возлияние; воду
राजन्rājanо царь; государь
प्रतिज्ञाम्pratijñāmобет; обещание
अपवर्जयapavarjayaисполни; сними долг
Translation

Тогда царь, сопровождаемый Гангой, дошёл до океана и вошёл в глубину земли, туда, где сыновья Сагары были обращены в пепел. Когда пепел был омыт водами Ганги, о Рама, владыка всех миров Брахма сказал царю: «О тигр среди людей, шестьдесят тысяч сыновей великодушного Сагары переправлены и, подобно богам, ушли на небо. О царь, пока в мире будут пребывать воды Сагары-океана, до тех пор сыновья Сагары будут пребывать на небе как боги. Эта старшая дочь, Ганга, станет твоей дочерью и в мире будет прославлена именем, связанным с тобой. Божественная Ганга будет известна как Трипатхага и как Бхагиратхи; поскольку она оживляет три пути, её помнят как Трипатхагу. О владыка людей, соверши здесь водное возлияние всем прадедам и исполни свой обет».

Version

25fdca7b3edd · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with