ततः प्रदक्षिणं कृत्वा भरद्वाजं पुनः पुनः । भरतस् तु ययौ श्रीमान् अयोध्यां सह मन्त्रिभिः ॥
यानैश् च शकटैश् चैव हयैश् नागैश् च सा चमूः । पुनर् निवृत्ता विस्तीर्णा भरतस्यानुयायिनी ॥
ततस् ते यमुनां दिव्यां नदीं तीर्त्वोर्मिमालिनीम् । ददृशुस् तां पुनः सर्वे गङ्गां शिवजलां नदीम् ॥
तां रम्यजलसंपूर्णां संतीर्य सह बान्धवः । शृङ्गवेरपुरं रम्यं प्रविवेश ससैनिकः ॥
शृङ्गवेरपुराद् भूय अयोध्यां संददर्श ह । भरतो दुःखसंतप्तः सारथिं चेदम् अब्रवीत् ॥
सारथे पश्य विध्वस्ता अयोध्या न प्रकाशते । निराकारा निरानन्दा दीना प्रतिहतस्वना ॥
tataḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā bharadvājaṃ punaḥ punaḥ | bharatas tu yayau śrīmān ayodhyāṃ saha mantribhiḥ ||
yānaiś ca śakaṭaiś caiva hayaiś nāgaiś ca sā camūḥ | punar nivṛttā vistīrṇā bharatasyānuyāyinī ||
tatas te yamunāṃ divyāṃ nadīṃ tīrtvormimālinīm | dadṛśus tāṃ punaḥ sarve gaṅgāṃ śivajalāṃ nadīm ||
tāṃ ramyajalasaṃpūrṇāṃ saṃtīrya saha bāndhavaḥ | śṛṅgaverapuraṃ ramyaṃ praviveśa sasainikaḥ ||
śṛṅgaverapurād bhūya ayodhyāṃ saṃdadarśa ha | bharato duḥkhasaṃtaptaḥ sārathiṃ cedam abravīt ||
sārathe paśya vidhvastā ayodhyā na prakāśate | nirākārā nirānandā dīnā pratihatasvanā ||
Затем славный Бхарата снова и снова совершил почтительный обход Бхарадваджи и вместе с министрами отправился к Айодхье. Его обширное войско, следовавшее за ним, с экипажами, телегами, конями и слонами повернуло назад. Переправившись через божественную Ямуну, украшенную волнами, все они снова увидели Гангу, реку с благими водами. Перейдя её, полную прекрасной воды, Бхарата с родичами и войском вошёл в прекрасную Шрингаверапуру. Оттуда, двигаясь дальше к Айодхье, измученный горем Бхарата увидел город и сказал вознице: «О возница, посмотри: разорённая Айодхья больше не сияет. Она обезображена, лишена радости, уныла, и её звуки угасли».
e7b3ec50b401 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Айодхья внешне стоит на месте, но без Рамы её жизнь померкла. Город показывает состояние сердца, оставшегося без праведного царя: порядок ещё возможен, но радость вернётся только тогда, когда власть снова будет признана принадлежащей Раме.