Ramayana
Бхарадваджа направляет Бхарату к Читракуте2.86.29-36
694 / 2464
Ramayana · 2.86.29-36
Devanāgarī

अभिवाद्य तु संसिद्धः कृत्वा चैनं प्रदक्षिणम् । आमन्त्र्य भरतः सैन्यं युज्यताम् इत्य् अचोदयत् ॥
ततो वाजिरथान् युक्त्वा दिव्यान् हेमपरिष्क्रितान् । अध्यारोहत् प्रयाणार्थी बहून् बहुविधो जनः ॥
गजकन्यागजाश् चैव हेमकक्ष्याः पताकिनः । जीमूता इव घर्मान्ते सघोषाः संप्रतस्थिरे ॥
विविधान्य् अपि यानानि महानि च लघूनि च । प्रययुः सुमहार्हाणि पादैर् एव पदातयः ॥
अथ यानप्रवेकैस् तु कौसल्याप्रमुखाः स्त्रियः । रामदर्शनकाङ्क्षिण्यः प्रययुर् मुदितास् तदा ॥
स चार्कतरुणाभासां नियुक्तां शिबिकां शुभाम् । आस्थाय प्रययौ श्रीमान् भरतः सपरिच्छदः ॥
सा प्रयाता महासेना गजवाजिरथाकुला । दक्षिणां दिशम् आवृत्य महामेघ इवोत्थितः । वनानि तु व्यतिक्रम्य जुष्टानि मृगपक्षिभिः ॥
सा संप्रहृष्टद्विपवाजियोधा; वित्रासयन्ती मृगपक्षिसंघान् । महद् वनं तत् प्रविगाहमाना; रराज सेना भरतस्य तत्र ॥

Transliteration (IAST)

abhivādya tu saṃsiddhaḥ kṛtvā cainaṃ pradakṣiṇam | āmantrya bharataḥ sainyaṃ yujyatām ity acodayat ||
tato vājirathān yuktvā divyān hemapariṣkritān | adhyārohat prayāṇārthī bahūn bahuvidho janaḥ ||
gajakanyāgajāś caiva hemakakṣyāḥ patākinaḥ | jīmūtā iva gharmānte saghoṣāḥ saṃpratasthire ||
vividhāny api yānāni mahāni ca laghūni ca | prayayuḥ sumahārhāṇi pādair eva padātayaḥ ||
atha yānapravekais tu kausalyāpramukhāḥ striyaḥ | rāmadarśanakāṅkṣiṇyaḥ prayayur muditās tadā ||
sa cārkataruṇābhāsāṃ niyuktāṃ śibikāṃ śubhām | āsthāya prayayau śrīmān bharataḥ saparicchadaḥ ||
sā prayātā mahāsenā gajavājirathākulā | dakṣiṇāṃ diśam āvṛtya mahāmegha ivotthitaḥ | vanāni tu vyatikramya juṣṭāni mṛgapakṣibhiḥ ||
sā saṃprahṛṣṭadvipavājiyodhā; vitrāsayantī mṛgapakṣisaṃghān | mahad vanaṃ tat pravigāhamānā; rarāja senā bharatasya tatra ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अभिवाद्य तुabhivādya tuпоклонившись же; почтив
संसिद्धःsaṃsiddhaḥготовый; успешно завершивший
कृत्वा चkṛtvā caи сделав; совершив
एनम्enamего; этого мудреца
प्रदक्षिणम्pradakṣiṇamобход справа; почтительный обход
आमन्त्र्यāmantryaобратившись; дав распоряжение
भरतःbharataḥБхарата; царевич Бхарата
सैन्यंsainyaṃвойску; армии
युज्यताम् इतिyujyatām iti«пусть запрягают»; готовьтесь
अचोदयत्acodayatпобудил; приказал
ततःtataḥзатем; после этого
वाजि-रथान्vāji-rathānконные колесницы; повозки с конями
युक्त्वाyuktvāзапрягши; подготовив
दिव्यान्divyānбожественные; прекрасные
हेम-परिष्क्रितान्hema-pariṣkritānукрашенные золотом; отделанные золотом
अध्यारोहत्adhyārohatвзошёл; поднялся
प्रयाण-अर्थीprayāṇa-arthīжелающий отправиться; готовый к походу
बहून्bahūnмногих; многочисленных
बहु-विधःbahu-vidhaḥразного рода; многообразный
जनःjanaḥнарод; люди
गज-कन्या-गजाः च एवgaja-kanyā-gajāḥ ca evaи слонихи со слонами; самки и самцы слонов
हेम-कक्ष्याःhema-kakṣyāḥс золотыми подпругами; в золотых попонах
पताकिनःpatākinaḥсо знамёнами; украшенные флагами
जीमूताः इवjīmūtāḥ ivaсловно дождевые облака; как тучи
घर्म-अन्तेgharma-anteв конце жары; после зноя
स-घोषाःsa-ghoṣāḥс гулом; шумные
संप्रतस्थिरेsaṃpratasthireвыступили; двинулись
विविधानि अपिvividhāni apiи различные; многообразные также
यानानिyānāniповозки; экипажи
महानि चmahāni caи большие; крупные
लघूनि चlaghūni caи лёгкие; малые
प्रययुःprayayuḥотправились; двинулись
सु-महा-अर्हाणिsu-mahā-arhāṇiочень дорогие; весьма ценные
पादैः एवpādaiḥ evaтолько ногами; пешком
पदातयःpadātayaḥпехотинцы; идущие пешком
अथathaзатем; после этого
यान-प्रवेकैः तुyāna-pravekaiḥ tuна лучших экипажах; в превосходных повозках
कौसल्या-प्रमुखाःkausalyā-pramukhāḥс Каушальей во главе; возглавляемые Каушальей
स्त्रियःstriyaḥженщины; царицы
राम-दर्शन-काङ्क्षिण्यःrāma-darśana-kāṅkṣiṇyaḥжелающие увидеть Раму; стремящиеся к лицезрению Рамы
प्रययुःprayayuḥотправились; поехали
मुदिताःmuditāḥрадостные; ободрённые
तदाtadāтогда; в то время
सः चsaḥ caи он; Бхарата же
अर्क-तरुण-आभासांarka-taruṇa-ābhāsāṃсияющую как юное солнце; подобную восходящему солнцу
नियुक्तांniyuktāṃподготовленную; снаряжённую
शिबिकांśibikāṃносилки; паланквин
शुभाम्śubhāmпрекрасные; благие
आस्थायāsthāyaвзойдя; заняв
प्रययौprayayauотправился; двинулся
श्रीमान्śrīmānславный; сияющий богатством
भरतःbharataḥБхарата; царевич Бхарата
स-परिच्छदःsa-paricchadaḥсо свитой; с окружением
साта; эта
प्रयाताprayātāдвинувшаяся; выступившая
महा-सेनाmahā-senāвеликое войско; огромная армия
गज-वाजि-रथ-आकुलाgaja-vāji-ratha-ākulāполная слонов, коней и колесниц; кишащая слонами, конями, колесницами
दक्षिणांdakṣiṇāṃюжную; к югу
दिशम्diśamсторону; направление
आवृत्यāvṛtyaпокрыв; заполнив
महा-मेघः इवmahā-meghaḥ ivaсловно большая туча; как грозовое облако
उत्थितःutthitaḥподнявшаяся; восставшая
वनानि तुvanāni tuа леса; рощи же
व्यतिक्रम्यvyatikramyaперейдя; миновав
जुष्टानिjuṣṭāniнаселённые; любимые
मृग-पक्षिभिःmṛga-pakṣibhiḥзверями и птицами; животными и пернатыми
साта; эта
संप्रहृष्ट-द्विप-वाजि-योधाsaṃprahṛṣṭa-dvipa-vāji-yodhāс радостными слонами, конями и воинами; ликующая слонами, конями, бойцами
वित्रासयन्तीvitrāsayantīпугающая; распугивая
मृग-पक्षि-संघान्mṛga-pakṣi-saṃghānстая зверей и птиц; группы животных и пернатых
महत्mahatвеликий; большой
वनंvanaṃлес; чащу
तत्tatтот; этот
प्रविगाहमानाpravigāhamānāвходящая; погружающаяся
रराजrarājaсияла; выглядела прекрасно
सेनाsenāвойско; армия
भरतस्यbharatasyaБхараты; царевича Бхараты
तत्रtatraтам; в том месте
Translation

Поклонившись Бхарадвадже и обойдя его справа, Бхарата обратился к войску и приказал: «Запрягайте». Тогда разные люди, желая выступить, поднялись на многочисленные прекрасные колесницы, отделанные золотом. Слонихи и слоны с золотыми подпругами и знамёнами, шумя, двинулись, словно дождевые облака после зноя. Разные экипажи, большие и малые, очень дорогие, отправились в путь; пехотинцы пошли пешком. Женщины во главе с Каушальей, желавшие увидеть Раму, радостно поехали на лучших экипажах. Славный Бхарата со свитой сел в прекрасный паланкин, сияющий как восходящее солнце, и двинулся. Великое войско, полное слонов, коней и колесниц, покрыло южное направление, поднявшись словно огромная туча, и миновало леса, населённые зверями и птицами. Входя в большой лес и распугивая стаи зверей и птиц, войско Бхараты, с радостными слонами, конями и воинами, сияло там во всём своём величии.

Version

c5dd9cbed499 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with