Ramayana
Бхарата велит выступать к Раме2.76.1-7
648 / 2464
Ramayana · 2.76.1-7
Devanāgarī

ताम् आर्यगणसंपूर्णां भरतः प्रग्रहां सभाम् । ददर्श बुद्धिसंपन्नः पूर्णचन्द्रां निशाम् इव ॥
आसनानि यथान्यायम् आर्याणां विशतां तदा । अदृश्यत घनापाये पूर्णचन्द्रेव शर्वरी ॥
राज्ञस् तु प्रकृतीः सर्वाः समग्राः प्रेक्ष्य धर्मवित् । इदं पुरोहितो वाक्यं भरतं मृदु चाब्रवीत् ॥
तात राजा दशरथः स्वर्गतो धर्मम् आचरन् । धन धान्यवतीं स्फीतां प्रदाय पृथिवीं तव ॥
रामस् तथा सत्यधृतिः सतां धर्मम् अनुस्मरन् । नाजहात् पितुर् आदेशं शशी ज्योत्स्नाम् इवोदितः ॥
पित्रा भ्रात्रा च ते दत्तं राज्यं निहतकण्टकम् । तद् भुङ्क्ष्व मुदितामात्यः क्षिप्रम् एवाभिषेचय ॥
उदीच्याश् च प्रतीच्याश् च दाक्षिणात्याश् च केवलाः । कोट्यापरान्ताः सामुद्रा रत्नान्य् अभिहरन्तु ते ॥

Transliteration (IAST)

tām āryagaṇasaṃpūrṇāṃ bharataḥ pragrahāṃ sabhām | dadarśa buddhisaṃpannaḥ pūrṇacandrāṃ niśām iva ||
āsanāni yathānyāyam āryāṇāṃ viśatāṃ tadā | adṛśyata ghanāpāye pūrṇacandreva śarvarī ||
rājñas tu prakṛtīḥ sarvāḥ samagrāḥ prekṣya dharmavit | idaṃ purohito vākyaṃ bharataṃ mṛdu cābravīt ||
tāta rājā daśarathaḥ svargato dharmam ācaran | dhana dhānyavatīṃ sphītāṃ pradāya pṛthivīṃ tava ||
rāmas tathā satyadhṛtiḥ satāṃ dharmam anusmaran | nājahāt pitur ādeśaṃ śaśī jyotsnām ivoditaḥ ||
pitrā bhrātrā ca te dattaṃ rājyaṃ nihatakaṇṭakam | tad bhuṅkṣva muditāmātyaḥ kṣipram evābhiṣecaya ||
udīcyāś ca pratīcyāś ca dākṣiṇātyāś ca kevalāḥ | koṭyāparāntāḥ sāmudrā ratnāny abhiharantu te ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ताम्tāmеё; ту
आर्य-गण-संपूर्णांārya-gaṇa-saṃpūrṇāṃнаполненную собранием благородных; полную достойных людей
भरतःbharataḥБхарата; царевич Бхарата
प्रग्रहांpragrahāṃс вожжами власти; собранную для управления
सभाम्sabhāmсобрание; зал совета
ददर्शdadarśaувидел; созерцал
बुद्धि-संपन्नःbuddhi-saṃpannaḥнаделённый разумом; мудрый
पूर्ण-चन्द्रांpūrṇa-candrāṃс полной луной; полнолунную
निशाम् इवniśām ivaсловно ночь; как ночную пору
आसनानिāsanāniсиденья; места
यथा-न्यायम्yathā-nyāyamпо порядку; согласно достоинству
आर्याणाम्āryāṇāmблагородных; достойных
विशताम्viśatāmвходящих; занимающих места
तदाtadāтогда; в тот час
अदृश्यतadṛśyataвиделась; показалась
घन-अपायेghana-apāyeпосле исчезновения туч; когда облака ушли
पूर्ण-चन्द्रा इवpūrṇa-candrā ivaсловно полная луна; как полнолуние
शर्वरीśarvarīночь; ночная пора
राज्ञः तुrājñaḥ tuцаря же; царские
प्रकृतीःprakṛtīḥгосударственные сословия; сановников и подданных
सर्वाःsarvāḥвсе; полностью
समग्राःsamagrāḥсобранные; полные
प्रेक्ष्यprekṣyaувидев; осмотрев
धर्मवित्dharmavitзнающий дхарму; знаток праведности
इदम्idamэто; такое
पुरोहितःpurohitaḥпурохита; домашний священник
वाक्यंvākyaṃслово; речь
भरतंbharataṃБхарате; к Бхарате
मृदु चmṛdu caи мягко; ласково также
अब्रवीत्abravītсказал; произнёс
तातtātaсын; дитя
राजा दशरथःrājā daśarathaḥцарь Дашаратха; государь Дашаратха
स्वर्गतःsvargataḥушёл на небо; достиг небес
धर्मम्dharmamдхарму; праведность
आचरन्ācaranисполняя; соблюдая
धन-धान्यवतींdhana-dhānyavatīṃбогатую деньгами и зерном; полную богатства и хлеба
स्फीतांsphītāṃпроцветающую; обильную
प्रदायpradāyaпередав; отдав
पृथिवींpṛthivīṃземлю; царство
तवtavaтебе; твою
रामः तथाrāmaḥ tathāи Рама также; Рама же
सत्य-धृतिःsatya-dhṛtiḥтвёрдый в истине; держащийся правды
सतांsatāṃдобрых; праведных
धर्मम्dharmamдхарму; долг
अनुस्मरन्anusmaranпомня; следуя памяти о
न अजहात्na ajahātне оставил; не нарушил
पितुःpituḥотца; отцовский
आदेशंādeśaṃприказ; повеление
शशीśaśīлуна; месяц
ज्योत्स्नाम् इवjyotsnām ivaсловно лунный свет; как сияние
उदितःuditaḥвзошедший; поднявшийся
पित्राpitrāотцом; от отца
भ्रात्रा चbhrātrā caи братом; братом также
तेteтебе; твоё
दत्तंdattaṃданное; переданное
राज्यंrājyaṃцарство; царская власть
निहत-कण्टकम्nihata-kaṇṭakamс уничтоженными шипами; без врагов и препятствий
तत्tatего; это
भुङ्क्ष्वbhuṅkṣvaнаслаждайся; управляй
मुदित-अमात्यःmudita-amātyaḥс радостными министрами; при довольных советниках
क्षिप्रम् एवkṣipram evaкак можно скорее; немедленно
अभिषेचयabhiṣecayaпомажься; соверши помазание
उदीच्याः चudīcyāḥ caи северяне; северные народы
प्रतीच्याः चpratīcyāḥ caи западные; западные народы
दाक्षिणात्याः चdākṣiṇātyāḥ caи южные; южане также
केवलाःkevalāḥвсе без исключения; полностью
कोट्य्-अपरान्ताःkoṭy-aparāntāḥиз дальних окраин до пределов; из краёв и рубежей
सामुद्राःsāmudrāḥприморские; живущие у моря
रत्नानिratnāniдрагоценности; сокровища
अभिहरन्तुabhiharantuпусть принесут; пусть доставят
तेteтебе; для тебя
Translation

Мудрый Бхарата увидел собрание, полное благородных людей и готовое к управлению, словно ночь с полной луной. Когда достойные люди заняли свои места по порядку, зал был подобен ночи после ухода туч, озарённой полной луной. Увидев, что все царские сановники и сословия собрались полностью, пурохита, знаток дхармы, мягко сказал Бхарате: «Сын, царь Дашаратха, исполняя дхарму, ушёл на небо, передав тебе процветающую землю, полную богатства и зерна. И Рама, твёрдый в истине, помня дхарму праведных, не нарушил приказ отца, как взошедшая луна не оставляет своего сияния. Царство дано тебе отцом и братом, оно свободно от препятствий. Управляй им с радостными министрами и скорее соверши помазание. Пусть северяне, западные, южане, люди дальних окраин и приморья принесут тебе драгоценности».

Version

bf6720287e66 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with