Ramayana
Аскеза Вишвамитры и Менака1.62.19-21
264 / 2464
Ramayana · 1.62.19-21
Devanāgarī

ब्रह्मणः स वचः श्रुत्वा विश्वामित्रस् तपोधनः । प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा प्रत्युवाच पितामहम् ॥
ब्रह्मर्षि शब्दम् अतुलं स्वार्जितैः कर्मभिः शुभैः । यदि मे भगवान् आह ततो ऽहं विजितेन्द्रियः ॥
तम् उवाच ततो ब्रह्मा न तावत् त्वं जितेन्द्रियः । यतस्व मुनिशार्दूल इत्य् उक्त्वा त्रिदिवं गतः ॥

Transliteration (IAST)

brahmaṇaḥ sa vacaḥ śrutvā viśvāmitras tapodhanaḥ | prāñjaliḥ praṇato bhūtvā pratyuvāca pitāmaham ||
brahmarṣi śabdam atulaṃ svārjitaiḥ karmabhiḥ śubhaiḥ | yadi me bhagavān āha tato 'haṃ vijitendriyaḥ ||
tam uvāca tato brahmā na tāvat tvaṃ jitendriyaḥ | yatasva muniśārdūla ity uktvā tridivaṃ gataḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ब्रह्मणःbrahmaṇaḥБрахмы; прародителя
सःsaḥто; это
वचःvacaḥслово; речь
श्रुत्वाśrutvāуслышав; выслушав
विश्वामित्रःviśvāmitraḥВишвамитра; мудрец Вишвамитра
तपोधनःtapodhanaḥбогатый тапасом; чьё богатство — аскеза
प्राञ्जलिःprāñjaliḥсо сложенными ладонями; почтительно сложив руки
प्रणतःpraṇataḥсклонившийся; поклонившийся
भूत्वाbhūtvāстав; будучи
प्रत्युवाचpratyuvācaответил; сказал в ответ
पितामहम्pitāmahamпрародителю; деду всех существ
ब्रह्मर्षिbrahmarṣiбрахмарши; мудрец-брахман
शब्दम्śabdamзвание; слово
अतुलम्atulamнесравненное; не имеющее равного
स्वार्जितैःsvārjitaiḥсобственно добытыми; заслуженными мной
कर्मभिःkarmabhiḥделами; поступками
शुभैःśubhaiḥблагими; чистыми
यदिyadiесли; когда
मेmeмне; обо мне
भगवान्bhagavānБлагословенный; почтенный Господь
आहāhaскажет; назовёт
ततःtataḥтогда; после этого
अहम्ahamя; именно я
विजितेन्द्रियःvijitendriyaḥпобедивший чувства; овладевший органами чувств
तम्tamему; того
उवाचuvācaсказал; произнёс
ततःtataḥтогда; после этого
ब्रह्माbrahmāБрахма; прародитель Брахма
naне; нет
तावत्tāvatпока ещё; настолько
त्वम्tvamты; именно ты
जितेन्द्रियःjitendriyaḥпобедивший чувства; владеющий чувствами
यतस्वyatasvaстарайся; прилагай усилие
मुनिशार्दूलmuniśārdūlaо тигр среди муни; лучший из мудрецов
इतिitiтак; с этими словами
उक्त्वाuktvāсказав; произнеся
त्रिदिवम्tridivamна небо; в небесный мир
गतःgataḥушёл; отправился
Translation

Услышав слово Брахмы, богатый тапасом Вишвамитра сложил ладони, поклонился и ответил Прародителю: «Если Благословенный назовёт меня несравненным званием брахмарши, заслуженным благими делами, тогда я буду знать, что победил чувства». Тогда Брахма сказал ему: «Пока ты ещё не победил чувства. Старайся, о тигр среди муни». Сказав так, он ушёл на небо.

Version

2fcffdffceef · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with