Ramayana
Гуха видит войско Бхараты2.78.1-9
656 / 2464
Ramayana · 2.78.1-9
Devanāgarī

ततो निविष्टां ध्वजिनीं गङ्गाम् अन्वाश्रितां नदीम् । निषादराजो दृष्ट्वैव ज्ञातीन् संत्वरितो ऽब्रवीत् ॥
महतीयम् अतः सेना सागराभा प्रदृश्यते । नास्यान्तम् अवगच्छामि मनसापि विचिन्तयन् ॥
स एष हि महाकायः कोविदारध्वजो रथे । बन्धयिष्यति वा दाशान् अथ वास्मान् वधिष्यति ॥
अथ दाशरथिं रामं पित्रा राज्याद् विवासितम् । भरतः कैकेयीपुत्रो हन्तुं समधिगच्छति ॥
भर्ता चैव सखा चैव रामो दाशरथिर् मम । तस्यार्थकामाः संनद्धा गङ्गानूपे ऽत्र तिष्ठत ॥
तिष्ठन्तु सर्वदाशाश् च गङ्गाम् अन्वाश्रिता नदीम् । बलयुक्ता नदीरक्षा मांसमूलफलाशनाः ॥
नावां शतानां पञ्चानां कैवर्तानां शतं शतम् । संनद्धानां तथा यूनां तिष्ठन्त्व् अत्यभ्यचोदयत् ॥
यदा तुष्टस् तु भरतो रामस्येह भविष्यति । सेयं स्वस्तिमयी सेना गङ्गाम् अद्य तरिष्यति ॥
इत्य् उक्त्वोपायनं गृह्य मत्स्यमांसमधूनि च । अभिचक्राम भरतं निषादाधिपतिर् गुहः ॥

Transliteration (IAST)

tato niviṣṭāṃ dhvajinīṃ gaṅgām anvāśritāṃ nadīm | niṣādarājo dṛṣṭvaiva jñātīn saṃtvarito 'bravīt ||
mahatīyam ataḥ senā sāgarābhā pradṛśyate | nāsyāntam avagacchāmi manasāpi vicintayan ||
sa eṣa hi mahākāyaḥ kovidāradhvajo rathe | bandhayiṣyati vā dāśān atha vāsmān vadhiṣyati ||
atha dāśarathiṃ rāmaṃ pitrā rājyād vivāsitam | bharataḥ kaikeyīputro hantuṃ samadhigacchati ||
bhartā caiva sakhā caiva rāmo dāśarathir mama | tasyārthakāmāḥ saṃnaddhā gaṅgānūpe 'tra tiṣṭhata ||
tiṣṭhantu sarvadāśāś ca gaṅgām anvāśritā nadīm | balayuktā nadīrakṣā māṃsamūlaphalāśanāḥ ||
nāvāṃ śatānāṃ pañcānāṃ kaivartānāṃ śataṃ śatam | saṃnaddhānāṃ tathā yūnāṃ tiṣṭhantv atyabhyacodayat ||
yadā tuṣṭas tu bharato rāmasyeha bhaviṣyati | seyaṃ svastimayī senā gaṅgām adya tariṣyati ||
ity uktvopāyanaṃ gṛhya matsyamāṃsamadhūni ca | abhicakrāma bharataṃ niṣādādhipatir guhaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ततःtataḥзатем; после этого
निविष्टांniviṣṭāṃрасположившуюся; разбившую лагерь
ध्वजिनींdhvajinīṃзнаменное войско; армию со знамёнами
गङ्गाम्gaṅgāmГангу; реку Гангу
अन्वाश्रितांanvāśritāṃпримкнувшую к; расположенную вдоль
नदीम्nadīmреку; водный поток
निषाद-राजःniṣāda-rājaḥцарь нишадов; владыка нишадов
दृष्ट्वा एवdṛṣṭvā evaедва увидев; как только увидел
ज्ञातीन्jñātīnродичей; своих людей
संत्वरितःsaṃtvaritaḥпоспешно; взволнованно
अब्रवीत्abravītсказал; произнёс
महतीmahatīвеликая; огромная
इयम्iyamэта; вот эта
अतःataḥотсюда; здесь
सेनाsenāармия; войско
सागर-आभाsāgara-ābhāподобная океану; имеющая вид моря
प्रदृश्यतेpradṛśyateвидится; предстаёт
naне; нет
अस्याःasyāḥеё; этой армии
अन्तम्antamконца; предела
अवगच्छामिavagacchāmiпостигаю; могу понять
मनसा अपिmanasā apiдаже умом; даже мысленно
विचिन्तयन्vicintayanразмышляя; обдумывая
सः एषः हिsaḥ eṣaḥ hiведь вот этот; именно этот
महा-कायःmahā-kāyaḥогромного тела; великаном
कोविदार-ध्वजःkovidāra-dhvajaḥс флагом ковидара; со знаменем дерева ковидара
रथेratheна колеснице; в колеснице
बन्धयिष्यति वाbandhayiṣyati vāили свяжет; может быть, пленит
दाशान्dāśānдашей; людей племени рыбаков
अथ वाatha vāили же; а может
अस्मान्asmānнас; нас всех
वधिष्यतिvadhiṣyatiубьёт; погубит
अथathaили; а может
दाशरथिंdāśarathiṃсына Дашаратхи; Дашаратхова сына
रामंrāmaṃРаму; царевича Раму
पित्राpitrāотцом; своим отцом
राज्यात्rājyātиз царства; от власти
विवासितम्vivāsitamизгнанного; высланного
भरतःbharataḥБхарата; царевич Бхарата
कैकेयी-पुत्रःkaikeyī-putraḥсын Кайкейи; Кайкейин сын
हन्तुंhantuṃубить; погубить
समधिगच्छतिsamadhigacchatiидёт; приближается
भर्ता च एवbhartā ca evaи господин; владыка также
सखा च एवsakhā ca evaи друг; друг также
रामःrāmaḥРама; царевич Рама
दाशरथिःdāśarathiḥсын Дашаратхи; Дашаратхов сын
ममmamaмой; для меня
तस्य-अर्थ-कामाःtasya-artha-kāmāḥжелающие его блага; стремящиеся к его пользе
संनद्धाःsaṃnaddhāḥснаряжённые; готовые
गङ्गा-अनूपेgaṅgā-anūpeна береговой низине Ганги; в приречье Ганги
अत्रatraздесь; в этом месте
तिष्ठतtiṣṭhataстойте; оставайтесь
तिष्ठन्तुtiṣṭhantuпусть стоят; пусть остаются
सर्व-दाशाः चsarva-dāśāḥ caи все даши; все люди племени
गङ्गाम्gaṅgāmГангу; реку Гангу
अन्वाश्रिताःanvāśritāḥпримкнувшие к; расположенные вдоль
नदीम्nadīmреку; водный поток
बल-युक्ताःbala-yuktāḥнаделённые силой; вооружённые
नदी-रक्षाःnadī-rakṣāḥстражи реки; охраняющие реку
मांस-मूल-फल-अशनाःmāṃsa-mūla-phala-aśanāḥпитающиеся мясом, кореньями и плодами; едящие мясо, корни и фрукты
नावांnāvāṃлодок; судов
शतानांśatānāṃсотен; сотни
पञ्चानांpañcānāṃпяти; пяти сотен
कैवर्तानांkaivartānāṃлодочников; рыбаков-перевозчиков
शतं शतम्śataṃ śatamпо сотне; сто на каждую
संनद्धानांsaṃnaddhānāṃснаряжённых; готовых
तथाtathāтакже; и
यूनाम्yūnāmюношей; молодых людей
तिष्ठन्तुtiṣṭhantuпусть стоят; пусть будут готовы
अति अभ्यचोदयत्ati abhyacodayatтак он настойчиво велел; так сильно побудил
यदाyadāкогда; если
तुष्टः तुtuṣṭaḥ tuдоволен же; благосклонен
भरतःbharataḥБхарата; царевич Бхарата
रामस्यrāmasyaРаме; к Раме
इहihaздесь; в этом деле
भविष्यतिbhaviṣyatiбудет; окажется
सा इयम्sā iyamэта; вот эта
स्वस्ति-मयीsvasti-mayīнесущая благополучие; мирная
सेनाsenāармия; войско
गङ्गाम्gaṅgāmГангу; реку Гангу
अद्यadyaсегодня; ныне
तरिष्यतिtariṣyatiпереправится; перейдёт
इति उक्त्वाiti uktvāсказав так; так произнеся
उपायनंupāyanaṃподношение; дар
गृह्यgṛhyaвзяв; захватив
मत्स्य-मांस-मधूनि चmatsya-māṃsa-madhūni caи рыбу, мясо и мёд; рыбные, мясные и медовые дары
अभिचक्रामabhicakrāmaприблизился; направился
भरतंbharataṃк Бхарате; Бхарату
निषाद-अधिपतिःniṣāda-adhipatiḥвладыка нишадов; царь нишадов
गुहःguhaḥГуха; царь Гуха
Translation

Когда царь нишадов увидел войско со знамёнами, расположившееся вдоль реки Ганги, он поспешно сказал своим родичам: «Отсюда видна огромная армия, подобная океану; даже мысленно размышляя, я не могу постичь её предела. Вон тот великан на колеснице со знаменем ковидара, быть может, свяжет наших дашей или убьёт нас. А может быть, Бхарата, сын Кайкейи, идёт, чтобы убить Раму, сына Дашаратхи, изгнанного отцом из царства. Рама, сын Дашаратхи, мой господин и мой друг. Вы, желающие его блага, стойте здесь снаряжёнными в приречье Ганги. Пусть все даши, сильные стражи реки, питающиеся мясом, кореньями и плодами, расположатся вдоль Ганги. Пусть у пяти сотен лодок стоит по сотне снаряжённых молодых лодочников». Так он настойчиво распорядился. «Если Бхарата окажется благосклонным к Раме, это мирное войско сегодня переправится через Гангу». Сказав так, владыка нишадов Гуха взял подношения — рыбу, мясо и мёд — и направился к Бхарате.

Version

6ba6fcacd714 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with