एवम् उक्त्वा तु धर्मात्मा भरतो भ्रातृवत्सलः । समीपस्थम् उवाचेदं सुमन्त्रं मन्त्रकोविदम् ॥
तूर्णम् उत्थाय गच्छ त्वं सुमन्त्र मम शासनात् । यात्राम् आज्ञापय क्षिप्रं बलं चैव समानय ॥
एवम् उक्तः सुमन्त्रस् तु भरतेन महात्मना । प्रहृष्टः सो ऽदिशत् सर्वं यथा संदिष्टम् इष्टवत् ॥
ताः प्रहृष्टाः प्रकृतयो बलाध्यक्षा बलस्य च । श्रुत्वा यात्रां समाज्ञप्तां राघवस्य निवर्तने ॥
ततो योधाङ्गनाः सर्वा भर्तॄन् सर्वान् गृहेगृहे । यात्रा गमनम् आज्ञाय त्वरयन्ति स्म हर्षिताः ॥
ते हयैर् गोरथैः शीघ्रैः स्यन्दनैश् च मनोजवैः । सह योधैर् बलाध्यक्षा बलं सर्वम् अचोदयन् ॥
सज्जं तु तद् बलं दृष्ट्वा भरतो गुरुसंनिधौ । रथं मे त्वरयस्वेति सुमन्त्रं पार्श्वतो ऽब्रवीत् ॥
भरतस्य तु तस्याज्ञां प्रतिगृह्य प्रहर्षितः । रथं गृहीत्वा प्रययौ युक्तं परमवाजिभिः ॥
evam uktvā tu dharmātmā bharato bhrātṛvatsalaḥ | samīpastham uvācedaṃ sumantraṃ mantrakovidam ||
tūrṇam utthāya gaccha tvaṃ sumantra mama śāsanāt | yātrām ājñāpaya kṣipraṃ balaṃ caiva samānaya ||
evam uktaḥ sumantras tu bharatena mahātmanā | prahṛṣṭaḥ so 'diśat sarvaṃ yathā saṃdiṣṭam iṣṭavat ||
tāḥ prahṛṣṭāḥ prakṛtayo balādhyakṣā balasya ca | śrutvā yātrāṃ samājñaptāṃ rāghavasya nivartane ||
tato yodhāṅganāḥ sarvā bhartṝn sarvān gṛhegṛhe | yātrā gamanam ājñāya tvarayanti sma harṣitāḥ ||
te hayair gorathaiḥ śīghraiḥ syandanaiś ca manojavaiḥ | saha yodhair balādhyakṣā balaṃ sarvam acodayan ||
sajjaṃ tu tad balaṃ dṛṣṭvā bharato gurusaṃnidhau | rathaṃ me tvarayasveti sumantraṃ pārśvato 'bravīt ||
bharatasya tu tasyājñāṃ pratigṛhya praharṣitaḥ | rathaṃ gṛhītvā prayayau yuktaṃ paramavājibhiḥ ||
Сказав так, праведный Бхарата, любящий брата, обратился к стоявшему рядом Сумантре, искусному советнику: «Сумантра, немедленно встань и иди. По моему приказу быстро объяви поход и собери войско». Получив такой приказ от великодушного Бхараты, Сумантра обрадовался и с готовностью распорядился всем, как было велено. Когда радостные подданные, сановники и начальники войска услышали, что объявлен поход ради возвращения Рагхавы, жёны воинов, узнав об отправлении, радостно торопили своих мужей в каждом доме. Командиры двигали всё войско вместе с воинами, конями, быстрыми воловьими повозками и стремительными колесницами. Увидев, что войско готово, Бхарата в присутствии наставника сказал Сумантре, стоявшему рядом: «Поторопи мою колесницу». Приняв приказ Бхараты, Сумантра радостно взял колесницу, запряжённую лучшими конями, и отправился.
6b7953bba426 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Речь Бхараты сразу приводит всё царство в движение. Радость возникает не от войны, а от надежды вернуть Раму; даже дома воинов включаются в это служение.