एवम् उक्त्वा तु सौमित्रं सुमन्त्रम् अपि राघवः । अप्रमत्तस् त्वम् अश्वेषु भव सौम्येत्य् उवाच ह ॥
सो ऽश्वान् सुमन्त्रः संयम्य सूर्ये ऽस्तं समुपागते । प्रभूतयवसान् कृत्वा बभूव प्रत्यनन्तरः ॥
उपास्यतु शिवां संध्यां दृष्ट्वा रात्रिम् उपस्थिताम् । रामस्य शयनं चक्रे सूतः सौमित्रिणा सह ॥
तां शय्यां तमसातीरे वीक्ष्य वृक्षदलैः कृताम् । रामः सौमित्रिणां सार्धं सभार्यः संविवेश ह ॥
सभार्यं संप्रसुप्तं तं भ्रातरं वीक्ष्य लक्ष्मणः । कथयाम् आस सूताय रामस्य विविधान् गुणान् ॥
जाग्रतो ह्य् एव तां रात्रिं सौमित्रेर् उदितो रविः । सूतस्य तमसातीरे रामस्य ब्रुवतो गुणान् ॥
गोकुलाकुलतीरायास् तमसाया विदूरतः । अवसत् तत्र तां रात्रिं रामः प्रकृतिभिः सह ॥
evam uktvā tu saumitraṃ sumantram api rāghavaḥ | apramattas tvam aśveṣu bhava saumyety uvāca ha ||
so 'śvān sumantraḥ saṃyamya sūrye 'staṃ samupāgate | prabhūtayavasān kṛtvā babhūva pratyanantaraḥ ||
upāsyatu śivāṃ saṃdhyāṃ dṛṣṭvā rātrim upasthitām | rāmasya śayanaṃ cakre sūtaḥ saumitriṇā saha ||
tāṃ śayyāṃ tamasātīre vīkṣya vṛkṣadalaiḥ kṛtām | rāmaḥ saumitriṇāṃ sārdhaṃ sabhāryaḥ saṃviveśa ha ||
sabhāryaṃ saṃprasuptaṃ taṃ bhrātaraṃ vīkṣya lakṣmaṇaḥ | kathayām āsa sūtāya rāmasya vividhān guṇān ||
jāgrato hy eva tāṃ rātriṃ saumitrer udito raviḥ | sūtasya tamasātīre rāmasya bruvato guṇān ||
gokulākulatīrāyās tamasāyā vidūrataḥ | avasat tatra tāṃ rātriṃ rāmaḥ prakṛtibhiḥ saha ||
Сказав это Саумитри, Рагхава обратился и к Сумантре: «О добрый, будь внимателен к коням». Сумантра удержал коней, а когда солнце зашло, обильно накормил их и оставался рядом. Совершив благую вечернюю сандхью и увидев, что наступила ночь, возница вместе с Саумитри устроил для Рамы ложе. Рама увидел это ложе из древесных листьев на берегу Тамасы и лёг на него вместе с Ситой и Лакшманой. Когда Лакшмана увидел, что его брат заснул вместе с женой, он стал рассказывать Сумантре о разных достоинствах Рамы. Так для бодрствующих Лакшманы и возницы на берегу Тамасы взошло солнце: всю ночь они говорили о качествах Рамы. Рама провёл эту ночь неподалёку от Тамасы, берега которой были полны коровьих стад, вместе с подданными.
685cd9bb2c1a · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Лесная ночь начинается просто: вода, листья, забота о конях и бодрствование Лакшманы. Пока Рама спит, его качества становятся темой ночной стражи, словно память о нём сама охраняет путь.