Ramayana
Рама соблюдает обет, и Айодхья ликует2.6.1-8
339 / 2464
Ramayana · 2.6.1-8
Devanāgarī

गते पुरोहिते रामः स्नातो नियतमानसः । सह पत्न्या विशालाक्ष्या नारायणम् उपागमत् ॥
प्रगृह्य शिरसा पात्रीं हविषो विधिवत् तदा । महते दैवतायाज्यं जुहाव ज्वलिते ऽनले ॥
शेषं च हविषस् तस्य प्राश्याशास्यात्मनः प्रियम् । ध्यायन् नारायणं देवं स्वास्तीर्णे कुशसंस्तरे ॥
वाग्यतः सह वैदेह्या भूत्वा नियतमानसः । श्रीमत्य् आयतने विष्णोः शिश्ये नरवरात्मजः ॥
एकयामावशिष्टायां रात्र्यां प्रतिविबुध्य सः । अलंकारविधिं कृत्स्नं कारयाम् आस वेश्मनः ॥
तत्र शृण्वन् सुखा वाचः सूतमागधबन्दिनाम् । पूर्वां संध्याम् उपासीनो जजाप यतमानसः ॥
तुष्टाव प्रणतश् चैव शिरसा मधुसूदनम् । विमलक्षौमसंवीतो वाचयाम् आस च द्विजान् ॥
तेषां पुण्याहघोषो ऽथ गम्भीरमधुरस् तदा । अयोध्यां पूरयाम् आस तूर्यघोषानुनादितः ॥

Transliteration (IAST)

gate purohite rāmaḥ snāto niyatamānasaḥ | saha patnyā viśālākṣyā nārāyaṇam upāgamat ||
pragṛhya śirasā pātrīṃ haviṣo vidhivat tadā | mahate daivatāyājyaṃ juhāva jvalite 'nale ||
śeṣaṃ ca haviṣas tasya prāśyāśāsyātmanaḥ priyam | dhyāyan nārāyaṇaṃ devaṃ svāstīrṇe kuśasaṃstare ||
vāgyataḥ saha vaidehyā bhūtvā niyatamānasaḥ | śrīmaty āyatane viṣṇoḥ śiśye naravarātmajaḥ ||
ekayāmāvaśiṣṭāyāṃ rātryāṃ prativibudhya saḥ | alaṃkāravidhiṃ kṛtsnaṃ kārayām āsa veśmanaḥ ||
tatra śṛṇvan sukhā vācaḥ sūtamāgadhabandinām | pūrvāṃ saṃdhyām upāsīno jajāpa yatamānasaḥ ||
tuṣṭāva praṇataś caiva śirasā madhusūdanam | vimalakṣaumasaṃvīto vācayām āsa ca dvijān ||
teṣāṃ puṇyāhaghoṣo 'tha gambhīramadhuras tadā | ayodhyāṃ pūrayām āsa tūryaghoṣānunāditaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
गतेgateкогда ушёл; после ухода
पुरोहितेpurohiteпурохиты; домашнего жреца
रामःrāmaḥРама; царевич Рама
स्नातःsnātaḥомывшийся; совершивший омовение
नियतमानसःniyatamānasaḥс собранным умом; сдержанный в уме
सहsahaвместе; совместно
पत्न्याpatnyāс супругой; с женой
विशालाक्ष्याviśālākṣyāширокоокой; прекрасноокой
नारायणम्nārāyaṇamк Нараяне; Господу Нараяне
उपागमत्upāgamatприблизился; приступил к поклонению
प्रगृह्यpragṛhyaвзяв; подняв
शिरसाśirasāголовой; над головой
पात्रीम्pātrīmсосуд; чашу
हविषःhaviṣaḥс жертвенной пищей; с хави
विधिवत्vidhivatпо правилу; надлежащим образом
तदाtadāтогда; в то время
महतेmahateвеликому; могучему
दैवतायdaivatāyaбожеству; Богу
आज्यम्ājyamтоплёное масло; гхи
जुहावjuhāvaвозлил; принёс в жертву
ज्वलितेjvaliteпылающем; зажжённом
अनलेanaleв огне; в жертвенном огне
शेषम्śeṣamостаток; оставшееся
caи; также
हविषःhaviṣaḥжертвенной пищи; хави
तस्यtasyaтой; этой
प्राश्यprāśyaвкусив; съев
आशास्यāśāsyaпожелав; испросив
आत्मनःātmanaḥдля себя; себе
प्रियम्priyamдорогого; благого
ध्यायन्dhyāyanсозерцая; медитируя
नारायणम्nārāyaṇamНараяну; Господа Нараяну
देवम्devamБога; сияющего Господа
स्वास्तीर्णेsvāstīrṇeхорошо расстеленном; правильно уложенном
कुशसंस्तरेkuśasaṃstareложе из куши; подстилке из травы куша
वाग्यतःvāgyataḥобуздав речь; храня молчание
सहsahaвместе; совместно
वैदेह्याvaidehyāс Вайдехи; с Ситой
भूत्वाbhūtvāстав; пребывая
नियतमानसःniyatamānasaḥс собранным умом; сдержанный в уме
श्रीमतिśrīmatiв прекрасном; в великолепном
आयतनेāyataneв святилище; в храме
विष्णोःviṣṇoḥВишну; Господа Вишну
शिश्येśiśyeлёг; возлёг
नरवरात्मजःnaravarātmajaḥсын лучшего из людей; царевич
एकयामावशिष्टायाम्ekayāmāvaśiṣṭāyāmкогда оставалась одна стража; когда ночь имела остаток в одну яму
रात्र्याम्rātryāmночи; от ночи
प्रतिविबुध्यprativibudhyaпробудившись; проснувшись
सःsaḥон; Рама
अलंकारविधिम्alaṃkāravidhimпорядок украшения; обряд убранства
कृत्स्नम्kṛtsnamвесь; полностью
कारयाम् आसkārayām āsaвелел совершить; распорядился устроить
वेश्मनःveśmanaḥдома; своего дворца
तत्रtatraтам; в том месте
शृण्वन्śṛṇvanслушая; слыша
सुखाःsukhāḥприятные; радующие
वाचःvācaḥречи; голоса
सूतमागधबन्दिनाम्sūtamāgadhabandināmсут, магадхов и хвалителей; царских певцов, магадхов и бардов
पूर्वाम्pūrvāmутреннюю; первую
संध्याम्saṃdhyāmсандхью; молитвенное время
उपासीनःupāsīnaḥсовершая; поклоняясь
जजापjajāpaповторял мантры; совершал джапу
यतमानसःyatamānasaḥс обузданным умом; собранный
तुष्टावtuṣṭāvaпрославил; воспел
प्रणतःpraṇataḥсклонившись; поклонившись
च एवca evaи именно; а также
शिरसाśirasāголовой; с поклоном
मधुसूदनम्madhusūdanamМадхусудану; Господа Мадхусудану
विमलक्षौमसंवीतःvimalakṣaumasaṃvītaḥоблачённый в чистое льняное; одетый в незапятнанные белые одежды
वाचयाम् आसvācayām āsaвелел читать; заставил возглашать
caи; также
द्विजान्dvijānдваждырождённых; брахманов
तेषाम्teṣāmих; у них
पुण्याहघोषःpuṇyāhaghoṣaḥвозглас «благой день»; провозглашение благоприятного дня
अथathaзатем; после этого
गम्भीरमधुरःgambhīramadhuraḥглубокий и сладкий; могуче-мелодичный
तदाtadāтогда; в то время
अयोध्याम्ayodhyāmАйодхью; город Айодхью
पूरयाम् आसpūrayām āsaнаполнил; заполнил
तूर्यघोषानुनादितःtūryaghoṣānunāditaḥотдающийся звуками инструментов; сопровождаемый музыкой
Translation

Когда пурохита ушёл, Рама, совершив омовение и собрав ум, вместе со своей широкоокой супругой приступил к поклонению Нараяне. Взяв над головой сосуд с жертвенной пищей, он по правилу возлил гхи великому Божеству в пылающий огонь. Вкусив остаток этой жертвенной пищи и испросив себе благое, он созерцал Бога Нараяну на хорошо расстеленной подстилке из куши. Обуздав речь, вместе с Вайдехи и с собранным умом, царевич лёг в прекрасном святилище Вишну. Когда от ночи оставалась одна стража, Рама проснулся и велел полностью украсить свой дом. Там, слушая приятные голоса сут, магадхов и бардов, он совершал утреннюю сандхью и повторял мантры с обузданным умом. Склонив голову, он прославил Мадхусудану и, облачённый в чистые льняные одежды, велел брахманам возглашать благословения. Их глубокий и сладкий возглас о благом дне, сопровождаемый звуками инструментов, наполнил Айодхью.

Version

9e9ab39c7f00 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with